Dưới đây là 10 cách phổ biến để làm sạch nước, từ các phương pháp truyền thống đến công nghệ tiên tiến:
1. Đun sôi nước
Đun sôi là phương pháp lâu đời nhất và đáng tin cậy nhất để tiêu diệt các sinh vật gây bệnh, bao gồm vi khuẩn, virus và ký sinh trùng.
Cách thực hiện: Đun nước sôi lăn tăn trong ít nhất 1 phút (hoặc 3 phút nếu bạn ở độ cao trên 2.000 mét).
Lưu ý: Phương pháp này tiêu diệt mầm bệnh nhưng không loại bỏ được các chất ô nhiễm hóa học hoặc kim loại nặng. Hãy để nước nguội tự nhiên và đổ qua lại giữa các vật chứa để cải thiện hương vị do nước bị mất oxy khi đun.
2. Chất tẩy clo dạng lỏng
Nếu thời điểm đó bạn không có lửa để đun nước, thuốc tẩy clo gia dụng thông thường có thể tiêu diệt hầu hết các vi sinh vật có hại.
Cách thực hiện: Sử dụng thuốc tẩy clo không mùi, loại chứa 5% đến 6% natri hypochlorite. Cho khoảng 8 giọt thuốc tẩy cho mỗi 4 lít nước (hoặc 2 giọt cho mỗi 1 lít nước), khuấy đều và để yên trong 30 phút trước khi sử dụng. Nước phải có mùi clo nhẹ; nếu không đạt, hãy lặp lại liều lượng và đợi thêm 15 phút nữa.
Lưu ý: Chỉ sử dụng thuốc tẩy không mùi, không chứa chất tẩy rửa hay phụ gia.
3. Viên khử trùng nước
Viên khử trùng (thường chứa clo dioxide hoặc i-ốt) rất nhẹ, nhỏ gọn và hoàn hảo cho bộ dụng cụ sinh tồn hoặc balo đi trải nghiệm.
Cách thực hiện: Làm theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm (thường mất từ 30 phút đến 4 tiếng để viên thuốc tan hoàn toàn và có hiệu quả tiêu diệt mầm bệnh).
4. Lọc nước di động
Các thiết bị lọc nước cá nhân (như ống lọc hoặc bơm lọc) sử dụng màng lọc cơ học có kích thước lỗ rất nhỏ để giữ lại vi khuẩn, động vật nguyên sinh và cặn bẩn.
Cách thực hiện: Bơm hoặc hút nước trực tiếp qua bộ lọc.
Lưu ý: Hầu hết các bộ lọc di động tiêu chuẩn không thể lọc được virus do kích thước của chúng quá nhỏ. Hãy kiểm tra thông số kỹ thuật của bộ lọc trước khi sử dụng.
5. Làm sạch nước bằng hệ thống lọc thẩm thấu ngược (RO)
Trong tình huống khẩn cấp, dùng clo hoặc viên khử trùng là tối ưu. Cho sinh hoạt lâu dài, hệ thống lọc RO công nghiệp kết hợp tia UV là giải pháp an toàn, hiệu quả và phổ biến nhất. Ảnh: Khánh Ly
Thẩm thấu ngược là công nghệ lọc nước gia đình phổ biến và tiên tiến. Hệ thống đẩy nước qua một màng bán thấm dưới áp lực, loại bỏ rất hiệu quả nhiều chất ô nhiễm hòa tan như muối khoáng, kim loại nặng và nhiều hóa chất, đồng thời loại bỏ phần lớn vi khuẩn và các vi sinh vật khác.
Lưu ý: Hệ thống này thường đòi hỏi áp lực nước ổn định và thải ra một lượng nước thải nhất định trong quá trình lọc.
6. Khử trùng bằng tia cực tím
Công nghệ UV sử dụng ánh sáng cực tím cường độ cao để làm hỏng DNA hoặc RNA của vi sinh vật, khiến chúng không còn khả năng sinh sản và gây bệnh.
