Cẩn trọng với ngộ độc băng phiến

SKĐS -Viên băng phiến (có người gọi là viên long não) là chế phẩm thường được cho vào tủ quần áo để đuổi mối mọt, gián, rận rệp. Tuy nhiên, nếu không sử dụng đúng cách, loại hóa chất này có thể gây ngộ độc.

Băng phiến được sản xuất từ hóa chất có tên napthalen lấy từ than đá hoặc từ quá trình tinh chế dầu hỏa. Naphtalen là chất rắn dạng tinh thể màu trắng và được ép thành viên gọi là băng phiến. Naphtalen có tính thăng hoa, tức là có khả năng chuyển từ thể rắn sang thể khí mà không cần qua giai đoạn trung gian là chất lỏng ở điều kiện nhiệt độ bình thường. Do vậy, viên băng phiến để trong tủ sẽ bay hơi tạo mùi xua đuổi côn trùng, rận rệp.

Hiện tại, băng phiến vẫn còn được dùng nhiều ở các nước đang phát triển do rẻ tiền, dễ sản xuất hơn. Riêng ở Mỹ và châu Âu, loại này gần như không còn sử dụng vì độc tính cao.

Không nên nhầm băng phiến với long não (còn gọi chương não) dùng trong y học. Loại này được chiết xuất từ một loài cây mọc ở các nước nhiệt đới có tên là cây long não (Cinnamonum camphora), gọi tên đúng là camphor.  Camphor dùng trong y học thường dạng tinh dầu có tính sát trùng, gây tê và kích thích tim mạch, gây sảng khoái, hưng phấn nhẹ. Camphor thường được dùng trong các loại dầu gió bôi ngoài da.

 

ngộ độc băng phiếnBăng phiến gây ngộ độc cấp, nhất là với trẻ dưới 5 tuổi

Độc tính của băng phiến

Băng phiến gây ngộ độc cấp, nhất là trẻ em dưới 5 tuổi. Ngộ độc xảy ra khi nuốt nhầm hoặc hít quá nhiều hơi băng phiến trong môi trường kín, thiếu khí trời, không thông thoáng. Riêng ở trẻ nhỏ rất dễ bị ngộ độc vì khi mặc quần áo vừa lấy ra khỏi tủ có chứa viên thuốc này, hơi còn bám rất nhiều, lâu trên quần áo. Mặt khác, băng phiến có thể hấp thu trực tiếp một phần qua da của trẻ, từ đó có thể gây độc với cơ thể của trẻ. Ngoài ra, nó còn gây ngộ độc mạn nếu hít chất này dưới dạng hơi trong thời gian dài.

Ngộ độc cấp: buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, vàng da, tiểu sậm màu, nhức đầu, bồn chồn, kích động, lú lẫn, co giật rồi hôn mê, thậm chí có thể tử vong.

Ngộ độc mạn: có thể gây vỡ hồng cầu làm thiếu máu, gây hoại tử gan, tổn thương thần kinh (nhất là ở trẻ nhỏ) làm mệt mỏi, cáu gắt, hay chóng mặt, làm việc kém, trẻ em thì chậm lớn. Bệnh nhân có thể tiêu chảy kéo dài, viêm hô hấp trên (mũi hầu, họng) và hô hấp dưới (khí quản, phế quản, phổi) mãn tính, đục thủy tinh thể, tổn thương  võng mạc (lớp nằm trong cùng của đáy mắt) làm giảm thị lực.

Cách xử trí ban đầu và phòng ngừa:

Đưa nạn nhân ra nơi thoáng mát thông khí để tránh hít thêm hơi băng phiến. Rửa sạch miệng, môi, da, tay chân bằng nước. Tránh dùng tinh dầu hay chất béo vì sẽ khiến băng phiến hấp thu nhanh hơn. Nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Hiện không có thuốc giải đặc hiệu cho ngộ độc băng phiến, tất cả là điều trị hỗ trợ và nâng đỡ.

Hạn chế sử dụng băng phiến. Nếu cần thì chỉ sử dụng 1 - 2 viên trong tủ kín. Khi mở tủ nên theo tác nhanh gọn và nên đeo khẩu trang để tránh phải hít nhiều hơi độc.

Đối với trẻ nhỏ thì sau khi lấy quần áo từ trong tủ bảo quản ra nên phơi ngoài nắng để bay hết mùi rồi hãy cho trẻ sử dụng. Tuyệt đối không dùng băng phiến với mục đích tẩy mùi trong phòng, trong nhà vệ sinh, hay trong môi trường sinh sống xung quanh của chúng ta nhất là nơi không thoáng khí.

Khi sử dụng viên băng phiến cần lưu ý để cao ngoài tầm với của trẻ vì các viên này rất giống kẹo lại có mùi thơm và có vị ngọt nên trẻ sẽ nghĩ là kẹo và ăn thì rất nguy hiểm.

Cách đuổi gián không cần đến băng phiến

Vì băng phiến có dộc tính cao, cho nên rất hạn chế dùng và tốt nhất là không nên dùng.

Bạn thử sử dụng các nguyên liệu tự nhiên để đuổi và diệt gián an toàn hơn như sau.

 

ngộ độc băng phiếnCó thể dùng hành tây thay băng phiến

Dùng hành tây đuổi gián: cắt vài lát hành tây cho vào cái đĩa nhỏ để dưới chân tủ quần áo. Hoặc cho vài lát hành tây vào cái túi vải thưa, buộc ngay ở của tủ quần áo của bạn. Khi ngửi thấy mùi cay ngai ngái của hành tây lũ gián sẽ chạy đi hết.

Dùng phèn chua đuổi gián: mùi phèn chua cũng rất kỵ với lũ gián nên khi ngửi thấy mùi phèn chua, chúng cũng sẽ chạy xa khỏi tủ đồ. Do đó, bạn có thể cho 1 túi vải đựng phèn chua vào tủ hay treo trong tủ để đuổi gián.

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC

loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Cẩn trọng với ngộ độc băng phiến

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT