Từ Ma làng đến Làng ma:

Những vấn đề đặt ra

Suckhoedoisong.vn - 6 năm sau phim Ma làng (2007 - 2013), Làng ma - 10 năm sau đã được lên sóng giờ vàng phim truyện Việt của VTV1 từ 6/12/2013 và được coi như một Ma làng 2 với 33 tập.

6 năm sau phim Ma làng (2007 - 2013), Làng ma - 10 năm sau đã được lên sóng giờ vàng phim truyện Việt của VTV1 từ 6/12/2013 và được coi như một Ma làng 2 với 33 tập. Tuy mới chiếu được khoảng chưa đầy tháng đã gây nên sự chú ý của dư luận ở cả hai khía cạnh: Đề tài, chủ đề mà bộ phim đề cập, khai thác và chất lượng nghệ thuật.

Chuyện ma hay vấn đề xã hội

Có lẽ không cần bàn cãi nhiều về vấn đề xã hội mà Làng ma - 10 năm sau đề cập tới. Theo sự chia sẻ của người “cha đẻ” - biên kịch và đạo diễn NSƯT Nguyễn Hữu Phần đã rất thành công ở Ma làng trước đây thì cái khác ở phim này, Ma làng là câu chuyện của nông thôn thời bao cấp, sự lạc hậu của cơ chế quản lý kinh tế, xã hội đã làm nảy sinh những “con ma” gây ảnh hưởng đến tư tưởng, cuộc sống của người dân...”. Còn Làng ma - 10 năm sau là nông thôn thời đổi mới, phát triển, cơ chế thị trường, cư dân khu vực nông thôn đã phân tách thành nhiều dạng, nhiều tầng lớp, có người giàu, người nghèo, người thất nghiệp, người đầu cơ, người dẫn mối... Ngay trong các cấp lãnh đạo cũng chia ra ít nhất thành: tích cực, tiêu cực - tham nhũng... Vì vậy, chắc chắn sẽ có nhiều dạng nhân vật, nhiều vấn đề nảy sinh.


	Cảnh phim Làng ma - 10 năm sau.

Cảnh phim Làng ma - 10 năm sau.

Như vậy, chúng ta thấy khá rõ sự khác biệt về bối cảnh của hai nền kinh tế xã hội: quan liêu, bao cấp và thị trường, mở cửa hội nhập. Cũng từ sự khác nhau này mà một tất yếu khách quan đi theo chúng là: nền kinh tế quan liêu, bao cấp do cơ chế vận hành của một cỗ máy kinh tế cũ kỹ, lạc hậu nên nó chậm chạp cũng đồng thời đẻ ra những con người quê mùa, hiền lành đến khờ khạo.

Trong bối cảnh ấy, ở các làng quê Việt đâu đó đã làm nảy sinh ra một vài “con ma” cũng là điều dễ hiểu. Nhưng vẫn còn đó tình làng nghĩa xóm, tối lửa tắt đèn có nhau. Một vài “con ma” thời ấy nổi lên như những tên “địa chủ” mới, chỉ biết bòn rút, chiếm đoạt của những người lân bang, vốn trước đây còn là láng giềng tốt của nhau, chia nhau từng củ khoai, bát gạo, quả cà, nắm dưa...

Những “con ma” ấy thực chất là những kẻ thống trị xã hội, nhưng những “con ma” như ông Tòng vẫn chỉ là thiểu số ở những vùng quê nghèo thuần nông nên người ta mới gọi là những “con ma” của làng mặc dù ông ta cũng đã kịp đẻ ra một “con ma” là cu Ất với câu nói nổi tiếng “Bố em là con ma to. Em là con ma nhỏ”.

Ở Làng ma - 10 năm sau, tình thế xã hội đã đổi khác nên không chỉ có một “con ma nhỏ” là thằng cu Ất, sau 10 năm lưu lạc, nay trở về làng làm một “con ma mới” của làng, không những rất xứng đáng với tên gọi của nó, mà còn “hoành tráng” hơn thời bố Tòng là cái chắc. Ở cái làng Bâm Dương bé nhỏ, nghèo nàn ấy, bên cạnh “con ma mới”, không thiếu những kẻ lang thang, lêu lổng, cờ bạc, buôn thần bán thánh... Có cả những phụ nữ giàu xổi, vợ quan chức... rửng mỡ, giao du, bồ bịch lăng nhăng...