Cách thực hiện: Nhúng đèn UV vào nước hoặc cho nước chảy qua buồng chiếu tia UV trong thời gian quy định (thường chỉ mất vài giây).
Lưu ý: Nước cần phải trong; nếu nước đục, các hạt lơ lửng có thể che khuất ánh sáng UV và làm giảm hiệu quả khử trùng.
7. Chưng cất
Chưng cất loại bỏ gần như hoàn toàn muối, kim loại nặng, vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Tuy nhiên, một số hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể đi theo hơi nước nếu hệ thống không có cơ chế tách thích hợp.
Cách thực hiện: Đun sôi nước trong một bình có ống dẫn hơi hướng sang một bình chứa mát.
Ưu điểm: Phương pháp này giúp loại bỏ hầu hết muối, kim loại nặng, vi khuẩn, virus và nhiều chất ô nhiễm khác. Tuy nhiên, nó đòi hỏi thời gian và thiết bị chuyên dụng.
8. Lọc nước bằng cát và sỏi
Nếu bạn cần tự chế tạo một hệ thống lọc từ các vật liệu tự nhiên trong tình huống khẩn cấp, bộ lọc cát và sỏi nhiều lớp là lựa chọn tốt để loại bỏ các cặn bẩn lớn.
Cách thực hiện: Xếp các lớp vải, cát mịn, cát thô, sỏi nhỏ và sỏi lớn vào trong một ống chứa (như chai nhựa cắt đáy). Khi đổ nước đục qua, các tầng vật liệu sẽ giữ lại các hạt lơ lửng.
Lưu ý: Phương pháp này chỉ làm trong nước chứ không tiêu diệt được vi khuẩn hay virus. Bạn bắt buộc phải đun sôi hoặc khử trùng nước sau khi lọc.
9. Khử trùng bằng năng lượng mặt trời
Phương pháp này tận dụng tia cực tím (UVA) và nhiệt từ ánh sáng mặt trời để tiêu mầm bệnh trong nước.
Cách thực hiện: Đổ đầy nước trong vào một chai nhựa trong suốt (như chai nước suối), lắc mạnh trong vài giây để cung cấp oxy, sau đó phơi dưới ánh nắng trực tiếp từ 6 giờ (nếu trời nắng gắt) đến 2 ngày (nếu trời nhiều mây).
Lưu ý: Nước phải đủ trong; nếu nước quá đục, hãy để lắng hoặc lọc trước khi phơi nắng để tăng hiệu quả khử trùng. Chai nước phải sạch và trong suốt, không dùng chai nhựa đục hoặc có màu.
10. Than hoạt tính
Than hoạt tính là thành phần cốt lõi trong nhiều bộ lọc gia đình. Nhờ cấu trúc xốp với diện tích bề mặt cực lớn, nó hấp thụ các hóa chất độc hại, clo dư, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) và cải thiện đáng kể mùi vị của nước.
Lưu ý: Giống như bộ lọc cát, than hoạt tính không tiêu diệt được vi khuẩn hoặc virus. Nó thường được kết hợp dùng chung với các phương pháp khử trùng khác để mang lại nguồn nước an toàn.
Việc áp dụng các phương pháp làm sạch nước cho cộng đồng phụ thuộc vào quy mô, chất lượng nguồn nước và điều kiện thực tế. Trong tình huống khẩn cấp, đun sôi nước, khử trùng bằng clo hoặc sử dụng viên khử trùng là những giải pháp đơn giản, hiệu quả và được khuyến nghị rộng rãi.
Đối với nhu cầu sinh hoạt lâu dài, các hệ thống xử lý nước thường kết hợp nhiều công nghệ như lọc cơ học, than hoạt tính, thẩm thấu ngược (RO) khi cần loại bỏ các chất ô nhiễm hòa tan và khử trùng bằng tia UV hoặc clo để cung cấp nguồn nước an toàn.
