Phần lớn các cuộc xung đột, chương trình vũ khí và chiến dịch quân sự khởi phát trong năm 2025 không dừng lại, mà tiếp tục kéo dài sang năm 2026, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ lan rộng thành các cuộc xung đột quy mô lớn hơn.
1. Israel và Mỹ đối đầu Iran: Tên lửa đạn đạo buộc Washington và Tel Aviv phải chùn bước
Ngày 13/6/2025, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) mở cuộc tấn công quy mô lớn chưa từng có nhằm vào lãnh thổ Iran. Các mục tiêu trải rộng từ căn cứ quân sự, hạ tầng trọng yếu, lãnh đạo quân sự – chính trị cho tới các cơ sở hạt nhân dân sự. Chiến dịch nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Mỹ và các đồng minh phương Tây, đồng thời có sự tham gia của các lực lượng bán quân sự thân Israel và phương Tây trên mặt đất.
Máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm F-35I của Không quân Israel. (Nguồn: MW)
Dù quân đội chính quy Iran bộc lộ nhiều hạn chế, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng đợt tấn công tên lửa đạn đạo lớn nhất trong lịch sử nước này. Hàng loạt thành phố Israel hứng chịu thiệt hại nặng nề. Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận: "Israel đã bị đánh rất nặng. Những tên lửa đạn đạo đó đã phá hủy rất nhiều tòa nhà".
Chỉ trong 11 ngày giao tranh, Mỹ đã tiêu thụ hơn 25% kho tên lửa đánh chặn THAAD, với chi phí riêng phần này lên tới 2,35 tỷ USD, chưa kể hàng tỷ USD cho SM-3, SM-6 từ các tàu AEGIS và hệ thống phòng không của Israel. Đáng chú ý, Iran lần đầu sử dụng tên lửa siêu vượt âm Fattah trong chiến đấu, loại vũ khí được cho là có khả năng xuyên thủng mọi lá chắn phòng không hiện có của Mỹ và Israel.
Ở ngày cuối cùng của xung đột, máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ lần đầu chứng minh năng lực công phá các mục tiêu kiên cố bằng bom xuyên phá GBU-57. Tuy nhiên, thiệt hại khổng lồ do tên lửa Iran gây ra được đánh giá là nguyên nhân chính khiến Washington và Tel Aviv chấm dứt chiến dịch mà không đạt được mục tiêu lật đổ chính quyền Tehran.
Sau xung đột, Iran đẩy nhanh hiện đại hóa phòng không và không quân, với việc xác nhận mua 48 tiêm kích Su-35S của Nga, sau các thông tin ban đầu về việc tiếp nhận MiG-29.
2. Nga tiếp tục áp đảo Ukraine: Giành lại Kursk, Kiev trả giá bằng tổn thất khổng lồ
Trong suốt năm 2025, Nga duy trì đà tiến công trên hầu hết các mặt trận tại Ukraine, với tỷ lệ thương vong được cho là thấp hơn đáng kể so với phía Kiev và các lực lượng đồng minh. Sự hiện diện của binh sĩ và khí tài CHDCND Triều Tiên ngày càng rõ nét, đặc biệt trong chiến dịch giành lại hoàn toàn khu vực Kursk vào tháng 4/2025, nơi các đơn vị Triều Tiên đóng vai trò then chốt.
Binh sĩ rà phá bom mìn thuộc Quân đội Nhân dân Triều Tiên tại vùng Kursk của Nga. (Nguồn: MW)
Ở chiều ngược lại, Ukraine ngày càng phụ thuộc vào lính đánh thuê và tình nguyện viên nước ngoài. Các nhóm từ Ba Lan, Mỹ, Colombia và Brazil được triển khai để bù đắp tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Tài liệu quân sự bị rò rỉ tháng 8 cho thấy tổng số thương vong của Ukraine đã vượt 1,7 triệu người, một con số gây chấn động và làm dấy lên nghi ngờ nghiêm trọng về khả năng duy trì chiến sự lâu dài của Kiev.
3. Ấn Độ – Pakistan giao tranh dữ dội: J-10C và S-400 trở thành tâm điểm
Ngày 7/5, Ấn Độ phát động Chiến dịch Sindoor nhằm vào Pakistan, sau khi cáo buộc Islamabad hậu thuẫn các vụ tấn công khủng bố. Trong bốn ngày giao tranh căng thẳng, nhiều khí tài hàng không hiện đại lần đầu chịu thử thách thực chiến quy mô lớn.