Kim Oanh vẫn là cô Ló ngày trước, bây giờ không nghèo khổ mà còn có khả năng thành người giàu nhất làng nhờ tiền đền bù đất của dự án. Những nhân vật trẻ của Ma làng thuở nào giờ đã lớn khôn cả về thể xác lẫn trí tuệ và trở thành các nhân vật chính, thứ của làng Bâm Dương như vợ chồng Nghiệp - Mưa thành chủ doanh nghiệp địa phương, Lở - con gái của cô Ló lớn lên thành một thiếu nữ xinh đẹp không chịu phận nghèo hèn bỏ nhà lên thành phố học nghề làm tóc với hi vọng đổi đời...

Cán đích “nghệ thuật” không dễ

Điều quan trọng nhất đối với một bộ phim truyện về đề tài chính luận bao giờ cũng bắt đầu là kịch bản văn học. Ma làng được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trịnh Thanh Phong do Phạm Ngọc Tiến đồng biên kịch với đạo diễn Nguyễn Hữu Phần.

Ai cũng biết kịch bản phim truyện về đề tài chính luận rất thiếu vì nó “kén” người viết. Các cây bút biên kịch vừa tốt nghiệp các khoa chuyên ngành thường quá trẻ, chưa từng trải nghiệm, thiếu kiến thức về các vấn đề xã hội gai góc nên rất ngại xông vào mảng đề tài này, thay vào đó, họ viết kịch bản phim giải trí, phim về lứa tuổi của họ dễ dàng hơn.

Đạo diễn Nguyễn Hữu Phần chia sẻ: “Với kịch bản Làng ma - 10 năm sau, tôi đã trải qua nhiều thử thách. Ban đầu, tôi xây dựng đề cương và giao cho một nhóm tác giả trẻ viết nhưng không thành công, cuối cùng tôi phải tự mình viết lại. Cũng có những tình huống kịch bản tôi đã xây dựng (như cưỡng chế thu hồi đất, lấy lại sông bất hợp lý, gặp phải sự chống đối của người dân) nhưng khi kịch bản chưa được đưa vào sản xuất, trong thực tế đã có những sự kiện lớn hơn xảy ra... Thế là tôi lại phải nghĩ lại, phải bỏ đi để khỏi thành người bắt chước, gán ghép những sự kiện mới vào phim...

Có lẽ đấy là điểm khác biệt lớn nhất giữa kịch bản phim truyện chuyển thể từ tác phẩm văn học đã được thời gian và công chúng cũng như các nhà văn tên tuổi, có uy tín xem xét, đánh giá kỹ lưỡng với loại kịch bản do chính các nhà làm phim, những nhà biên kịch nghiệp dư theo kiểu “vừa bấm máy vừa viết kịch bản”, xong tập nào quay luôn tập ấy. Làng ma - 10 năm sau thuộc loại kịch bản thứ hai, do chính đạo diễn Nguyễn Hữu Phần biên kịch. Vì thế, nó để lại khá nhiều “sạn” về khía cạnh nghệ thuật.

Yêu thích, đam mê, trăn trở đề tài nông thôn là điều không cần bàn cãi với NSƯT Nguyễn Hữu Phần, nhưng từ điều ấy để trở thành một tác phẩm điện ảnh có giá trị nghệ thuật, tìm được chỗ đứng trong lòng khán giả là một vấn đề khác và là một quãng đường dài không mấy ai cán đích một cách dễ dàng được. Vì thế, bật màn hình VTV1 lên vào lúc 20h30 các ngày thứ 5 và 6 trong tuần, người xem chỉ thấy một sự nhí nhố đặc trưng của thời buổi nhộm nhoạm, chộp giật mà người ta bỏ tất cả vào một cái rọ chung gọi là “kinh tế thị trường”. Náo loạn, khua khoắng, cãi vã, chửi tục, thề bồi, giằng co... không khác nào cảnh một phiên chợ vỡ.

Có lẽ điều đáng ghi nhận nhất chính là “không khí hiện đại” mà bộ phim đã làm nên hơn là chất lượng nghệ thuật nằm trong tính cách mỗi nhân vật được các diễn viên hóa thân cũng như những điều gợi mở qua cách ứng xử của tình người ở làng Bâm Dương khiến mọi người còn hy vọng một điều gì đấy tốt đẹp hơn. Chính đạo diễn Nguyễn Hữu Phần cũng bóng gió thừa nhận Làng ma - 10 năm sau là một suất ăn theo Ma làng cách đây 6 năm. Mà phàm đã là ăn theo bao giờ cũng ăn vội theo kiểu “ăn xổi ở thì” thì làm sao có thể bàn về chất lượng nghệ thuật của phim được.      

Đỗ Thanh

 

Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Những vấn đề đặt ra

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com