Ứng phó nhanh với bệnh Tay Chân Miệng

Suckhoedoisong.vn - Báo điện tử Sức khỏe&Đời sống (Suckhoedoisong.vn) tổ chức buổi tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Ứng phó nhanh với bệnh Tay Chân Miệng" vào lúc 9h30 thứ ba, ngày 5/4/2016.

Hiện nay, thời tiết mùa Xuân-Hè là điều kiện thuận lợi để bệnh Tay Chân Miệng phát triển. Theo thông báo của Bộ Y tế, từ ngày 19 – 25/3, có 606 trường hợp được ghi nhận mắc bệnh tay chân miệng, không có trường hợp tử vong. So với tuần trước đó, số ca mắc bệnh tăng 23,4% (tăng 115 trường hợp).

Mời độc giả xem chương trình

Theo nhận định của nhiều chuyên gia y tế, tình hình bệnh tay chân miệng có thể diễn biến phức tạp trong thời gian tới, có nguy cơ phát triển thành dịch và lan rộng trên địa bàn nếu không có các biện pháp phòng chống kịp thời.

Nhằm nâng cao ý thức cộng đồng trong công tác phòng chống dịch bệnh, đặc biệt không để bệnh có nguy cơ phát triển thành dịch, Báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức buổi tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Ứng phó nhanh với bệnh Tay Chân Miệng".

Khách mời tham dự gồm có:

TS. Ngũ Duy Nghĩa - Phó trưởng khoa dịch tễ, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương.

PGS.TS. Phạm Nhật An - Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương.

ThS.BS. Lê Thị Hải, Nguyên Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Buổi tư vấn truyền hình trực tiếp trên Báo Điện tử Sức khỏe & Đời sống được bắt đầu từ 9 giờ 30 sáng ngày thứ ba, 5/4/2016.

Bạn đọc có thể gửi câu hỏi về tòa soạn ngay từ bây giờ theo địa chỉ email: bandientuskds@gmail.com; hoặc gọi theo số 19006690 trong thời gian diễn ra chương trình

hoặc trên trang fanpage: Y tế Việt Nam

hoặc fanpage của báo: Sức khỏe & Đời sống.

Hoặc điền vào mẫu phía dưới trang.

Các khán giả có câu trả lời tương tác với chương trình đúng và nhanh nhất sẽ được lựa chọn để nhận các phần quà của chương trình gửi tặng.

Báo Sức khoẻ & Đời sống trân trọng cảm ơn TS. Ngũ Duy Nghĩa - Phó trưởng khoa dịch tễ, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương, PGS.TS. Phạm Nhật An - Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, ThS.BS. Lê Thị Hải, Nguyên Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã tham gia chương trình giao lưu. Trân trọng cảm ơn nhãn hàng Lifebuoy đã tài trợ cho chương trình!

NỘI DUNG CÂU HỎI GIAO LƯU :
MC
Liên quan đến công tác phòng chống dịch bệnh tay chân miệng, xin được hỏi TS. Ngũ Duy Nghĩa, thời điểm nào trong năm thì trẻ dễ mắc bệnh này?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Qua theo dõi nhiều năm, bệnh Tay Chân Miệng, ở nước ta, virus Tay Chân Miệng lưu hành từ 2003, từ 2011 đến nay, bùng phát thành dịch. Đặc biệt vào thời điểm tháng 4-5 và tháng 10 dịch bùng phát mạnh nhất. Giống một vài nước như Singapore hay Malaysia cũng có mô hình tương tự, thời điểm này trong năm và tháng 10 là lúc bùng phát dịch. 

MC
Tay chân miệng có phải chỉ xảy ra ở trẻ em hay còn ở lứa tuổi khác?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Bệnh tay chân miệng biểu hiện ở các mụn phỏng, có thể loét ở bất cứ vùng da nào, đặc biệt ở lòng bàn chân bàn tay và trong miệng. bệnh xảy ra ở tất cả mọi lứa tuổi nhưng tập trung ở lứa tuổi dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi do miễn dịch của trẻ lứa tuổi này chưa đủ để phòng vệ được. Tất cả các thể nặng cũng hầu như tập trung ở lứa tuổi nhỏ. Virút có thể có ở nhiều người, kể cả trẻ lớn hay người lớn nhưng để gây bệnh, đặc biệt là bệnh nặng là ở trẻ nhỏ.

Bạn Hải Xuân (Hải Hậu, Nam Định)
Tôi nghe nói khi trẻ bị bệnh Tay - Chân - Miệng, nên cho trẻ ăn bổ sung thực phẩm nhiều kẽm để giúp trẻ nhanh chóng phục hồi. Vậy bác sĩ có thể tư vấn giúp cho tôi biết những thực phẩm nào nhiều kẽm?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Khi trẻ bị bệnh Tay - Chân - Miệng thì chế độ dinh dưỡng đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc điều trị bệnh cho trẻ. Như chúng ta đã biết, khi trẻ bị bệnh này, trẻ thường bị các nốt tổn thương ở miệng, gây đau, do đó gây khó khăn cho trẻ trong vấn đề ăn uống. Kẽm là một vi chất dinh dưỡng vô cùng quan trọng, tham gia vào hơn 300 enzyme chuyển hóa trong cơ thể. Đây cũng là một trong những vi chất dinh dưỡng có khả năng khắc phục, tăng cường sức đề kháng cho trẻ. Kẽm có nhiều nhất trong các thực phẩm như hải sản, bao gồm hàu, ngao, hoặc các thực phẩm hàng ngày như lòng đỏ trứng, thịt gà.... Các cháu bị bệnh Tay - Chân - Miệng, do các cháu khó ăn do tổn thương ở miệng nên chúng ta nên lấy các thực phẩm như hàu, ngao, lòng đỏ trứng... nấu thành cháo, súp. Những món ăn này sẽ giúp các cháu tăng cường sức đề kháng, còn chất kẽm giúp các vết thương, vết loét chóng lành hơn.