Máy bay chiến đấu J-10C của Không quân Pakistan. (Nguồn: MW)
Rafale của Ấn Độ chịu tổn thất nặng nề về hình ảnh khi bị bắn rơi từ một đến bốn chiếc, làm dấy lên tranh cãi về hiệu quả của dòng tiêm kích đắt đỏ này. Ngược lại, hệ thống phòng không S-400 của Nga được ghi nhận nhiều chiến công, bao gồm việc bắn hạ máy bay hỗ trợ giá trị cao của Pakistan ở cự ly 300 km.
Không quân Pakistan, với tiêm kích J-10C thể hiện năng lực đáng gờm. Ngay sau xung đột, Ấn Độ xúc tiến đàm phán mua thêm S-400 và xem xét hiện đại hóa lực lượng tiêm kích bằng Su-57 của Nga.
4. Sudan xoay chuyển cục diện: Lực lượng Hỗ trợ nhanh tiếp tục thất bại
Quân đội Sudan giành lại nhiều khu vực chiến lược, gây tổn thất nặng cho Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) – nhóm được phương Tây và UAE hậu thuẫn. Lính đánh thuê từ Colombia và Ukraine ngày càng hiện diện nhiều hơn, song không đủ để xoay chuyển tình thế.
Đỉnh điểm là vụ Không quân Sudan bắn hạ máy bay vận tải của UAE gần Nyala, chở hơn 40 lính đánh thuê Colombia, được cho là do tiêm kích MiG-29 thực hiện.
5. Trung – Mỹ lao vào cuộc đua tiêm kích thế hệ sáu
Sau khi Trung Quốc công bố hai mẫu tiêm kích thế hệ sáu cuối năm 2024, năm 2025 chứng kiến cuộc chạy đua công nghệ không quân tăng tốc. Mỹ ưu tiên dự án F-47 của Không quân, trong khi Trung Quốc tiếp tục giới thiệu thêm nguyên mẫu mới, cho thấy tiến độ nhanh hơn từ ba đến bốn năm.
6. Mỹ mở ra kỷ nguyên 'xung đột không gian' với Golden Dome
Ngày 27/1/2025, chỉ một tuần sau khi nhậm chức, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký Sắc lệnh Hành pháp số 14186, chính thức khởi động chương trình Golden Dome – mạng lưới phòng thủ tên lửa toàn diện chưa từng có trong lịch sử Mỹ. Theo đánh giá của nhiều nhà phân tích quân sự, đây là bước đi đánh dấu sự chuyển dịch căn bản của chiến sự hiện đại sang không gian vũ trụ.
Khác với các hệ thống phòng thủ tên lửa trước đây vốn tập trung đánh chặn mục tiêu ở giai đoạn cuối (terminal phase) và giai đoạn giữa (mid-course), Golden Dome được thiết kế để tấn công tên lửa đạn đạo ngay sau khi rời bệ phóng, khi chúng vẫn còn ở pha tăng tốc. Để làm được điều này, Mỹ dự kiến triển khai hàng nghìn tên lửa đánh chặn đặt trên quỹ đạo, kết hợp với mạng lưới vệ tinh cảnh báo sớm và cảm biến không gian có độ chính xác cực cao.
Mục tiêu chính của Golden Dome là đối phó với Trung Quốc, Nga và CHDCND Triều Tiên, ba quốc gia đang sở hữu và phát triển mạnh các loại tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, đặc biệt là phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) – loại vũ khí được thiết kế để xuyên thủng các hệ thống phòng thủ hiện có của Mỹ. Ngoài ra, Golden Dome cũng được cho là có khả năng chống lại các đòn tấn công bằng UAV và vũ khí tấn công chính xác tầm xa.
Tuy nhiên, ngay từ khi được công bố, chương trình này đã gây tranh cãi dữ dội. Nhiều chuyên gia đặt câu hỏi về tính khả thi công nghệ, chi phí triển khai có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD, cũng như nguy cơ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian chưa từng có. Dù vậy, Washington vẫn coi Golden Dome là "lá chắn sống còn" trước những thay đổi căn bản trong bản chất của chiến sự tên lửa hiện đại.
