Truyền hình trực tuyến “Những sai lầm hay mắc phải khi cho trẻ ăn”

Suckhoedoisong.vn - Báo điện tử Sức khỏe&Đời sống - Suckhoedoisong.vn tổ chức buổi tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề " Những sai lầm hay mắc phải khi cho trẻ ăn” vào 15h30, thứ Sáu, ngày 15/11/2019. Chương trình được phát trực tiếp trên báo điện tử Suckhoedoisong.vn, trên kênh Youtube và fanpage của báo Sức khoẻ&Đời sống.

Mời độc giả xem video chương trình:


Không phải bà mẹ nào cũng có đầy đủ kiến thức và hiểu biết để  nuôi con một cách khoa học, giúp bé phát triển tối đa về cả thể chất và tinh thần. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trong quá trình nuôi con, rất nhiều bà mẹ lúng túng, thậm chí nhiều bậc cha mẹ mắc phải không ít sai lầm khi nuôi con nhỏ. Ví dụ như cho trẻ ăn nhiều thịt cá, ít rau xanh, quả chín, cho bé ăn quá mặn,, ép bé ăn quá nhiều hay ăn các đồ ăn nhanh, vừa cho trẻ ăn bé vừa xem các thiết bị điện tử....

Theo các chuyên gia, khẩu phần ăn đóng vai trò quan trọng và liên quan chặt chẽ với sức khỏe con người. Đối với trẻ em, ăn uống không chỉ tác động trực tiếp đến sự tăng trưởng và sức khỏe mà còn gián tiếp tác động đến khả năng tiếp thu và thành tích học tập của trẻ. Vì thế, cha mẹ cần biết những sai lầm khi cho con ăn để tránh những bệnh tật đáng tiếc xảy ra đối với trẻ.

Bác sĩ tiêu hóa cho rằng, nếu cha mẹ ép trẻ ăn trong khi bé không có nhu cầu, trẻ sẽ bị ảnh hưởng đến tiêu hóa và tâm lý. Tệ hơn nữa,  có những mẹ  cách cho bé ăn không đúng, khi bé không chịu ăn thì đánh mắng hoặc bóp miệng bé để đút cho bé ăn. Điều này là vô cùng tại hại , bởi  trẻ phải ăn trong tâm lý sợ hãi, căng thẳng gây ức chế thần kinh cho trẻ dẫn đến dịch vị của trẻ không tiết ra để kích thích tiêu hóa và ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý của trẻ.

Các chuyên gia dinh dưỡng khẳng định, chế độ ăn uống lệch lạc dù thiếu hay thừa đều dẫn đến hậu quả  như: Suy dinh dưỡng, béo phì. Nếu cho bé ăn quá nhiều thịt, cá, trứng, sữa…. lâu dần sẽ khiến cơ thể bé  dư thừa protein dẫn đến béo phì hoặc nhiều bệnh khác.

Vậy làm thế nào để cho trẻ ăn và chăm sóc trẻ một cách đúng đắn, chuẩn khoa học, để không mắc sai lầm khi cho trẻ ăn... Tất cả điều này sẽ được các chuyên gia nhi khoa, dinh dưỡng và tâm lý, kỹ năng sống tư vấn trong buổi tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề “Những sai lầm hay mắc phải khi cho trẻ ăn”.

Khách mời tham gia chương trình gồm:

PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà - Trưởng khoa tiêu hóa Bệnh viện Nhi Trung Ương .

 

PGS.TS Lê Bạch Mai – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

Dẫn chương trình Mỹ Linh

Chương trình được truyền hình trực tuyến trên báo điện tử Suckhoedoisong.vn, trên kênh Youtube và fanpage của Báo Sức khoẻ&Đời sống bắt đầu vào 15h30, thứ Sáu, ngày 15/11/2019. Bạn đọc có thể gửi câu hỏi về tòa soạn ngay từ bây giờ theo địa chỉ:

Email: bandientuskds@gmail.com

Hoặc gọi theo số 0933 133 163 trong thời gian diễn ra chương trình

Hoặc điền vào mẫu phía dưới trang.

Trong mỗi chương trình chúng tôi sẽ có những câu hỏi tương tác tới khán giả và những khán giả có câu trả lời chính xác và nhanh nhất, đồng thời like và share thông tin của chương trình sẽ nhận được những phần quà.

Báo điện tử Sức khoẻ&Đời sống (Suckhoedoisong.vn) trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà - Trưởng khoa tiêu hóa Bệnh viện Nhi Trung Ương; PGS.TS Lê Bạch Mai – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã nhận lời tham gia chương trình.

Mời độc giả tham gia chương trình tương tác truyền hình trực tuyến

Khán giả tương tác với chương trình:
1. Like Fanpage Báo Sức khoẻ và đời sống
2. Share link sự kiện của chương trình.
3. Trả lời câu hỏi của chương trình chính xác và nhanh nhất.

Câu hỏi tương tác 1:

Bạn hãy lựa chọn các phương pháp chăm sóc dinh dưỡng trẻ đúng ?

A. Phải cho trẻ ăn hết khẩu phần và ăn nhiều.

B. Cho trẻ ăn từ ít tới nhiều tập cho trẻ ăn quen dần với thức ăn mới.

C. Chỉ cho trẻ ăn nước, không cho ăn cái

D. Cho trẻ ăn cơm sớm để bé cứng cáp.

Đáp án đúng là: B

Chúc mừng độc giả có facebook là Trần Hoàng Bách đã trúng thưởng câu hỏi số 01 của chương trình !

Câu hỏi tương tác 2:

Thành phần nào trong Sumo kids giúp tăng cường miễn dịch đường tiêu hóa, kích thích ngon miệng, thèm ăn ở trẻ nhỏ?

A. Long đởm thảo.

B. Mật ong

C. Phấn hoa

D. Cả A,B,C

Đáp án đúng là: D

Chúc mừng độc giả có facebook là Trần Thị Thu đã trúng thưởng câu hỏi số 02 của chương trình !

Trân trọng cám ơn nhãn hàng SUMO KIDS – Giải pháp hiệu quả cho tình trạng biếng ăn ở trẻ đã đồng hành cùng chương trình.