Tuy nhiên, ngoài kẽm ra còn rất nhiều vitamin, khoáng chất khác như vitamin C, vitamin A cũng rất cần cho trẻ. Do đó, cũng cần bổ sung thêm cho trẻ các loại vitamin A, C để tăng cường sức miễn dịch, đề kháng cho trẻ.

Hoàng Luyến, Sóc Sơn
Thưa bác sĩ, gia đình tôi có 2 cháu nhỏ đều đang bị bệnh tay chân miệng. Tôi nghe nói bệnh này rất dễ lây, người lớn cũng có thể mắc bệnh. Cho tôi hỏi, liệu gia đình tôi có nên ăn riêng bát đĩa với các cháu hay không, việc ôm hôn có làm lây bệnh không thưa các bác sĩ?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Bệnh Tay Chân Miệng đường lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hoá. Đối với bệnh này, cần chú trọng bàn tay là đường lây truyền bệnh lớn nhất của trẻ nhỏ. Bệnh này hơn 99% xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi. Người lớn cũng có thể nhiễm bệnh. Đây là nguồn truyền bệnh quan trọng. Người lớn tuy nhiễm vào nhưng thải ra virus, tuy không có triệu chứng. Người lớn có biểu hiện hay không không quá đáng lo ngại. Tuy nhiên, các thành viên gia đình nên chú ý vệ sinh, đảm bảo không lây nguồn bệnh cho những người xung quanh, hàng xóm, những nơi mình đến, cẩn thận để không lây nguồn bệnh tới những nơi này. 

Một khán giả hỏi qua Facetime
Bệnh tay chân miệng lây qua đường nào và cách phòng trừ?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Các virút đường ruột nói chung lây theo đường tiêu hóa, ăn uống hoặc tiếp xúc với các mụn phỏng hoặc các dịch tiết đường tiêu hóa bị phơi nhiễm ở chỗ nào đó, khi trẻ tiếp xúc đến thì bị lây nhiễm. Ngoài ra, virút đường ruột cũng có thể lây qua đường hô hấp nhưng trường hợp này ít hơn.

Một bạn đọc
Định nghĩa chính xác về bệnh tay chân miệng là gì, thưa bác sĩ?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Tay - Chân - Miệng là một bệnh đã xuất hiện nhiều năm nay, và danh từ này đã được nhiều bà mẹ quen thuộc. Nói một cách thông thường nhất thì đây là một bệnh do virus đường tiêu hóa gây nên. Tại sao lại được gọi là bệnh Tay - Chân - Miệng là vì bệnh này gây tổn thương ở cả 3 nơi: tay, chân và miệng. Ở những thể bệnh nhẹ, các cháu có thể tự khỏi trong vòng 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, ở những thể bệnh nặng, bệnh có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm tới cả tính mạng. Do đó, chúng ta phải biết cách chăm sóc trẻ khi trẻ bị bệnh và phát hiện sớm các biến chứng để có thể đưa trẻ đến bệnh viện để khám và điều trị kịp thời. 

Lê Giang (Hải Dương)
Con tôi bị bệnh tay chân miệng được 4 ngày. Hiện nay cháu không sốt nhưng ăn ít, thi thoảng nôn. Vậy tôi có cần đưa cháu tới bệnh viện không, nghe nói bệnh có thể có biến chứng viêm não. Vậy xin hỏi cách phát hiện.
GS.TS. Phạm Nhật An :

Tay chân miệng thể nhẹ thì không cần đưa đến bệnh viện. Với trẻ mắc bệnh tay chân miệng độ 1 thì chúng tôi chỉ lưu ý các bà mẹ là trẻ sẽ không có sốt trên 38,5 độ C, trẻ không có các biểu hiện thần kinh (trẻ vật vã, kích thích, li lì, rung giật cơ), không có các biểu hiện nôn nặng, mất nước, khó thở, suy hô hấp. Với trường hợp con chị như chị vừa miêu tả thì có thể đi khám và nên điều trị ở nhà thôi.

Cô giáo mầm non Vi Thị H
(huyện Bát Xát, Lào Cai )
Tôi có một thắc mắc mong nhận được sự giải đáp của các bác sĩ, trường học của tôi có cháu 5 tuổi mắc bệnh tay chân miệng, nhưng vì điều kiện gia đình cháu không cho cháu nghỉ học. Chúng tôi phải chăm sóc cháu thế nào, có phải cách ly cháu hay không?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Đây cũng là thực tế mà tôi đã thực địa ở nhiều tỉnh miền núi phía bắc, các cháu học nội trú ít có điều kiện về với gia đình. Ở các lớp mầm non, nhiều khi các cháu nội trú, không có điều kiện đưa về nhà. Ở cương vị cô giáo, tôi có lời khuyên cho bạn là cháu có thể ở lại lớp cùng các bạn, nhưng phải cho cháu sinh hoạt với điều kiện cách ly nhất định. Ăn uống nên được cách ly, cốc uống nước để riêng.

Nếu cháu đủ sức khỏe để tham gia lớp học, nên cho cháu ngồi bàn riêng cho đến khi hết triệu chứng mới hoà nhập trở lại. Cháu đang ở giai đoạn bệnh, điều kiện lây truyền bệnh rất lớn. Nếu không thể để cho cháu về nhà được, thì nên cách ly, ăn uống riêng, không cho chơi chung đồ chơi. Khử trùng đồ chơi, rửa tay, đảm bảo vệ sinh cá nhân sạch sẽ cho cháu. Việc khử trùng đồ chơi và đảm bảo vệ sinh cá nhân cực kỳ quan trọng mà các cô giáo mầm non nên lưu ý. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho các cháu. 

