DÒNG SỰ KIỆN

Đường dây nóng:

1900 90 95 duongdaynongyte@gmail.com
0912101021 bandientuskds@gmail.com
Thực phẩm chức năng - Dùng sao cho đúng?
PGS.TS NGUYỄN HỮU ĐỨC - 16:12 02/06/2020 GMT+7
Suckhoedoisong.vn - Hiện nay, chế phẩm gọi là Thực phẩm chức năng (TPCN) được quảng cáo rầm rộ và được dùng rất nhiều. Có nhiều người xem chúng có tác dụng tốt, thậm chí gọi đó là chế phẩm thần kỳ, nhưng cũng có không ít người than phiền đó chẳng có tác dụng gì, dùng nhiều có khi ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe. Đáng lo ngại hơn nữa là nhiều người đang sử dụng quá nhiều TPCN trong 1 ngày.

Loạn Thực phẩm chức năng

Khảo sát sơ bộ trên thị trường hiện nay, có thể thấy có hàng ngàn loại TPCN (cả ngoại lẫn nội) được bán trên thị trường. Vì TPCN không phải là thuốc, việc mua bán cũng khá tự do, thoải mái. Người dùng cũng hồn nhiên cần “chức năng” gì thì mua loại đó sử dụng. Tuy nhiên, cái gì cũng cần liều lượng và chừng mực. Cần phải hiểu rõ, TPCN là gì và bổ sung như thế nào cho đúng?

Trước hết, cần biết TPCN là gì? TPCN là những chế phẩm bắt nguồn từ thực phẩm đã được thay đổi thành phần qua chế biến, bổ sung nhằm đưa đến tác dụng sinh lý nào đó có lợi cho sức khỏe ngoài việc cung cấp chất dinh dưỡng cơ bản. Các TPCN được bày bán với với bao bì chai lọ giống chai lọ thuốc và dạng bào chế là viên nén, viên nang giống y như viên thuốc nhưng không được xem là thuốc. Trên nhãn, bao bì của TPCN bắt buộc phải ghi rõ: “Đây không phải là thuốc và không được dùng để thay thế thuốc”. Lấy ví dụ sản phẩm là vitamin và chất khoáng, nếu nhà sản xuất đăng ký là thuốc thì sản phẩm đó là thuốc phải bán trong nhà thuốc. Nhưng nếu đăng ký là TPCN (vì ta có thể tìm thấy vitamin và chất khoáng trong thực phẩm ăn uống hằng ngày và trong TPCN, vitamin và chất khoáng đã bổ sung, thay đổi liều lượng nhằm hỗ trợ sức khỏe) thì chế phẩm vitamin và chất khoáng được đăng ký như một thực phẩm và phải bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (phải đăng ký và nêu rõ các tiêu chuẩn chất lượng cho người tiêu dùng biết), khi đó gọi là TPCN.

TPCN có thể bày bán không chỉ ở nhà thuốc (phải để ở nơi biệt lập tách rời khu vực dược phẩm) mà còn ở các siêu thị như thường thấy ở nước tiên tiến như ở Mỹ. Xin nhắc lại, chế phẩm đăng ký là TPCN thì đó không phải là thuốc, ở Mỹ không được FDA Mỹ (tương đương với Cục Quản lý Dược thuộc Bộ Y tế ở nước ta) quản lý, và tác dụng của TPCN nhiều khi chưa thông qua nghiên cứu khoa học để chứng thực giống như là dược phẩm. Cần lưu ý, mặc dù là TPCN, phải dùng đúng liều lượng theo hướng dẫn thì mới an toàn.

Thực phẩm chức năng

Trong tình hình hiện nay nên lưu ý, bên cạnh một số chế phẩm TPCN có chất lượng bảo đảm sự an toàn (đương nhiên phải dùng đúng cách, đúng liều lượng theo hướng dẫn) có nhiều chế phẩm “dỏm” trà trộn trên thị trường vừa bán rất đắt tiền vừa gây hậu quả rất không có lợi. Khi bị rối loạn gọi là nhẹ, cơ thể có thể tự hồi phục nhưng đòi hỏi phải có thời gian dài, nếu lúc này dùng TPCN loại tốt, dùng đúng cách và đúng liều lượng có thể làm cơ thể phục hồi, cải thiện nhanh hơn, Nhờ quảng cáo, tiếp thi rầm rộ nên nhiều người cả tin, cứ tưởng TPCN  là “thần dược” chữa bá bệnh. Thật ra, đây phải xem chỉ là thực phẩm bổ sung, chỉ có tác dụng “hỗ trợ” và có rất nhiều hạn chế chứ không phải có tác dụng gọi là “thần kỳ”. Như có người uống “dầu cá” trong suốt cả một năm với hy vọng là giúp “mỡ  trong máu” tốt nhưng không ngờ khi khám sức khỏe thì bị rối loạn lipid huyết, tức mỡ trong máu, trong đó có cholesterol cao.

TPCN vẫn có thể gây tác dụng phụ

Rất nhiều người ở tuổi trung niên, nhất là những người ở đô thị hiện nay, do đặc thù lối sống, ít rèn luyện, ăn uống không điều độ, dinh dưỡng không cân bằng. Thay vào đó, lại dùng TPCN để bù đắp. Đây là một quan niệm rất sai lầm.