Khánh Mai

NỘI DUNG CÂU HỎI GIAO LƯU :
MC:
Thưa PGS.TS Lê Bạch Mai, hiện nay tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi tại Việt Nam vẫn ở mức cao, vậy bà có thể chia sẻ rõ hơn về vấn đề này?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Vấn đề suy dinh dưỡng thấp còi được quan tâm ở các cấp các ngành. Hiện nay tỉ lệ suy dinh dưỡng vẫn còn cao, theo thống kê cứ 4 trẻ thì có 1 trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi. Một nghiên cứu cho thấy, suy dinh dưỡng thấp còi ảnh hưởng rất lớn đến tầm vóc, ví dụ 1 trẻ không bị suy dinh dưỡng thấp còi lúc 3 tuổi thì có thể cao tới 1,71m, nếu suy dinh dưỡng thì lúc trưởng thành chỉ cao 1,58m thôi.

Và nhiều nghiên cứu cho thấy suy dinh dưỡng là một trong nhiều nguồn bệnh phong phú khi trưởng thành mắc các bệnh mạn tính. Ví dụ như, béo phì, đái tháo đường, tim mạch, thậm chí cả ung thư. Vì vậy có thể nói suy dinh dưỡng thấp còi ảnh hưởng rất nhiều đến trí tuệ, thể lực, sức khỏe hôm nay mà đến tận trưởng thành... do đó dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời rất quan trọng. 

MC:
Thưa quý vị và các bạn, hầu hết các bậc phụ huynh đều mong muốn cho con ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để giúp trẻ phát triển hoàn thiện như: tăng chiểu cao, thông minh, tuy nhiên trong quá trình chăm sóc dinh dưỡng cha mẹ lại ép trẻ ăn quá nhiều. Vậy xin hỏi PGS.TS Lê Bạch Mai điều này ảnh hưởng như thế nào đối với trẻ?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Do đánh giá nhu cầu của em bé, nên bố mẹ ép bé ăn, khi đó phản ứng đầu tiên của bé là chống đối ăn trước khi ăn. Và lâu dần dẫn đến chán ăn, mỗi khi chuẩn bị đến bữa ăn, nghe tiếng bát, thìa là bé đã có phản ứng, ức chế… khi đó bữa ăn không phải là niềm vui mà là cực hình. Khi đó thức ăn ở ống tiêu hóa, tiết dịch ở ống tiêu hóa không thể tốt được vì thế ảnh hưởng đến tiêu hóa thức ăn, hấp thu thức ăn. Và kéo dài thì sẽ dẫn đến cung cấp các chất dinh dưỡng cho toàn bộ cơ thể bé.

PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hà bổ sung: Việc ăn là một bản năng, và chính vì vậy việc ép ăn ảnh hưởng đến dinh dưỡng như BS Mai, hành động ép ăn dẫn đến tình trạng stress của bé, việc tiêu hóa của bé cũng bị ảnh hưởng. Ngoài ra còn ảnh hưởng đến yếu tố tâm lý của bé sau này nữa. Chính vì vậy, việc ép trẻ ăn là không nên với tất cả các em bé.

MC:
Hiện nay, hầu hết các gia đình có con nhỏ các bậc phụ huynh đều mong muốn cho con ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, ăn đa dạng các loại thực phẩm tuy nhiên, mong muốn thì vẫn là mong muốn, nhiều bố mẹ đã bị stress mỗi khi nhắc đến bữa ăn của con. Vậy xin hỏi PGS.TS Lê Bạch Mai những nguyên nhân nào khiến nhiều phụ huynh mắc sai lầm khi chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Đặc biệt là khẩu phần ăn sẽ ảnh hưởng dinh dưỡng cho bé rất nan giải, chính vì vậy, phụ huynh cần hiểu con mình cần gì, nhu cầu thay đổi theo giới, theo tuổi, theo từng bé.

Người mẹ cần hiểu rằng các thực phẩm nào sẽ đem lại chất dinh dưỡng cần cho bé ví dụ như, chất béo lấy ở đâu, vitamin ở thực phẩm nào. Ngoài ra,  phụ huynh cần biết cách chế biến thực phẩm đó, biến thực phẩm thành món ăn khiến bé thích thú, để đưa món ăn cho bé thích thú sẽ tổng hợp được dinh dưỡng. Ví dụ như em bé dưới 6 tháng tuổi, nhu cầu chất đạm thì phải là 100% đạm động vật, có nghĩa bát bột thì đã có bột đường, nhiều bà mẹ tập cho trẻ ăn rau ở tuổi này thì không nên. Vì đúng độ tuổi của bé, cho ăn đúng nhu cầu sẽ đáp ứng cho bé( ở tuổi này bé cần ăn hoàn toàn cần ăn chất đạm động vật, trong khi có mẹ tập cho bé ăn rau).

. Sai lầm thứ 2 nhiều bà mẹ mắc phải là cho bé rất ít chất béo, tất cả các bé sinh ra, dù cân nặng bao nhiêu nhưng trong 3 tháng đầu đời sẽ tăng trưởng rất tốt. Vì trong 3 tháng đầu đời của bé, mẹ thường được nghỉ ngơi, sữa mẹ đầy đủ sẽ cung cấp cho bé rất tốt. Nhưng sau 3 tháng thì rất nhiều bé thiếu vitamin D, không ngủ được, có những bé thiếu sắt ( trong những hạn chế của sữa mẹ là thiếu sắt) vì vậy, nếu bé bú mẹ hoàn toàn vẫn phải bổ sung sắt, khi thiếu sắt thì bé không thể phát triển được, không cung cấp cho mọi cơ quan.. Điều này cho thấy sự khác biệt của việc nuôi dưỡng từ 3 tháng.

Đến 6 tháng sự khác biệt được thể hiện rõ, từ thức ăn lỏng sang thức ăn đặc hoàn toàn  để cung cấp dinh dưỡng cho bé. Nếu mẹ không hiểu nhu cầu của bé thì có sự khác biệt giữa các bé giữa mẹ có kiến thức nuôi con và mẹ không có kiến thức. Theo thống kê khi bé ăn hoàn toàn bằng sữa lỏng có đến 40% năng lượng từ chất béo vì trong sữa có hơn nửa là chất béo. Trong khi chuyển sang ăn đặc thì cha mẹ chỉ quan tâm đến tinh bột, rau, chất đạm mà ít quan tâm cho chất béo vào. Vì vậy không đủ chất béo, dẫn đến không đủ năng lượng ở mỗi bát bột, bát cháo… từ đó không đủ năng lượng để giúp bé phát triển… và dẫn đến thiếu vi chất dinh dưỡng, suy dinh dưỡng.

Một sai lầm nữa cha mẹ thường mong muốn bát bột phải đầy, nhưng ít nghĩ đến cho bé ăn nhiều bữa. và thường không chia nhỏ nhiều bữa ăn mà thường ép cho bé ăn nhiều, có mẹ ngay từ khi tập cho bé ăn thêm đã ép bé ăn ngay 2 bữa như thế là quá nhiều.  vì ở giai đoạn từ 6-7 tháng chỉ cần cho bé ăn 1 bữa bột thôi.

Và từ 7-8,9 tháng tuổi mới cần 2 bữa bột. và từ 9 tháng trở lên mới cần ăn 3 bữa bột trong một ngày.  Và tất cả các sự chuyển tiếp đó phải từ từ, phù hợp với nhu cầu của trẻ… thì mới giúp bé hấp thu tốt và đầy đủ chất dinh dưỡng cho bé.

MC:
Thưa các chuyên gia, với quan điểm 1000 ngày "vàng" quyết định đến chiều cao, cân nặng, bệnh tật và bộ não của trẻ khi trưởng thành. Vậy, việc chăm sóc dinh dưỡng ở trẻ được chia theo từng giai đoạn thế nào là phù hợp. Xin chuyên gia chia sẻ rõ hơn?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Giai đoạn vàng gồm có 270 ngày mang thai ( 9 tháng mang thai) sau đó là 2 năm đầu đời ( trong đó có 180 ngày bú sữa mẹ hoàn toàn- 6 tháng đầu tiên; sau đó từ 6 – 12 tháng là giai đoạn tập ăn bổ sung, và hình thành thói quen ăn bổ sung tốt. Theo các nhà chuyên môn từ khi bé nằm trong bụng mẹ đến bé 2 tuổi sẽ quyết định 80% trọng lượng não. 1 người bình thường có khoảng 1.400g não- thì từ khi bé nằm trong bụng mẹ đến lúc 2 tuổi là 1.100g não. Nghĩa là nó quyết định trí thông minh, nhận thức của bé. Trong giai đoạn 1000 ngày vàng thì mọi thói quen của bé sẽ hình thành thói quen sau đến tận trưởng thành. Chính vì vậy, việc nuôi dưỡng giai đoạn này sẽ lập trình và tế bào từ trong bào thai sẽ bộc lộ ra bên ngoài, giúp cho bé kiểm soát được gen xấu ( gen bệnh đóng lại, mở gen tốt giúp bé hoàn thiện được tối ưu tiền năng di truyền không chỉ về não bộ mà còn về cả cân nặng và chiều cao)  . Chính vì vậy, dinh dưỡng trong 1000 ngày đầu đời cần lưu ý những điểm sau;

Đối với người mẹ mang thai, không phải nghĩ dinh dưỡng cho 2 người mà phải nghĩ đến dinh dưỡng cân đối cho mình và cho thai nhi. Ngoài việc khám thai thì cần chú ý dến dinh dưỡng, đầy đủ vi chất. phải bổ sung vi chất ( sắt, Axit folic, vitamin D…), chú ý đến nguồn bổ sung DHA, 1 ngày khoảng 200mg trong 1 ngày, giúp bé có bộ não thông minh hơn.

Trong năm đầu tiên của bé thì mẹ nhớ cho bé bú hoàn toàn 6 tháng đầu đời, chú ý tận dụng sữa non, chịu khó cho bé bú nguồn sữa cũng cấp đầy đủ vi chất cho bé.

Sau đó sữa mẹ chuyển thành sữa trưởng thành thì người mẹ cho bé bú theo nhu cầu ( người mẹ quan niệm ăn nhiều móng giò, nhiều mẹ lại sợ béo nên không ăn đầy đủ chất) vì vậy, mẹ chú ý ăn cân đối dinh dưỡng, nhớ uống đủ nước để giúp bài tiết sữa đủ cho bé bú. Một số bà mẹ cho bé bú nhưng bé không tăng cân thì chúng tôi khuyên rằng cần cho bé bú cuối cữ sữa ( sữa cuối cữ đủ chất béo cho bé, do mẹ nhiều sữa nên vắt sữa đầu cất đi).

Đến 6 tháng thì mẹ nhớ cho bé tập ăn thêm, giai đoạn chuyển tiếp này đánh mốc quan trọng cho bé để giúp bé phát triển. nhớ cho bé ăn đa dạng ( khoảng gần 20 thực phẩm khác nhau) ; đủ 5 trong 8 nhóm thực phẩm( chất béo bắt buộc từ 40-50%) ; qua nghiên cứu của viện dinh dưỡng trong 1000 ngày vàng trong 42-45% tỷ lệ trẻ bị thiếu máu, vì vậy cha mẹ cần quan tâm đến thực phẩm giầu sắt ( thịt đỏ, rau quả chứa nhiều vitamin C ) giúp cho quá trình tạo máu của em bé vô cùng quan trọng.

MC:
Xin chuyên gia cho biết thêm, nhiều người khi cho trẻ ăn thường nấu bột trộn với với sữa, hoặc trộn sữa với các thức ăn khác để giúp trẻ dễ ăn và tốt cho đường tiêu hóa. Vậy theo chuyên gia điều này có hẳn đúng.?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Sữa là thực phẩm quen thuộc, do vậy khi chuyển chế độ ăn thì có thể mua các thực phẩm tập ăn dặm có sữa, còn việc trộn sữa với các thức ăn khác cũng cần quan tâm vì dễ bị vón sữa do trong các thực phẩm như nước hoa quả tuyệt đối là không nên vì nước hoa quả có axit hữu cơ từ làm vón potin trong sữa, chất đạm trong sữa làm lắng tủa, dịch tiêu hóa khó ngấm hơn rất nhiều… chính điều ấy làm cho bé đầy bụng. nấu rau trộn với sữa cũng tương tự. Nếu chuyển tiếp cho bé tập ăn thì không nên trộn thức ăn với sữa như vậy.