Bạn Đức Thịnh (Lạng Sơn):
Trong quá trình điều trị bệnh tay chân miệng, em có nên cho con uống canxi tiếp không. Vì trước khi bị bệnh con em đang uống canxi. Nếu uống thì có giảm tác dụng canxi không?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Khi cháu bị bệnh Tay - Chân Miệng ở dạng thể nhẹ, không cần dùng tới thuốc thì gia đình vẫn có thể duy trì cho cháu uống canxi. Tuy nhiên, trường trường hợp cháu bị bệnh nặng, cần phải dùng các thứ thuốc khác thì có thể tạm cho cháu dừng dùng canxi. Bởi vì canxi có thể bổ sung trong một thời gian rồi ngừng cũng được, không sao cả. Trong trường hợp cháu bị tiêu chảy thì cũng nên dừng dùng canxi.

Mai Thị Hồng, Yên Bái
Tôi là một người mẹ đang có con nhỏ, cháu được 25 tháng. Lúc 6 tháng tuổi, cháu đã từng mắc bệnh tay chân miệng. Cho tôi hỏi, nếu cháu đã từng mắc bệnh liệu có bị lại hay không, làm thế nào để không mắc bệnh này?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Có lẽ câu hỏi của chị rất thực tế. Bệnh Tay Chân miệng là bệnh virus cấp tính do virus đường ruột gây nên. Virus E71, A6 A16 là tên chuyên ngành của những virus gây bệnh Tay Chân Miệng. Giữa các virus này cơ chế miễn dịch không có bảo vệ chéo, do vậy hoàn toàn có thể bị tái mắc do các chủng virus khác. Trong quá trình thời gian cháu lớn lên, cháu có thể mắc các chủng khác khi nó trội lên ở nơi cháu sinh sống. Có mấy vấn đề chị cần lưu ý: vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng không chỉ riêng trẻ, đặc biệt người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi. Cần đảm bảo vệ sinh thực phẩm, ngoài sạch sẽ nấu chín uống chín, vệ sinh vật dụng cho bé ăn rất quan trọng. Thói quen mút tay của các cháu là điều mà các bà mẹ cũng nên để ý. Đồ chơi của trẻ cũng nên thường xuyên khử trùng để đảm bảo trẻ không bị lây nhiễm bệnh. Tay cầm của cửa cũng nên được vệ sinh, sàn nhà, nhà vệ sinh, khu vực chế biến thực phẩm nên được vệ sinh sạch sẽ. Để đảm bảo cho trẻ khi nghi ngờ nhiễm bệnh, cần phải theo dõi chặt chẽ trẻ, nếu có nghi ngờ nên đưa đến cơ sở y tế để tránh biến chứng nặng và tử vong. 

Bình Minh (Thái Nguyên)
Con em đang bị bệnh tay chân miệng, vậy sau khi điều trị về nhà em cho con đi học được luôn hay cần nghỉ thêm bao lâu?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Nguồn lây bệnh tay chân miệng chủ yếu là những người mang virút trong cộng đồng. Đối với virút đường ruột khi nhiễm vào hệ tiêu hóa thì nó sẽ tồn tại trong thời gian khá lâu. Khi trẻ trong giai đoạn khởi phát, toàn phát và nuôi bệnh thì hoàn toàn có thể mang virút và người ta có thể xác định các thời điểm, nếu các triệu chứng lâm sàng hoàn toàn hết (không có sốt, các nốt trên da, miệng khỏi) thì cháu có thể đi học và tiếp xúc với các bạn được. Mặc dù vậy cũng phải lưu ý giữ vệ sinh ăn uống, vệ sinh các đồ dùng dùng chung cho trẻ, bởi vẫn có tỉ lệ sau khi trẻ hết bệnh thì virút đường ruột vẫn còn có thể tồn tại thêm một vài ngày nữa.

Bạn Hương Thảo, ở Mũi Cà Mau
Bé nhà tôi bị Tay Chân Miệng người thường mệt mỏi, mất nước. Vậy tôi có nên truyền nước hoa quả hay cho bé ăn siro kích thích ngon miệng hay không?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Việc bổ sung các chất dinh dưỡng để hồi phục sức đề kháng, sức khỏe cho trẻ khi bị mắc bệnh Tay - Chân - Miệng là điều rất cần thiết. Tuy nhiên, việc chỉ định truyền nước chỉ được chỉ định trong trường hợp trẻ bị bệnh nặng, bị tiêu chảy, nôn hay có những biểu hiện mất nước. Thông thường, nếu trẻ phải nhập viện thì mới cần truyền nước.

Còn cháu ở thể bệnh nhẹ, bạn chăm sóc tại nhà thì bạn chỉ cần cho cháu bổ sung nước bằng đường miệng, uống các nước trái cây như cam, bưởi... Điều này rất tốt vì khi trẻ bị bệnh Tay - Chân - Miệng, chúng ta nên tăng cường các loại vitamin như vitamin C để nâng cao sức đề kháng cho trẻ. Ngoài ra, các loại quả có màu đỏ, màu vàng... như nước ép cà rốt, nước ép cà chua rất giàu vitamin A - một trong những vitamin rất quan trọng để tăng cường sức đề kháng cho trẻ, tăng cường hệ thống miễn dịch, làm lành nhanh các vết tổn thương.

Tôi lưu ý lại là chỉ truyền nước khi cháu có những biểu hiện mất nước nặng như nôn mửa, tiêu chảy. Nếu điều trị ở nhà thì chỉ cần cho cháu uống các loại nước ép, nấu các món ăn giàu dinh dưỡng.

Và một điều cần lưu ý là khi cho các cháu ăn, vì các cháu bị tổn thương ở miệng, rất đau đớn, do đó nên chọn các loại thìa có hình dáng tù, không có sắc cạnh nhằm tránh gây chạm vào các tổn thương miệng của cháu, chia nhỏ các bữa ăn và đặc biệt không cho các cháu ăn các thực phẩm khi còn nóng. Ngoài ra, không nên nấu mặn, chỉ nấu các món lỏng như súp, cháo, sữa .... sẽ giúp cho các cháu bị bệnh nhanh chóng hồi phục sức khỏe.