Cần lưu ý, TPCN vẫn có thể gây tác dụng phụ hay phản ứng có hại giống như thuốc, thậm chí có thể gây dị ứng nặng nề nhất là sốc phản vệ (như báo chí đã đưa tin có người dùng TPCN để trị bệnh lupus ban đỏ đã bị dị ứng rất nặng, phải nhập viện để chữa trị). Vì vậy, cũng cần thận trọng trong sử dụng TPCN. Khi đi khám hoặc tái khám ở bác sĩ  phải báo cho bác sĩ biết đã dùng TPCN loại nào hoặc muốn dùng thêm TPCN. Được thông báo, bác sĩ sẽ quyết định cho dùng hay không nên dùng. Vì TPCN có thể gây tương tác bất lợi với thuốc dùng trong điều trị.

Thực phẩm chức năngTại bất cứ nhà thuốc nào, người tiêu dùng cũng có thể chọn lựa TPCN theo ý mình.

Để an toàn khi dùng thuốc nói chung, kể cả dùng TPCN là không dùng liên tục từ tháng sang tháng kia trong thời gian lâu dài, mà hãy dùng “cách khoảng”. Như dùng TPCN cung cấp nhiều vitamin khoáng chất bằng cách uống 20 ngày/tháng, còn 10 ngày để nghỉ “xả hơi”, sau đó có thể tiếp tục quá trình vừa kể. Nhằm tránh việc hấp thu quá nhiều vitamin có tính tích lũy như vitamin A. D gây thừa rất có hại.

Tóm lại, để phòng chống bệnh tật ta nên góp phần chống ô nhiễm môi trường, vệ sinh cá nhân thật tốt, dinh dưỡng đầy đủ và đúng cách (tránh ăn uống quá thừa năng lượng, ăn nhiều rau quả, trái cây…), vận động hợp lý và nghỉ ngơi đầy đủ, tránh nghiện rượu, thuốc lá, phòng các bệnh viêm nhiễm, có cuộc sống lành mạnh giúp thư thái, lạc quan, yêu đời. Nếu có điều kiện, có thể dùng TPCN nhưng phải dùng với ý thức thận trọng. Phải dùng TPCN đúng liều lượng chứ không thể dùng sao cũng được, không thể dùng bất kỳ liều và thời gian.

 

5 SAI LẦM KHI DÙNG TPCN
- Dùng quá nhiều TPCN cùng lúc: Việc làm dụng TPCN còn gây ra rối loạn quá trình đồng hóa trao đổi chất, nguyên nhân là do cơ thể bổ sung quá nhiều các dưỡng chất từ TPCN, cơ thể không kịp hấp thu hết gây dư thừa.
- Dùng TPCN mà bỏ quên các bữa ăn thông thường: TPCN không thể thay thế hoàn toàn các dưỡng chất từ các thực phẩm tự nhiên. Do đó, cần cân đối chế độ ăn uống hợp lý, đủ chất là quan trọng trước tiên.
- Dùng TPCN để thay thế thuốc chữa bệnh: Là sai lầm nghiêm trọng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, Bộ Y tế đã cấm dùng TPCN thay thuốc điều trị hoặc kê toa trong thuốc điều trị bệnh, cấm quảng cáo các tác dụng quá sự thật của TPCN, quảng cáo lập lờ và sai sự thật.
- Dùng TPCN kéo dài liên tục, dùng hằng ngày và dùng nhiều: Ngoài gây tốn kém chi phí không nhỏ thì việc này vô cùng có hại như rối loạn trao đổi chất, tăng mỡ máu, tăng mô mỡ, đường huyết… Ngoài ra, lạm dụng TPCN còn gây hại đến các cơ quan, thúc đẩy quá trình lão hóa nhanh chóng trong cơ thể, khiến cơ thể dễ mắc bệnh hơn.
- Lạm dụng các TPCN giảm cân: Nghiên cứu được công bố bởi Hiệp hội Nghiên cứu ung thư Hoa Kỳ cho biết, sử dụng các TPCN giảm cân có khả năng làm gia tăng mắc các bệnh ung thư.

PGS.TS NGUYỄN HỮU ĐỨC

Tin liên quan
Người bệnh ung thư chớ dùng thực phẩm chức năng tùy tiện
SKĐS - Hơn 80% bệnh nhân ung thư sử dụng thực phẩm chức năng như một liệu pháp bổ sung mỗi ngày. Trong đó bao gồm: Dầu cá hoặc các acid béo omega-3, chất chống ôxy hóa, vitamin và khoáng chất.
Chất xơ, thực phẩm chức năng 100% tự nhiên
SKĐS - Chất xơ là một món quà mà thiên nhiên ban tặng cho con người để tăng cường và bảo vệ sức khoẻ, nhưng còn không ít người chưa biết về vai trò của nó, chưa tận dụng món quà đó hoặc tận dụng chưa triệt để.
Thực phẩm chức năng: Mẹ bầu dùng sao cho đúng?
SKĐS - Thưa bác sĩ, em mới có “tin vui”. Em thắc mắc là có phải mẹ bầu nào cũng cần bổ sung vitamin tổng hợp không ạ? Nếu có thì nên uống vào thời điểm nào? Làm sao để lựa chọn sản phẩm phù hợp với mình? Em cảm ơn.
Danh mục thực phẩm chức năng dành cho trẻ em dưới 06 tuổi thuộc diện kê khai giá
SKĐS - Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế vừa đăng tải công khai Danh mục thực phẩm chức năng dành cho trẻ em dưới 06 tuổi thuộc diện kê khai giá trên website của Cục.
Tin chân bài
Bình luận
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem thêm