7. Ukraine tung đòn UAV lịch sử vào hạm đội ném bom Nga
Ngày 1/6/2025, Lực lượng Vũ trang Ukraine tiến hành Chiến dịch "Mạng Nhện", được đánh giá là cuộc tấn công thành công nhất từ trước tới nay nhằm vào các máy bay ném bom chiến lược tầm xa của Nga. Đây cũng là một trong những chiến dịch UAV táo bạo và có chiều sâu chiến lược lớn nhất trong lịch sử chiến sự hiện đại.
Máy bay ném bom chiến lược Tu-95MSM của Không quân Vũ trụ Nga trang bị tên lửa hành trình Kh-101/2.
Ukraine sử dụng số lượng lớn UAV cánh quay tầm ngắn, dùng một lần, được phóng từ các xe tải dân sự hoạt động sâu trong lãnh thổ Nga. Các UAV này tấn công hàng loạt căn cứ không quân chiến lược, với khoảng cách lên tới 4.000 km tính từ biên giới Ukraine, vượt xa mọi dự đoán trước đó về khả năng tác chiến của Kiev.
Hình ảnh vệ tinh sau cuộc tấn công cho thấy ít nhất 7 máy bay ném bom Tu-95MS bị phá hủy hoàn toàn, tương đương hơn 10% tổng số phi đội Tu-95MS của Nga. Ngoài ra, Ukraine còn đánh trúng 2 máy bay Tu-22M3, 1 máy bay vận tải An-12, cùng 1–2 máy bay cảnh báo sớm A-50 đang ở trạng thái niêm cất.
Tổng cộng, Nga được cho là đã mất khoảng 8–9% toàn bộ phi đội máy bay ném bom chiến lược liên lục địa, một trong hai lực lượng ném bom lớn nhất thế giới.
8. Trung Quốc phô diễn sức mạnh quân sự thế hệ mới
Trong năm 2025, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tiếp tục gây chú ý khi liên tục công bố và đưa vào trang bị các hệ thống vũ khí thế hệ mới, phản ánh tốc độ hiện đại hóa quân đội nhanh chưa từng có. Đỉnh điểm là cuộc duyệt binh lớn tại Bắc Kinh ngày 3/9, nơi nhiều khí tài mới lần đầu xuất hiện công khai.
Xe tăng Type 100 của Lực lượng Mặt đất Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc lần đầu tiên xuất hiện trong cuộc duyệt binh ngày 3/9/2025. (Nguồn: MW)
Nổi bật nhất là xe tăng chiến đấu chủ lực Type 100, được đánh giá là xe tăng thế hệ thứ tư đầu tiên trên thế giới, tích hợp sâu các bài học từ chiến trường Ukraine, đặc biệt là mối đe dọa từ UAV và vũ khí chống tăng chính xác cao. Type 100 được cho là vượt trội đáng kể so với cả T-14 Armata của Nga về khả năng bảo vệ chủ động và tác chiến mạng – UAV.
Trên biển, Hải quân Trung Quốc chính thức đưa siêu tàu sân bay Fujian vào hoạt động từ tháng 11. Đồng thời, ảnh vệ tinh xác nhận Trung Quốc đã lắp đặt các lò phản ứng hạt nhân để xây dựng tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên.
Trong lĩnh vực hàng không, Trung Quốc tiếp tục thử nghiệm các máy bay tàng hình tầm xa, bao gồm cả thiết kế có tầm bay liên lục địa.
Song song đó, Trung Quốc chính thức đưa J-35, tiêm kích thế hệ thứ năm thứ hai, vào biên chế cho cả Không quân và Hải quân. Tiêm kích chủ lực giành ưu thế trên không của PLA cũng bắt đầu được sản xuất hàng loạt với động cơ WS-15, cung cấp mức lực đẩy cao nhất thế
9. Israel và Thổ Nhĩ Kỳ củng cố kiểm soát Syria hậu Assad
Sau sự sụp đổ của chính quyền Syria cuối năm 2024, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ nhanh chóng thiết lập các vùng ảnh hưởng riêng, biến Syria thành "điểm trung chuyển thánh chiến mới", tiềm ẩn nguy cơ bất ổn lan rộng.
10. Mỹ gia tăng áp lực toàn diện với Venezuela
Từ tháng 9, Mỹ triển khai lực lượng lớn quanh Venezuela, kết hợp áp lực quân sự và kinh tế. Việc bắt giữ tàu dầu Venezuela trên vùng biển quốc tế cuối năm đã làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về an ninh hàng hải toàn cầu.