Xuân, Đông Anh
Ở nhà, tôi thường sử dụng nước rửa tay LIFEBUOY cho cả gia đình. Liệu tôi có thể yên tâm là sản phẩm này sẽ giúp tôi bảo vệ gia đình khỏi dịch bệnh?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Để mà khử trùng bàn tay nói chung, có rất nhiều sản phẩm, ví dụ xà phòng nước rửa tay thông thường và xà phòng nước rửa tay sát khuẩn. Lifebuoy có tính diệt khuẩn khá cao, đây là một thế mạnh. Theo quy trình rửa tay thông thường, rửa tay mất từ nửa phút- 1 phút.  Theo thông tin nhà sản xuất cung cấp, chỉ mất có 10-15 giây, diệt khuẩn tới gần 100%. Chị hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng sản phẩm này. 

MC
Việc phòng bệnh tay chân miệng đôi khi khá khó khăn đặc biệt khi trẻ đi lớp. Liên quan đến vấn đề này, một khán giả có câu hỏi gửi đến chương trình như sau: Thưa chuyên gia, hiện nay bệnh tay chân miệng đã có vắc xin phòng bệnh chưa? Nếu có thì có được tiêm trong chương trình tiêm chủng mở rộng không?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Đến thời điểm này, chưa có vaccine phòng bệnh này. Trên thế giới, một số quốc gia đang phát triển vaccine này, ví dụ Trung Quốc. Vaccine cần phải trải qua nhiều giai đoạn: ở giai đoạn phát triển trong phòng thí nghiệm, thành công rồi mới thử nghiệm lâm sàng, trên một số đối tượng nhỏ, rồi mới tới cộng đồng lớn. Hiện nay, vaccine phòng Tay Chân Miệng mới qua giai đoạn thử nghiệm phòng thí nghiệm, đang xin cấp phép để thử nghiệm lâm sàng. Đó là thông tin cập nhật nhất hiện nay mà chúng ta biết. 

Đức Chung (Điện Biên)
Tôi nghe nói bệnh tay chân miệng thường từ 7-10 ngày mà không cần điều trị và thường không gặp các biến chứng. Nhưng con tôi bị đến ngày thứ 9 rồi chỉ hết sốt nhưng mà cháu vẫn chưa hết các nốt, ngoài ra lười ăn, chỉ uống sữa. Vậy xin hỏi có thuốc nào hỗ trợ điều trị để bé nhanh khỏi không?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Bình thường bệnh tay chân miệng khởi phát rất ngắn, 1-2 ngày đầu, sau đó giai đoạn toàn phát kéo dài đến 10 ngày, cấp tính thì có thể ngắn hơn. Con bạn nằm trong gia đoạn có thể. Chúng tôi cũng đã gặp những trường hợp chỉ 3-4 ngày đã hết các mụn phỏng với điều kiện là các mụn phỏng đấy rất ít và nhẹ, nhưng nếu các mụn phỏng đã loét ra thì lâu khỏi hơn. Với con anh đã đến ngày thứ 9 tức là đã đến giai đoạn cuối của bệnh mà không có các biểu hiện biến chứng thì sẽ không gặp ở trong giai đoạn này vì các biến chứng thường gặp ở trong giai đoạn cấp tính từ ngày thứ 2-5. Thứ hai là để chóng khỏi thì phải vệ sinh các vùng tổn thương bằng các thuốc sát khuẩn, tăng sức đề kháng, tránh để trẻ nhiễm trùng thêm.

Bạn Gia Bảo, ở Thạch Thất, Hà Tây
Thưa ThS.BS. Lê Thị Hải, thiếu niên và người trưởng thành có mắc bệnh Tay Chân Miệng hay không? Đối với người trưởng thành, nếu bị Tay Chân Miệng thì nên lưu ý đặc biệt về chế độ dinh dưỡng như thế nào?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Vì đây là bệnh truyền nhiễm do virut đường tiêu hóa, do đó, bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào. Thế nhưng, chủ yếu trên 90% ca bệnh này là trẻ em, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi và 3 tuổi. Bởi trẻ nhỏ dưới 3 - 5 tuổi có hệ thống miễn dịch còn non kém, do đó dễ mắc bệnh.

Thiếu niên, người lớn cũng có thể mắc bệnh này, tuy nhiên rất hiếm gặp bởi vì hệ miễn dịch người lớn tốt hơn, và nếu có mắc thì biểu hiện bệnh ở người lớn cũng không ở dạng điển hình, chỉ ở dạng người mang bệnh thôi chứ không có những biểu hiện lâm sàng. Lứa tuổi thiếu niên cũng có thể mắc nhưng mà cũng rất hiếm gặp.

Người lớn bị mắc bệnh nhiệt miệng lại chủ yếu do các nguyên nhân khác, như virus herpes chẳng hạn hoặc bị thiếu một số vitamin B, vitamin B2... Ở mọi trường hợp bị tổn thương miệng thì nguyên tắc chung vẫn là chúng ta chọn các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa, không nóng quá, không lạnh quá, không mặn quá...

