Nguy cơ do vi khuẩn Haemophilus

Vi khuẩn Haemophilus influenzae týp b (Hib) gây ra các bệnh nguy hiểm cho trẻ em như viêm màng não, viêm nắp thanh quản, viêm màng tim, nhiễm khuẩn huyết...

Vi khuẩn Haemophilus influenzae týp b (Hib) gây ra các bệnh nguy hiểm cho trẻ em như viêm màng não, viêm nắp thanh quản, viêm màng tim, nhiễm khuẩn huyết... Nhiều bệnh nặng ở người lớn như viêm phổi, viêm màng tim, viêm xương tủy cũng do các dòng vi khuẩn này gây ra.

Đặc điểm vi khuẩn gây bệnh

 Vi khuẩn Hib.
Vi khuẩn Haemophilus influenzae (H.influenzae) là vi khuẩn gram âm, nhỏ, có nhiều hình dạng khác nhau, phát triển cả hai thể ưa khí và kỵ khí. Người ta đã phân lập được 6 týp vi khuẩn gọi tên từ a đến f , trong đó đáng chú ý là typ b (gọi là Hib) là nguyên nhân gây bệnh chủ yếu ở trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 6 tuổi. Vi khuẩn lây truyền qua không khí hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với chất bài tiết. Vi khuẩn gây ra bệnh toàn thân do lan theo đường máu đến màng não, xương, khớp... Ngoài ra có vài dòng không phân týp được nhưng lại gây bệnh nguy hiểm ở người.

Các dòng vi khuẩn không phân týp được, gây ra một số thể bệnh

- Viêm phổi ở người trưởng thành, với các triệu chứng: sốt, ho, chảy đờm mủ, thường kéo dài vài ngày. Xét nghiệm thấy vi khuẩn gram âm hình que, nhỏ và biến hình. Biểu hiện của bệnh viêm phổi ở bệnh nhân tắc nghẽn đường hô hấp mạn tính bội nhiễm H.influenzae là tăng các triệu chứng ho, chảy nước dãi và hơi thở ngắn; bệnh nhân sốt không cao và không có hình ảnh thâm nhiễm trên phim Xquang phổi.

- Viêm tai giữa ở trẻ em: Ở trẻ sơ sinh có triệu chứng sốt và dễ bị kích thích, trong khi trẻ lớn hơn thường bị đau tai; các triệu chứng của nhiễm khuẩn đường hô hấp trên thường xuất hiện trước viêm tai giữa; mầm bệnh thường được tìm thấy từ mẫu cấy dịch lấy từ tai giữa.

- Nhiễm khuẩn trong sản khoa như viêm âm hộ, âm đạo, tử cung, vòi trứng; nhiễm khuẩn huyết ở trẻ sơ sinh lúc mới sinh.

- Ngoài ra các dòng vi khuẩn này còn gây ra: viêm mủ màng phổi, viêm nắp thanh quản người lớn, viêm xương chũm, viêm màng ngoài tim, viêm màng trong tim, viêm mô tế bào, viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm xương tủy, viêm túi mật, nhiễm khuẩn trong ổ bụng, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, nhiễm khuẩn huyết...

Điều trị

Điều trị các thể bệnh do H.influenzae: Thuốc được khuyên dùng là cephalosporin, ampicillin, thời gian điều trị nên kéo dài 1-2 tuần; sử dụng glucocorticoid làm giảm tỷ lệ di chứng thần kinh... Đối với các dòng vi khuẩn sản xuất được b-lactamase và kháng ampicillin, để tránh vi khuẩn kháng thuốc phải sử dụng một trong các thuốc thay thế là trimethoprim-sulfamethoxazol, các cephalosporin phổ rộng, clarithromycin... Thông đường thở và cho thở máy đối với bệnh nhân bị viêm nắp thanh quản để chống viêm tắc đường hô hấp.

Phòng bệnh như thế nào?

Phòng bệnh tốt nhất là dùng vaccin chống vi khuẩn Hib cho trẻ em. Tất cả trẻ em nên được tiêm chủng liều đầu tiên vào lúc 2 tháng tuổi, các liều chủ yếu từ 2- 6 tháng tuổi và liều tăng cường từ 12-15 tháng tuổi. Khi thời tiết lạnh cần mặc ấm và cho trẻ ăn uống đầy đủ. Vệ sinh răng miệng và điều trị tích cực các bệnh tai mũi họng cho trẻ... Đối với người tiếp xúc với bệnh nhân cần được dự phòng bằng cách uống rifampin: người lớn 600mg/ngày x 4 ngày; trẻ em dưới 12 tuổi 20mg /ngày x 4 ngày.
 

Các thể lâm sàng thường gặp do Hib gây ra

- Viêm màng não là thể bệnh nguy hiểm nhất do Hib gây ra. Lứa tuổi mắc bệnh nhiều nhất khác nhau giữa các nhóm dân số và phụ thuộc vào việc có sử dụng vaccin phòng bệnh hay không,  nhưng chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 2 tuổi. Triệu chứng viêm màng não do Hib gồm: sốt và thay đổi chức năng của hệ thần kinh trung ương. Cứng gáy có thể có hoặc không. Tràn dịch dưới màng cứng là biến chứng hay gặp nhất, xảy ra khi đã điều trị kháng sinh 2-3 ngày mà trẻ xuất hiện động kinh, liệt nửa người hoặc tiếp tục rối loạn tri giác. Khoảng 6% bệnh nhân sống sót mất vĩnh viễn khả năng cảm nhận âm thanh; và khoảng 25% bệnh nhân bị thương tổn một chức năng nào đó của cơ thể. Nhiều bệnh nhân sống sót có một vài di chứng thần kinh như mất khả năng nghe và chậm phát triển ngôn ngữ.

- Viêm nắp thanh quản có thể đe dọa mạng sống do bị tắc nghẽn đường hô hấp cấp tính, với các biểu hiện: đau họng, sốt diễn tiến nhanh gây nuốt khó, chảy nước dãi và tắc nghẽn đường hô hấp.

- Viêm tế bào do Hib thường gặp ở trẻ em dưới 2 tuổi. Vị trí thường gặp là ở đầu và cổ, vùng tổn thương có màu đỏ hơi xanh. Hầu hết bệnh nhân có kết hợp với nhiễm khuẩn huyết, hoặc có ổ nhiễm khuẩn thứ phát.

- Hib còn gây ra viêm phổi ở trẻ sơ sinh cùng nhiều thể bệnh khác như: viêm xương tủy, viêm màng ngoài tim, viêm mô quanh mắt, viêm nội nhãn, viêm tiết niệu, tạo ổ áp-xe, nhiễm khuẩn huyết. Phương pháp tin cậy để xác định Hib gây bệnh là tìm thấy vi khuẩn trong mẫu nuôi cấy.

BS. Ninh Hồng

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Nguy cơ do vi khuẩn Haemophilus

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA
ĐỌC NHIỀU NHẤT