MC:
Thưa PGS.TS Lê Bạch Mai, nhiều trường hợp lo sợ trẻ còi cọc, không cao lớn và không thông minh nên cho trẻ ăn quá nhiều chất bổ dưỡng. Vậy theo bà nhu cầu nhu cầu chất đạm ở trẻ trong giai đoạn ăn dặm là như thế nào?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Cần phải bồi dưỡng, cha mẹ cho rằng phải tăng cường thịt cá trứng là điều không hẳn đúng. Vì trong chế độ ăn thông thường đủ các thành phần, chất đạm, bột đường, và vitamin , mỗi nhóm có yêu cầu riêng, ví dụ trong chất đạm của bé chỉ cần 13% tổng năng lượng cho vào, trong 100g thịt có 20g protin. Vì vậy nếu cho nhiều đạm sẽ ảnh hưởng đến chức năng thận, dễ đào thải caxi vì vậy bé sẽ không cao được, ảnh hưởng đến cân bằng cơ thể của bé.

Có thông tin cho rằng Long đởm thảo giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh, tăng cường hệ miễn dịch. Vị đắng của long đởm thảo sẽ kích thích cơ quan thụ cảm vị đắng trên lưỡi gây tiết nước bọt, kích thích dạ dày sản sinh dịch tiêu hóa, tạo cảm giác thèm ăn cho trẻ vậy có đúng không thưa các chuyên gia?
PGS.TS Lê Bạch Mai :

Không chỉ cây này mà rau quả như mướp đắng có vị đắng có kích thích lưỡi, kích thích dạ dày làm cho việc tiêu hóa dễ dàng hơn. Làm cho hệ vi sinh đường ruột cân bằng giữ vi khuẩn có lợi giúp bé kích thích tiêu hóa tăng cường hệ miễn dịch.

MC
Hiện nay, nhiều bậc làm cha làm mẹ thường lung túng, gặp nhiều khó khăn trong việc chăm sóc con nhỏ, họ thường mắc nhiều sai lầm trong chăm sóc bé, Xin bác sĩ cho biết hiện nay cha mẹ thường mắc sai lầm gì khi chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Trong quá trình thực hành lâm sàng, nhìn thấy sai lầm  của ông bố bà mẹ chia ra làm 2 nhóm chính, thứ nhất là lựa chọn thực phẩm và thứ 2 là cách thức cho em bé ăn.

Với nhóm lựa chọn thực phẩm thì sẽ có nhiều quan điểm khác nhau như khuyến cáo của viện dinh dưỡng có đủ 8 nhóm thực phẩm, khi chia nhỏ có 8 nhưng chia nhóm lớn thì người ta quan tâm đến chất bột đường, chất đạm , mỡ, vi tamin và khoáng chất 

Có ông bố bà mẹ tập trung chế độ ăn quá nhiều chất đạm giàu chất béo, hoặc quá  nhiều vitamin, 

Sự không cân đối trong khẩu phần ăn như vậy sẽ không đảm bảo được sự phát triển bình thường của các em bé, cũng như có thể  gây ra bệnh lý trong lâm sàng.

Vì dụ  nhiều người lầm tưởng ăn nhiều chất đạm trẻ thông minh, nhưng lại không biết r ằng ăn nhiều như vậy có thể ảnh hưởng đến chức năng thận của bé, ảnh hưởng đến lập chuyển hóa, như PGS. Mai đã nói.

Dinh dưỡng từ 1 ngày đầu đời ảnh hưởng đến tương lai của bé, nếu bé ăn quá nhiều đạm thì nguy cơ sau này nhiều bệnh như tổn thương thận, tiểu đường, bệnh lý không lây nhiễm 

Trong khi đó, ông bố mẹ cho ăn theo kiểu nhật ăn rau củ quả lại không có năng lượng cho sự tăng trưởng và phát triển của bé. Vì  cơ thể của bé là  cơ thể phát triển đòi hỏi phải nhiều năng lượng cho sự tăng trưởng của em bé. 

Sai lầm 2: Có ông bố bà mẹ cho ăn quá muộn , quan niệm không cần cho ăn sớm, có người cho ăn 9 thậm chí 12 tháng, họ không hiểu cho ăn muộn như vậy em bé sẽ không đủ năng lượng để phát triển vì năng lượng từ sữa mẹ 6 tháng không còn đủ để cho em bé phát triển nữa.  Ngoài ra, cho  ăn muộn vừa ảnh hưởng đến vị giác, tiêu hóa của em bé trong đó có nhu cầu các chất dinh dưỡn. Trong đó một nhóm còn lại quan niệm ăn đặc tốt hơn, họ quan nhiệm rằng ăn sữa hay sữa mẹ thì ăn  nó lỏng làm cái ruột nó đặc, nó ngủ không yên giấc, việc cho ăn sớm như vậy ảnh hưởng đến tiết sữa của mẹ và ảnh hưởng đến đường tiêu hóa. Vì chức năng đường tiêu hóa chưa ổn định để nó có thể tiêu hóa được chức năng đó. Rồi chúng ta tạo thói quen ăn uống sai lầm cho em bé ví dụ như cho ăn lúc ngủ, cho ăn có nhiều đồ chơi, khi đó bé không tập trung vào  chế độ ăn và không có thói quen ăn uống tốt ảnh hưởng đến sau này. 

MC
Nhiều người hay cho rằng khi cho trẻ ăn cần xay nhuyễn giúp trẻ dễ tiêu hóa và hấp thu,…. Vậy, chuyên gia có nhận xét gì về vấn đề này? Những sai lầm này sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ thế nào?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Độ thô của thức ăn phụ thuộc theo lứa tuổi, các bạn dưới 6 tháng tuổi, các bạn chưa mọc răng nếu mọc răng từ 4-6 tháng tuổi chưa mọc răng, lúc này nó đáng kích  thích mầm rằng thì việc ăn các dạng lỏng như sữa  là phù hợp, sau  giai đoạn 6 tháng tuổi thì bé ăn bổ sung thì các bé phải chuyển  từ thức ăn lỏng sang đặc. Thức ăn đặc đầu tiên là bột được nghiền nhỏ  thực phẩm như thịt cá trứng nghiền  nhỏ là phù hợp. Tuy nhiên, sau giai đoạn đó, mầm răng phát triển kích thích cái phản xạ nhai của đứa bé, nếu là mình vẫn nghiền nhỏ như thế thì nó sẽ không tốt cho em bé, nó không tiết ra các dịch của nước bọt để tiêu thức ăn. Dịch ấy được nhai nhuyễn đi xuống thực quản, dạ dày, nó được các ống tiêu hóa tiết ra  nếu mà các thứ mình nghiền nhỏ thì nó thay đổi hình dạng, nó thay đổi dịch tiết ống tiêu hóa của em bé. Giai đoạn đầu bé ăn nhiều, giai đoạn sau bé biếng ăn và càng lớn lên cái động tác nhai của bé không thành thạo, không  được rèn luyện nó sẽ ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của em bé. Đấy là căn nguyên  dẫn đến tình trạng biếng ăn, lười ăn, từ chối ăn và rồi khi ăn thức ăn gợn hơn  thì bé lại ọe, nôn bố mẹ nhìn thế lại sợ lại nghiền nhỏ, lại xay và vấn đề làm nghiêm trọng hơn lại ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của em bé. 

MC
Thưa các chuyên gia, trong số các sai lầm nhiều bậc phụ huynh hay mắc phải là cho bé tập ăn dặm quá sớm, hoặc quá muộn. Vậy điều này ảnh hưởng thế nào đến hệ tiêu hóa của bé? Bác sĩ có thường gặp những trường hợp cha mẹ cho ăn sai cách khiến bé lười ăn, chậm lớn tại nơi bác sĩ công tác không?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Phần đầu tôi có nói, với em bé  4-6 tháng tuổi thì 4-6 tháng tuổi là bắt đầu mọc răng, như vậy trước lứa tuổi ấy các bé phần lớn là không có răng và bé không thể tiêu hóa được các thực phẩm mà bổ sung không nhai , không cắn  nên năng lượng các bé lấy từ sữa mẹ, sữa công thức. Nhưng sau 6 tháng như cầu năng lược các bé khác về năng lượng, chât đường, đạm béo. Lúc này đường tiêu hóa bắt đầu thay đổi bắt đầu xuất hiện răng cửa, các răng mọc dần lên. Sau 6 tháng các enzym trên đường tiêu hóa tiết ra các chất tiêu hóa tiết nhiều hơn đê tiêu được protein có tính chất thô hơn, nó  không phải tinh như sữa nữa mà lúc này là miếng thịt, cá , thì ở giai đoạn này nếu mình không tập cho bé ăn thì ảnh hưởng đến vị giác của trẻ. Vì vị giác giai đoạn này của trẻ đang phát triển nó phân biệt được các thức ăn này với thức ăn kía mình để muộn thì để qua giai đoạn  này vị giác không phân biệt được, sau này đứa trẻ nó chỉ ăn được thức ăn này mà không ăn thức ăn kia. Thứ hai là nhu cầu năng lượng của em bé, mặc dù sữa nhiều, nhưng thành phần năng lượng cũng như các chất trong đó nó không còn đáp ứng nhu cầu của em bé mà em bé phải được cung cấp năng lượng từ các nguồn khác nữa. Thứ ba là, em bé không phải như người lớn , bé mất 3 năm để  đường tiêu hóa trưởng thành, khi mình ăn, nhai có thức ăn bổ sung vào các enzym tiêu hóa tốt hơn, khi mình ăn nhiều thúc ăn bổ sung khác  nó giúp cho sự phát triển của hệ vi sinh đường ruột thay đổi theo khẩu phần ăn của em bé. Một hệ vi sinh tốt lại kích thích  hệ miễn dịch trên đường ruột của đứa bé tốt nữa, do đó cho ăn đúng đảm  bảo nhiều vấn đề từ vị giác đến thói quen ăn uống của em bé đến năng lượng cung cấp cho em bé, sức khỏe của em bé. Nếu mình cho em bé ăn quá sớm khi  đó các enzym tiêu hóa chưa phát triển,cái răng chưa đủ, đường ruột chưa ổn định  thức ăn ấy ăn vào lúc trước PGS Mai nói đến quá tải chính khi ăn vào thức ăn nó không tiêu hóa được  nên những thức ăn đấy sẽ bị đào thải ra ngoài và nó gây rối loạn hệ vi khuẩn trí đường ruột  sẽ dẫn đến triệu  chứng trên đường tiêu hóa như rối loạn tiêu hóa, nôn, tiêu chảy , nặng hơn là mất cân bằng hệ vi khuẩn chí dường ruột vì vậy  ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của các bé. Khi bé ăn thực phẩm sớm thì nó đầy, chậm lưu thông nó làm cho bữa ăn của bé nó xa ra và làm cho bé lười ăn, khi nó lười ăn thì bà mẹ lại không tiết sữa nên mẹ lại giảm sữa. Một vấn đề nữa là những thức ăn mà quá nhiều tinh bột như vậy thì nó ảnh hưởng  đến hấp thu canxi và nó gây ra vấn đề trên hệ xương, can xi và răng của em bé. Còn nếu mình cho ăn muộn thì bé thiếu chất đạm, đường, béo  để cơ thể phát triển, bé sẽ thiếu yếu tố vi lượng cơ thể mình cần  do đó nó ảnh hưởng đến hệ miễn dịch , tầm vóc và toàn trạng của đứa bé. 