Bạn Diệu An, Bắc Ninh
Khi con trẻ bị bệnh Tay - Chân - Miệng thì cần cho trẻ kiêng những thực phẩm nào?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Khi trẻ bị bệnh Tay - Chân - Miệng hay những bệnh liên quan tới nhiễm khuẩn thì phong tục tập quán của các mẹ thường là rất hay khiêm khem. Ví dụ như ho thì kiêng tôm, kiêng thịt gà, kiêng trứng v.v.. thì theo tôi, đó không đúng chút nào. Còn hôm nay, nói về chủ đề bệnh Tay - Chân - Miệng thì tôi nhấn mạnh các cháu bị bệnh này không phải kiêng bất kỳ một loại thực phẩm nào, và cũng không có loại thực phẩm nào mà cháu ăn lại khiến bệnh nặng lên cả. Mà chúng ta chỉ cần lựa chọn các thực phẩm giàu vitamin A, C và kẽm vì đó là các vi chất dinh dưỡng có tác dụng tăng cường sức đề kháng cho trẻ, để cháu nhanh hồi phục. Ngoài ra, các chất khác như đạm cũng hết sức cần thiết. Do đó, khi con bị bệnh, bạn không cần kiêng cho con bất kỳ thực phẩm nào. 

Trần Hoàng Xuân (Thái Nguyên)
Con tôi năm nay 4 tuổi, mới đây cháu nổi các hạt mẩn đỏ trên tay, đầu gối, mông có kèm theo sốt. Chồng tôi nhất quyết kiêng không cho cháu tắm, rửa. Tôi cho rằng cháu bị tay chân miệng, không biết bệnh này có cần kiêng tắm hay không?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Việc tắm và vệ sinh vẫn tiến hành hoàn toàn bình thường, duy có điều lưu ý là phải rất nhẹ nhàng để không làm vỡ các nốt và không tắm nước lạnh cho trẻ. Tay chân miệng lúc đầu chỉ có nốt nhỏ, sau đó mới trở thành các nốt phỏng. Sau khi tắm thì nên sử dụng các thuốc bôi như betadine sát khuẩn.

Thu Hương (Bắc Giang)
Cháu nhà tôi bị sốt nhẹ, sau xong đó xuất hiện các mụn nước ở miệng, tay và cả chân. Như vậy, có phải cháu đã bị nhiễm bệnh tay chân miệng hay không? Và tôi cần phải chăm sóc cháu như thế nào trong những ngày này, thưa bác sĩ?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Tay chân miệng có rất nhiều dạng chứ không phải cái nào cũng là điển hình, nhưng trường hợp như cháu nhà chị thì tương đối điển hình: đầu tiên là các nốt sẩn, sau đó trở thành nốt phỏng, đặc trưng ở lòng bàn chân bàn tay và trong miệng, tất nhiên cũng có thể gặp ở những nơi khác như vùng mông, xung quanh hậu môn, quanh miệng, mặt, thậm chí các khớp… Các nốt phỏng có thể vỡ loét hoặc có thể nhẹ nhàng hơn là mất đi sớm. Đối với trường hợp này nên nghĩ đến tay chân miệng, chúng tôi cũng lưu ý là tay chân miệng thường chẩn đoán bằng lâm sàng, còn khi có xét nghiệm xác định là virút đường ruột thì lúc đó khẳng định là bệnh tay chân miệng. Như trường hợp con chị thì gọi là ca bệnh tay chân miệng lâm sàng, bệnh nhẹ thì có thể hoàn toàn điều trị ở nhà được.

Nguyễn Minh Việt, Hải Phòng
Tôi nghe nói rửa tay là biện pháp tốt nhất để phòng bệnh tay chân miệng, nhưng tôi không biết nên rửa tay vào thời điểm nào, rửa tay bao nhiêu lần một ngày là tốt nhất, xin bác sĩ tư vấn?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Rửa tay là hình ảnh quá quen thuộc với chúng ta. Nhưng rửa tay ở thời điểm nào có lẽ là thắc mắc của nhiều người.  Thời điểm quan trọng để rửa tay liên quan đến vệ sinh cá nhân, sau khi đi vệ sinh. Rồi nếu nhà có con nhỏ là khi chăm sóc cháu, trước khi bế ẵm, cho con ăn chúng ta nên rửa tay sạch sẽ. Cháu nhỏ sau thay bỉm tã cần phải rửa tay sạch. Thời điểm cho bé ăn, khi chế biến thức ăn cho cháu phải rửa tay. Đó là những thời điểm quan trọng mà cần phải rửa tay. 

Độc giả
@ TS Ngũ Duy Nghĩa: Xin bác sỹ cho biết có cần phải cách ly trẻ bị chân tay miệng với các thành viên trong gia đình hay không? Chăm sóc trẻ ra sao để tránh lây nhiễm? Xin cám ơn bác sỹ
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Đối với trẻ bị Tay Chân Miệng, cách chăm sóc điều trị và dinh dưỡng thì PGS.TS Phạm Nhật An  và ThS.BS Lê Thị Hải đã tư vấn rất nhiều rồi. Tôi chỉ xin tư vấn về phòng chống lây nhiễm trong gia đình và khối dân cư khu vực đó. Đối với bệnh Tay Chân Miệng, Bộ Y tế quy định cần cách ly, để trẻ ở nhà, không cho trẻ giao tiếp chơi cùng trẻ ở khu vực. Để tránh lây bệnh, cần sát khuẩn vật dụng sinh hoạt cho đến vệ sinh cá nhân, cho đến khi hết triệu chứng, hết sốt, vết loét đã lành thì trẻ có thể hoà nhập cùng mọi người. Việc khỏi là một chuyện, virus Tay Chân Miệng vẫn đào thải có thể lên đến 2 tuần sau khi khỏi. Áp dụng biên pháp vệ sinh rất quan trọng, rửa tay thường xuyên, sát khuẩn nhà vệ sinh, đặc biệt vệ sinh sạch sẽ sau khi đi vệ sinh. 

Một khán giả
Chào bác sĩ! Con gái tôi 5 tuổi, thời gian gần đây trong miệng bé xuất hiện vết loét nhỏ gây đau, xót khiến cháu biếng ăn. Tôi được biết bệnh nhiệt miệng thường dễ nhầm lẫn với bệnh tay chân miệng cũng là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ. Cách phân biệt 2 bệnh này như thế nào? Mong bác sĩ tư vấn giúp tôi! Tôi cảm ơn bác sĩ!?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Như tên gọi đã phân biệt một phần. Viêm loét miệng thì có nhiều căn nguyên, nhưng căn nguyên hàng đầu cũng là do virút, virút hay gặp nhất cũng là virút đường ruột như nhóm coxsackie, còn các virút khác như hespes, adeno… thì cũng gây ra hiện tượng viêm loét miệng. Ngoài ra có thể viêm loét miệng do các căn nguyên khác như thiếu vitamine, nhiễm vi khuẩn. Điểm khác nhau chủ yếu là viêm loét chỉ ở trong khoang miệng chứ không có ở tay chân, và nếu chỉ bị viêm loét ở miệng thì không coi đấy là tay chân miệng, nhưng cách xử lý và điều trị thì không khác nhau lắm.

Khánh Trâm
Thưa bác sĩ, nguyên nhân chính nào khiến càng ngày càng có nhiều người dễ mắc bệnh Tay chân miệng đến vậy? Người dân phải làm gì để phòng tránh bệnh này?
TS Ngũ Duy Nghĩa :

Bệnh Tay Chân Miệng là là virus cấp tính nhiễm trùng lây qua đường tiêu hoá gây nên, có nhiều chủng virus gây nên. Do lây qua đường tiêu hóa nên rất dễ lây lan thành dịch. Bệnh này chỉ lây truyền sau đường hô hấp, và có thể lây truyền khá lớn trong cộng đồng. Sau một khoảng thời gian khác, một số virus khác đường ruột lại nổi trội lên gây ra dịch khác. Ví dụ bản thân virus E71 lại chia ra một loạt biểu gen, bản thân virus E71 đã nhiều biểu gen rồi, đa dạng nhiều căn nguyên tạo ra dịch thường xuyên hết năm nay tới năm khác, lưu hành ở VN. Về việc phòng tránh bệnh Tay Chân Miệng, do không có vaccine, thuốc đặc biệt, chúng ta chủ yếu chỉ vệ sinh cá nhân, bảo vệ an toàn thông qua rửa tay, vệ sinh thực phẩm, phát hiện sớm các triệu chứng Tay Chân Miệng để điều trị sớm, đưa đến cơ sở y tế để tránh biến chứng và tử vong. 

Một khán giả gọi điện đến chương trình
Chào bác sĩ, con tôi bị tay chân miệng, tôi muốn hỏi sau khi cháu điều trị về nhà thì tôi cho con đi học luôn được không hay cần phải nghỉ thêm bao lâu ạ? Xin cảm ơn bác sĩ.
GS.TS. Phạm Nhật An :

Với những thể bình thường từ độ 1 đến độ 2A nhóm 1, không có biến chứng nặng thì khi khỏi bệnh cháu có thể đi học hoàn toàn bình thường. Nhưng với những cháu bị tay chân miệng thể nặng đặc biệt là có biến chứng thì phải theo chỉ dẫn của bác sĩ. Trẻ bị tay chân miệng thể nặng thường có biến chứng vào thần kinh như viêm não, viêm màng não hoặc biến chứng tim mạch như suy cơ tim, phù phổi cấp hoặc có những biến chứng khác, những trường hợp này cần phải có thời gian điều trị đặc biệt thêm khi đã khỏi bệnh. Điều này hoàn toàn do các bác sĩ lâm sàng quyết định.

Nguyễn Thị Mai, Ninh Bình
Thưa bác sĩ, em đã cho cháu đi khám và được bác sĩ kết luận là bị bệnh tay chân miệng. Cháu đã uống thuốc theo đơn bác sĩ kê, tuy nhiên cháu vẫn hơi nóng đầu và vì trong miệng cháu có vài vết nhiệt nên cháu không ăn uống gì hết. Bác sĩ cho em hỏi bệnh này điều trị trong bao nhiêu lâu thì sẽ khỏi, và nếu không chuyển biến thì sau mấy hôm nên đổi thuốc. Bệnh này có nguy hiểm và để lại di chứng không? Cháu nhà em hiện nay được 19 tháng tuổi.
GS.TS. Phạm Nhật An :

Có thể nói rằng bệnh tay chân miệng không có thuốc điều trị đặc hiệu, các thuốc điều trị hiện nay chủ yếu là để hỗ trợ triệu chứng thôi, ví dụ cháu có sốt thì cho hạ sốt sớm để ngăn ngừa tiến triển của bệnh, có đau, khó chịu (thường gặp ở miệng) thì dùng các thuốc bôi vừa để sát khuẩn vừa để giảm đau, thể nặng thì có những phương pháp điều trị đặc biệt như dùng Globulin miễn dịch… việc này do các bác sĩ điều trị quyết định. Còn đối với con chị có thể là thể thông thường và chủ yếu điều trị triệu chứng và hỗ trợ bằng ăn uống, bổ sung vitamine… Chúng tôi chỉ lưu ý rằng với các thể thông thường thì tổn thương trong miệng là chủ yếu, nên có chế độ chăm sóc tốt bằng cách cho trẻ súc miệng, uống nhiều nước, hai là dùng các thuốc vưa có tính sát khuẩn vừa có tính giảm đau bôi vào miệng trước khi cho trẻ ăn khoảng 30 phút để trẻ thấy dễ chịu khi ăn, chọn thức ăn cho trẻ nên là thức ăn lỏng, không quá nóng và cũng không quá lạnh… như ThS. Lê Thị Hải tư vấn.