MC
Hiện nay, nhiều bà mẹ khi cho con ăn mà không thấy con ăn hết một bát bột hay một cốc sữa thường có xu hướng không bỏ mà sẽ giúp mọi cách để con mình ăn hết cốc bột, cốc sữa đó như cho con đi dong, chơi, xem thiết bị diện tử. Việc kéo dài thời gian ăn một bữa của trẻ như vậy cót tốt cho trẻ hay không?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Như ban đầu chúng tôi có trình bày cách mà bà  mẹ nuôi dưỡng đứa bé như thế nào sẽ tạo nên thói quen ăn uống cho các em bé về mặt  sau này. Nếu mà một bữa ăn mà muốn bé tiêu hóa tốt thì nó có không  gian tốt, enzym tiêu hóa được tiết ra đầy đủ. Một bữa ăn lý tưởng nên dưới 30 phút, khi bữa ăn kéo dài ra thì đều ảnh hưởng đến vị giác và bài tiết enzym tiêu hóa làm cho việc tiêu hóa của em bé khó hơn, nữa là chúng ta làm cho em bé sao nhãng việc ăn bằng cách chơi trò chơi xem ti vi  thì việc ăn uống không tập trung nữa và enzym tiêu hóa nó không được tiết ra đầy đủ cũng như bị tác động bởi  yếu tố của bên ngoài vào, cái đó nó không chỉ ảnh hưởng đến dinh dưỡng mà còn ảnh hưởng lượng máu đi đến dạ dày để tiêu hóa thức ăn ấy cho em bé nó không tốt, khi mình muốn ép con ăn khoản ấy mình phải xem lượng con mình ăn như thế nào,  mình nghĩ như vậy đủ, nhưng với đứa bé chỉ cần thế đủ rồi, nếu bé tăng cân, chiều cao trong độ chuẩn hoặc vẫn đảm bảo sự tăng cân hàng tháng  thì không phải bắt buộc ép xuất như mình kỳ vọng, càng không nên kéo dài bữa  ăn em bé ra. 

Khi chúng tôi ngồi phòng khám chuyên khoa tiêu hóa và dinh dưỡng có ông bố bà mẹ hiện đại và máy móc  chúng ta tính bé phải ăn ngần này thức ăn và dập khuôn  như thế. Điều này nguy hiểm và chắc chắn nó gây ra tình trạng biếng ăn của các em bé do sợ ăn vì bị ép ăn. 

PGS. Mai bổ sung:  Tôi nhất trí ý kiến PGS. Hà chia sẻ, khi mình kéo dài bữa ăn quá,  mình ăn vào lúc đầu bữa đã được chuyển hóa  và nó làm tăng glucose máu tức tăng đường máu của em bé, khi  đã tăng đường máu nó không làm cho dạ dày co bóp nữa, cảm giác ngon của em bé cũng không còn, vì vậy ức chế việc bài tiết các enzym  tiêu hóa làm cho em bé ăn khó tiêu.

MC
Nhiều bà mẹ cho con ăn theo kiểu bón mớm, việc này tiềm ẩn nhiều nguy cơ gì thưa PGS. Ts Nguyễn THị Việt Hà?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

 

Như chúng ta đã biết đường tiêu hóa của chúng ta sinh ra để tự tiêu hóa thức ăn, chúng ta nhai ăn là để cảm nhận vị ngon, như chúng ta kích hoạt sự hoạt động  của các tuyến ngoại tiết, tiết ra enzym trên đường tiêu hóa, ví dụ như ở miệng có nước bọt tiết ra enzym để tiêu tinh bột và nó sẽ làm  cho khối thức ăn của chúng ta trơn nhuyễn trôi xuống dưới, qua thực quản  xuống dạ dày, nó làm thay đổi môi trường axit ở dạ dày nó tiết ra các tep xin và tiếp tục đi xuống dưới nữa cho nên là việc bé  tự ăn tự nhai là tốt nhất không nên có việc hỗ trợ bé. Tại vì, chúng ta nghĩ cái miệng sạch vậy thôi chứ trong  y khoa người ta thấy trong răng miệng của một người khỏe mạnh cũng tiềm ẩn nhiều vi sinh vật, hệ vi sinh ấy là hệ vi sinh cộng sinh trên cơ thể đấy, ở cơ thể mình có thể là bình thường  nhưng nó sang cơ thể khác thì có thể bất thường. Như vậy nhai mớm thì vô hình chung chúng ta chuyền cho bé tác nhân tồn tại trong miệng chúng ta và đến một cơ địa không thích hợp  nó có thể gây ra các bệnh cho em bé. Đặc biệt đất nước của chúng ta là đất nước  mà nói đến tỷ  lệ nhiễm HP gây viêm dạ dày tá tràng rất cao, đến 70%  người dân bị nhiễm thì HP  là con vi khuẩn gây viêm loét dạ dày tá tràng qua đường tiêu hóa, qua việc chúng ta ăn chung, sử dụng dụng cụ chung  rồi các thứ đó nó có thể lây nhiễm cho em bé.  Như vậy việc bố mẹ nghĩ là mình nhai  thức ăn này làm thức  ăn tiêu hóa một phần để không hại dạ dày trẻ về  mặt hành vi là không đúng , kỳ vọng thì cũng không đạt được vì nó làm mất thói quen của em bé, và lây truyền bệnh lý cho em. VÌ vậy, mình không nên làm việc như vậy. 

MC
Men bia được cho là giúp tăng axit amin nhằm kích thích sự hấp thụ thức ăn và tiêu hóa vậy chuyên gia có ý kiến như thế nào về vấn đề này để tăng cường sự tiêu hóa của dạ dày
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Thành phần chính của men bia nó có tên khoa học là sacpromicex cerenlela, sacpromecex là loại nấm tồn tại trong đường ruột của mình nhưng với lượng nhỏ  và 2 trong số vi nấm là sacpromicex proratbi và sacpromicex cerenlela khi mình bổ sung vào một cái nấm mà có tác dụng lên men  ngoài  chuyện nó làm lên men thực phẩm như bánh mì, bia hay các tác động khác như tác động trên hệ vi sinh đường ruột nó làm cân  bằng hệ vi sinh đường ruột, giúp cho sự đáp ứng giữa các con vi khuẩn có lợi trong đường ruột với các tế bào ở niêm mạc ruột thông qua sự đáp ứng  đấy nó làm vững bền các tế bào ở mô đường ruột tăng tiết ra enzym tiêu hóa cân bằng  hệ vi sinh đường  ruột cũng như là tăng cường hệ miễn dịch, vì vậy mang lại lợi ích cho sức khỏe của chúng ta. 

Để có  được hệ vi khuẩn chí đường ruột khỏe mạnh  việc nuôi con bằng sữa  mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và duy trì việc nuôi con sau đó trong 10 tháng  đến 24 tháng tiếp theo là vấn đề quan trọng để có được  đường tiêu hóa  khỏe mạnh cả về mặt cấu trúc và chức năng, vấn đề  thứ hai quan trọng là chúng ta cho bé ăn đúng thời điểm.Thứ 3 là sử dụng thuốc hợp lý, có cả thuốc kê đơn như kháng sinh phải dùng vơi sự hướng dẫn của bác sĩ, hoặc thuốc điều trị triệu chứng như lon đờm, men vi sinh, việc mình dùng thuốc hợp lý minh có nhiều tpcn thì tpcn là yếu tố sinh học mang lại lợi ích cho cơ thể. TPCN ấy phải được chứng minh lâm sàng an toàn cho em bé mang lại hiệu quả cho em bé, em bé phải chấp nhận được nó. 

Ví dụ một TPCN mà không được bảo quản, được sản xuất một cách đầy đủ, hay như  men bia là nấm  nếu nó bị nhiễm nấm mốc vào thì nó nguy hiểm cho em bé, cho nên cá nhân tôi là người làm về lâm  sàng tôi khuyến cáo là những cái gì được chứng minh là tốt  thì phải có nghiên cứu, có bằng  chứng lâm sàng và được khuyến cáo bởi nhân viên y tế bố mẹ hãy lên sử dụng, bố mẹ đừng tìm hiêu trên mạng tự dùng cho con, lợi chưa thấy cũng có thể có hại mà chúng ta không biết trước được. 

Thái Hà, TP Thái Nguyên:
Chào bác sỹ, bé nhà tôi năm nay 18 tháng tuổi, bé rất lười ăn, không chịu ăn cháo, chỉ ăn linh tinh ( bánh mỳ, bim bim) . Nếu ăn mỳ, phở là nôn, hàng ngày chỉ uống sữa, các vấn đề tiêu tiểu tiện thì binh thường. Liệu bé có mắc chứng chán ăn hoặc bệnh tiêu hóa gì không, xin bác sĩ tư vấn.
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Với câu hỏi này thấy thói quen ăn uống của em bé này không được như bình thường, bạn ấy thường ăn những thứ đồ ăn vặt như bim bim, khi mình ăn nó rất gần bữa ăn thì nó sẽ làm thực phẩm giàu đường, nó làm lượng đường trong máu tăng nhanh như vậy sẽ ức chế  khả năng đói của mình và vì vậy không muốn ăn. Do đó những bạn mà hay ăn vặt trước bữa ăn sẽ  làm cho việc ăn món chính gặp khó khăn, vấn đề thứ 2 là với lứa tuổi 18 tháng phần trình  bày của tôi, giai đoạn này sữa không phải là thành phần chính dành cho các bạn ấy nữa, nên nếu cho bé uống sữa thì bé sẽ không có nhu cầu ăn, vì đói bằng cái này được bù đắp bằng cái khác, vì vậy làm cho việc tieu hóa thức ăn khó khăn hơn. Đấy là các bạn không có biểu hiện gì của bệnh tật, còn với một số bạn ăn hay bị nôn trớ, chảy nhãi, nấc hay đầy bụng tiêu chảy đấy là biếng ăn do bệnh lý gây ra, ở trẻ có những rối loạn chức năng do rối loạn tiêu hóa gây ra, rối loạn tiêu chảy, dạ dày thực quản những bệnh ấy làm bé dễ nôn, khó ăn và cần phải đánh giá của bác sĩ để có hướng điều trị cho bạn. 

Trần Thị Ngọc, Hà Nội
Con tôi sinh đủ tháng, tuy nhiên cân nặng lúc chào đời chỉ có 2,5kg. Từ ngày sinh đến nay đã hơn hai tháng bé chỉ tăng 800g, bé bú sữa mẹ nhưng bú rất ít, thường chỉ ngậm mà không mút sữa. Liệu bé có mắc bệnh đường tiêu hóa hay kém hấp thu không, ở trường hợp này tôi phải làm sao?
PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà :

Trong câu hỏi bạn có nói bình thường  với em bé sinh đủ tháng thì cân nặng thấp nhất khoảng 2,8kg cân  trung bình khoảng 3kg, còn cân nặng từ 2,5kg trở xuống người ta gọi là em bé nhẹ cân , nhẹ cân nếu là em bé sinh non có thể do chưa đủ thời gian tăng trưởng, nhưng đây là em bé đủ tháng có nghĩa dinh dưỡng  trong thai kỳ của em bé này chưa đầy đủ đến từ phía  mẹ hoặc con, nếu bà mẹ tăng cân không tốt, không cung cấp đủ dinh dưỡng cũng có thẻ làm cho các em bé đấy nhỏ cân.  Vấn đề thứ hai đến từ bánh nhau, có thể bánh nhau của bà mẹ bị sơ, hoặc vôi hóa  không cung cấp được đủ các chất dinh dưỡng cho em bé thì có thể dẫn đến kém tăng cân của em bé.

Vấn đề  thứ 3 là tự em bé, những em bé mà có cân nặng khi sinh nhỏ luôn được đánh giá bởi bác sĩ  nhi khoa để người ta xem bạn này có bệnh lý tiềm ẩn gì không có bất thường NST, cái chuyện chậm tăng cân  trên những em bé này. Còn nếu bạn này đã được  đánh giá bởi bác sĩ rồi và không phát hiện bất thường thì có thể việc  thấp cân còn liên quan đến một vấn đề tiêm ẩn nữa đó là bệnh lý nội tiết  và chuyển hóa. Như vậy việc bé tawg cân, hoặc tăng cân rất chậm cần được đánh giá bởi chuyên gia y tế bệnh lý là như thế nào?.

Thứ 2 là, cứ cho bé không có vấn đề gì, thì sinh ra trong vòng  6 tháng đầu tiên, trung bình bé phải tăng ít nhất là 750gr, nhưng bạn này chỉ tăng 800gr trong hai tháng có nghĩa là lúc sinh ra nhỏ, hai tháng tiếp theo nuôi  lại nhỏ nữa thì có thể do bé ăn không đủ như bà mẹ mô tả là con chỉ có ngậm không bú được. Quay trở lại bênh lý ban đầu như tôi nói nếu bé có bệnh lý tiềm ần thì bé không đủ sức để bé bú, vì  như vậy lại làm cho bé chậm tăng cân. Em bé nên được  đi khám bởi hai nhóm chuyên gia, là bác sĩ nhi khoa sàng lọc và bác sĩ dinh dưỡng.

PGS. Mai bổ sung: Ở đây mình nuôi 2 tháng  được có 8 lạng, bình thường mình nuôi 1 tháng là phải được từ 8 lạng  đến 1,2kg/tháng mà bé sinh ra có 2,5 kg thì cái tăng trưởng bù của bé lại rất thấp. Như vậy là bé suy dinh dưỡng nặng. Vậy thì mẹ nên đi khám luôn. 

 

KHÁCH MỜI THAM DỰ
  • PGS. TS. Nguyễn Thị Việt Hà
    Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Nhi Trung ương, Phó chủ nhiệm bộ môn Nhi Đại học Y Hà Nội
    Đặt câu hỏi
  • PGS.TS Lê Bạch Mai
    Nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia.
    Đặt câu hỏi
ĐẶT CÂU HỎI :
Bình luận
  • Trang (trangmktxx@gmail.com)

    Cho em hỏi bé 25 tháng thì bao nhiêu kg là chuẩn ạ?
  • Phương anh (Hoài Đức)

    Con của em được 17 tháng, cân nặng đc 7.6kg mà không có nhu cầu ăn uống, cả ngày bé có thể không đòi ăn, chỉ uống tí nữa chứ sữa cũng không uống nhưng cháu vẫn vui vẻ, chơi, mọc răng, nói sớm. Đút cháo, cơm bé đều nhả ra, khóc thét, dãy dụa cho nôn ra. Em rất mệt mỏi và lo cho con. Mong các bác sĩ giúp đỡ ạ.
  • Khánh (phamgiakhanhxx@mail.com)

    Cho em hỏi bé trai nhà em hôm nay được 8 tháng-8kg. Lúc sanh 2.6kg. 2 tháng trở lại đây từ khi đi chích ngừa 5 trong 1 về bé không chịu ăn dặm nữa. Làm cách nào cũng không chịu ăn. Phun ra, khóc la. Đút được vào miệng thì ngậm làm sao cũng không chịu nuốt 1 chập lại lè ra hết. Bú sữa ngoài từ lúc mới sinh vì mẹ không có sữa. Bây giờ không ăn mà 1 ngày chỉ bú khoảng 500ml sữa thôi ạ. Bác sĩ tư vấn giúp em ạ
  • Hồng (Thế Thị Bích Hồng)

    Bác sĩ cho em hỏi gần 1 tuần nay con em rất lười ăn, bỏ bữa nhiều, có ngày 3 bữa, ngày 2 bữa. Vì em không có sữa nên con ăn sữa ngoài hoàn toàn, chỉ thỉnh thoảng cho ti mẹ. Vậy em có nên cho cháu dùng các loại siro ăn ngon hay men tiêu hóa để kích thích con ngon miệng k?
  • Minh Thu (Nam định)

    Bé nhà em 5 ngày nữa thì được 11 tháng. Nhưng rất lười ăn. Hầu như bé chỉ ti mẹ. Bây giờ có biện pháp gì hay có thuốc gì để bé uống cho kích thích ăn không ạ?
  • (Hà Koi fb)

    bé nhà e hiện nay gần 10 tháng, nặng 7kg. Từ ngày bé bắt đầu ăn dặm (6 tháng) bé không chịu ăn gì, kể cả bột hay cháo. Bé chỉ đồng ý ăn bằng cách tự tay bốc đút vào miệng hoặc người lớn bốc đút, nhưng bé ăn cách này ăn rất ít ạ, chỉ được 3-4 miếng là bé thôi không ăn nữa. Có ngày bé không ăn một miếng nào. Sữa thì bé chỉ ti 300-450 ml, có ngày còn chưa được 300ml, mà mình chỉ cho bé ti được lúc bé mới bắt đầu ngủ, còn lúc thức bé không chịu ti. E đang rất lo lắng, bé như vậy liệu có vấn đề gì về dinh dưỡng không? Bé không lên kí 5 tháng rồi
  • Lam (0902561xxx)

    Con nhà em được 10 tháng 18 ngày. Cháu dạo này lười ăn. Em nghe mọi người bảo cho cháu ăn thêm B1 mỗi ngày 1 viên. Ăn 10 bữa lại ngưng, sau một thời gian lại ăn tiếp. Theo bác sĩ cháu bé như vậy đã ăn B1 được chưa ạ?
  • Hằng Nga (Hà Nam)

    Dạ. Thưa chuyên gia, con của cháu ăn uống tốt nhưng lại không tăng cân nhiều. Cháu tham khảo các chế độ và khẩu phần ăn khoa học các kiểu mà không khắc phục được tình trạng của bé. Nhờ chuyên gia tư vấn giúp cháu ạ.
  • Lan (Hưng Yên)

    Chào chuyên gia, Cháu tôi ăn uống đầy đủ và cháu cũng là đứa dễ ăn, ăn được, ngủ được. Nhưng cháu lại tăng cân rất chậm. Vậy không biết nguyên nhân do đâu mà cháu lại chặm tăng cân như vậy thưa chuyên gia?
  • Kiều Linh (Bắc Từ Liêm, Hà Nội)

    Thưa chuyên gia, Con tôi năm nay 2 tuổi, mà cháu rất lười ăn, chỉ toàn thích uống sữa thôi. Mỗi bữa chỉ ăn được một xíu, chỉ mấy thìa cơm. Tôi vô cùng lo lắng. Mặc dù đã tìm đủ mọi cách rồi nhưng cháu vẫn vậy. Nhờ chuyên gia tư vấn giúp tôi. Chân thành cảm ơn!
  • My (Cầu Giấy, Hà Nội)

    Thưa chuyên gia, Con tôi chỉ thích ăn tôm, cá và không chịu ăn các loại thịt hay rau củ quả gì cả. Vậy phải làm gì để bổ sung các chất đó cho con ạ?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA
ĐỌC NHIỀU NHẤT