Trần Văn Thụ
(Thutranvanhd@gmail.com)
Thưa TS!Bé nhà tôi 28 tháng tuổi hôm qua vợ chồng tôi phát hiện lòng bàn tay, lòng bàn chân cháu có những mụn đỏ. Sáng cho cháu đi khám tại BV nhi Hải Dương, kết quả khám, xét nghiệm cháu bị bệnh chân tay miệng. Tôi đã mua thuốc theo đơn kê của bác sỹ (một loại kháng sinh, một loại vitamin C, một lọ thuốc bôi ) và mua thuốc điều trị ở nhà. Tuy nhiên tối nay lưng, mông, đùi cháu rất nhiều mụn đỏ như phát ban hiện tại vợ chồng tôi rất lo lắng. Tôi rất mong được TS tư vấn thêm làm bớt lo lắng của tôi là: 1- cho cháu ở nhà có nên không? 2- 3 loại thuốc có trị được bệnh không? 3- cháu mẩn mọc thêm nhiều mụn ở trên cơ thể ngoài tay-chân-miệng có sao không? 4- TS khuyên vợ chồng tôi nên làm gì với căn bệnh này của cháu. Trân trọng!
GS.TS. Phạm Nhật An :

Điều này rất đáng quan tâm vì tay chân miệng lúc đầu thường nổi các nốt đỏ ở nhiều nơi, đặc biệt là ở tay, chân, miệng, sau đó nó sẽ tiến triển, có thể mọc thêm những nốt mới, đồng thời tại những nốt đã mọc sẽ tiến triển thành những mụn phỏng, điều này cũng không đáng ngại lắm. Theo kinh nghiệm của chúng tôi thì những nốt phỏng trên da không nói lên độ nặng của bệnh, đã có nhiều trường hợp bệnh nhân có rất nhiều nốt như: sốt cao, trẻ nôn, không tỉnh táo, mạch rất nhanh, giật cơ, thở nhanh… Việc điều trị như ta đã trao đổi, bệnh tay chân miệng do virút nhưng việc dùng thuốc chống virút cũng không có tác dụng lắm và kháng sinh cũng không phải là chỉ định cho điều trị tay chân miệng, trừ trường hợp có biến chứng nhiễm trùng. Trường hợp như con của anh là trường hợp điển hình, việc mọc thêm các nốt không đáng ngại lắm, quan trọng là theo dõi các dấu hiệu có thể biến chứng như tôi vừa nói và chăm sóc cẩn thận các vùng da bị tổn thương.

Một khán giả gọi điện đến chương trình
Xin chào bác sĩ, xin hỏi bệnh tay chân miệng điều trị đúng thì bao lâu khỏi bệnh?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Thông thường bệnh tay chân miệng diễn biến trong vòng 1 tuần đến 10 ngày thì các triệu chứng sẽ hết. Tất nhiên là thể nặng thì có thể kéo dài rất lâu, chúng tôi cũng đã gặp những trường hợp bệnh tay chân miệng phải điều trị hàng tháng, thậm chí là với những hỗ trợ điều trị tích cực, ví dụ trong trường hợp viêm não, suy tim, phù phổi cấp… phải sử dụng máy thở, máy trợ tim… Những trường hợp bệnh nặng thì phải khám và điều trị theo sự chỉ dẫn của các nhà chuyên khoa.

Một khán giả
Con tôi đang sốt tới ngày thứ 2, miệng cháu có 1 vài nốt lở nhưng tay cháu lại không có nốt nào. Vậy xin hỏi bác sĩ, liệu con tôi có bị tay chân miệng không? Đến ngày thứ mấy sau sốt thì có thể kết luận bệnh? Cháu bị như vậy đã phải vào viện điều trị chưa? Lần trước, cách đây 1 năm cháu có bị tay chân miệng và BS kê thuốc cho cháu bôi. Vậy bây giờ tôi dùng thuốc đó bôi cho cháu có được không?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Trường hợp này tôi khuyên là cần phải cho cháu đi khám để xác định xem là viêm miệng có thể do nguyên nhân gì bởi vì đó cũng có thể là tay chân miệng không điển hình, lúc đầu chỉ biểu hiện loét ở miệng, để khẳng định thì không thể chỉ tư vấn qua điện thoại được mà phải xem xét kỹ trên lâm sàng và nếu cần thì phải có trợ giúp của xét nghiệm, chứ không phải trường hợp nào chỉ nghe nói qua cũng tìm được bệnh ngay. Con chị bị viêm miệng ngày thứ hai thì cũng chưa loại trừ có phải bệnh tay chân miệng hay không nhưng đó là một trong những khả năng, chị cần theo dõi thêm và nên cho trẻ đi khám, việc điều trị thì trước mắt là điều trị triệu chứng, vệ sinh vùng khoang miệng cho tốt, có thể là dùng các thuốc giống như điều trị cho bệnh tay chân miệng cũng hoàn toàn hợp lý.

Một bạn đọc
Thưa bác sĩ, tôi đang nghi con gái đầu bị mắc bệnh tay chân miệng trong khi tôi lại đang mang bầu cháu thứ hai được 11 tuần. Vậy xin hỏi bác sĩ rằng bệnh này có lây và có nguy hiểm cho bà mẹ mang thai không ạ? Hiện nay, tôi đang vô cùng lo lắng sợ bị nhiễm bệnh tay chân miệng từ con gái đầu trong khi lại chẳng dám giao con cho ai chăm, chỉ muốn tận tay mình làm thôi.
GS.TS. Phạm Nhật An :

Bạn là một bà mẹ rất có trách nhiệm. Cho đến nay thì chưa có chứng cứ gì về các nguy hiểm đối với bà mẹ mang thai khi bị nhiễm virút tay chân miệng. Các virút tay chân miệng cũng hoàn toàn có thể gây ra các triệu chứng ở người lớn nhưng cực kỳ hiếm và thường là bệnh nhẹ, chưa có chứng cứ về nguy cơ gây tổn hại hoặc lây nhiễm cho thai nhi, chị có thể yên tâm là thai nhi sẽ không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên khi chăm sóc trẻ chị cũng phải lưu ý giữ vệ sinh, phòng bệnh tốt vừa cho con, vừa cho mẹ.

Dương Giang, Hưng Yên
Bác sĩ có thể cho biết cụ thể bệnh tay chân miệng là gì, có phải là cứ bị bệnh thì sẽ nguy hiểm chết người như nhiều người nói hay không? Và khi con bị bệnh này, có cần phải cho con đi khám bác sĩ hay không?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Tôi cũng phải chia sẻ rằng bệnh chân tay miệng trước đây không có biến chứng nhiều như bây giờ nên cảnh giác của bạn và của cộng đồng là rất đúng. Bệnh tay chân miệng hiện nay người ta cho là có vai trò của Enterovirus 71 (EV 71) và thường là những thể nặng khi xảy ra trong thể bệnh do EV 71 gây ra cao hơn những thể khác. Nhưng không phải cứ mắc tay chân miệng là nặng mà biến chứng nặng chỉ có tỉ lệ vài phần nghìn thôi, tỉ lệ bệnh nặng trong bệnh viện cũng không có ý nghĩa thống kê vì bệnh nhẹ điều trị ngoài cộng đồng cũng rất nhiều. Do đó có thể nói bệnh tay chân miệng đa số là không có biến chứng nặng, tuy nhiên cũng không thể chủ quan vì tỉ lệ bệnh nặng hiện nay có tăng hơn so với trước đây, đặc biệt là khu vực châu Á, Đông Nam Á, như ở Nhật Bản tỉ lệ tay chân miệng cũng khá nhiều và tỉ lệ biến chứng nặng ít. Hiện nay các nhà khoa học cũng đang tìm hiểu xem tại sao các nước châu Á, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á như Việt Nam lại gặp nhiều hơn. Tuy nhiên cũng không phải cứ mắc tay chân miệng là nặng mà phần nhiều là lành tính như tôi đã nói, quan trọng là khâu phòng bệnh để càng ít ca mắc thì càng ít ca diễn biến nặng.

Một khán giả giấu tên
Con tôi được 34 tháng tuổi đã đi nhà trẻ, bé bị tay chân miệng được 5 ngày, bé được bác sĩ cho uống vittamin A và viên ngậm kẽm, đến nay các mụn nước đã lành nhưng vẫn còn nổi lên vài mụn nước. Vậy cho tôi hỏi: Con tôi đã hết tay chân miệng hay chưa? Bé có bị tái phát lại hay không? Chăm sóc bé như thế nào để phòng tránh tay chân miệng?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Có thể nói ngay điều trị như vậy là hợp lý, còn các nốt phỏng thông thường như chúng tôi đã chia sẻ là sẽ mất trong khoảng thời gian 5-10 ngày, nhưng cũng có trường hợp diễn biến muộn hơn. Đối với trường hợp này thì chị nên cho con đi khám để xem những nốt phỏng đó liệu có phải của bệnh tay chân miệng không hay là một căn nguyên khác.

Một khán giả gửi câu hỏi đến chương trình
Thưa bác sĩ, con tôi đang bị tay chân miệng tới ngày thứ 5, tôi nghe nói dùng các loại lá như sài đất, lá trầu không để tắm sẽ vệ sinh sạch sẽ và mau khỏi hơn. Tuy nhiên, cũng có những người lớn tuổi lại khuyện tôi nên kiêng nước cho cháu. Vậy xin hỏi bác sĩ, tôi phải vệ sinh cho cháu thế nào?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Xin nói ngay là bệnh viện không có chỉ định nào chống rửa ráy hay tắm rửa cho trẻ bị tay chân miệng, tất nhiên là phải đúng chỉ dẫn. Còn việc sử dụng lá tắm theo dân gian thì cũng có thể áp dụng được nhưng phải bảo đảm nguyên tắc là làm sạch da và không làm tổn thương, vỡ các mụn phỏng, thông thường nhất là nên dùng các dung dịch sát khuẩn để bôi sau khi tắm như betadine, xanh methylen…

Khán giả gọi điện Facetime cho chương trình
(dinhhongnhung@gmail.com)
Chào bác sĩ, cháu nhà tôi bị sốt, sau đó xuất hiện các mụn ở tay và chân, xin hỏi có phải cháu bị nhiễm bệnh tay chân miệng hay không, tôi nên chăm sóc cháu như thế nào trong thời gian này?
GS.TS. Phạm Nhật An :

Trường hợp này tôi cho rằng nên nghĩ đến ca bệnh lâm sàng tay chân miệng. Việc điều trị như tôi đã chia sẻ là điều trị triệu chứng, hỗ trợ, trẻ sốt thì cho hạ sốt, cho trẻ uống đủ nước, đủ dinh dưỡng. Thứ hai là vệ sinh các vùng da có mụn phỏng, đặc biệt là vệ sinh các vết loét trong miệng, vừa tránh tổn thương thêm, vừa tránh lây. Và nếu không có các biến chứng nặng như sốt cao, tổn thương thần kinh, khó thở, mệt mỏi… thì có thể điều trị tại nhà được. Ngoài ra chú ý tránh lây nhiễm cho những trẻ khác bằng các biện pháp như chúng ta vừa chia sẻ.

KHÁCH MỜI THAM DỰ
  • TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải
    Nguyên GĐ TT Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh Dưỡng QG
    Đặt câu hỏi
  • GS.TS. Phạm Nhật An
    Nhà giáo Nhân dân, Giảng viên cao cấp Bộ môn Nhi, Nguyên Phó Hiệu trưởng trường Đại học Y Hà Nội, Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương
    Đặt câu hỏi
  • TS Ngũ Duy Nghĩa
    Phó trưởng khoa dịch tễ, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương
    Đặt câu hỏi
ĐẶT CÂU HỎI :
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Ứng phó nhanh với bệnh Tay Chân Miệng

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT