Người suốt đời hát cho chúng ta nghe

Đã từng đi qua bao nhà tù của đế quốc Mỹ, mang nhiều thương tích trên người và những đòn roi tra tấn dã man của kẻ thù, nhiều lần chết đi sống lại, nhưng người nữ thương binh nặng Trần Duy Phương vẫn giữ đức tính khiêm nhường, chỉ “Tôi nghe tôi hát” (*). Nhưng thực ra chính là chị đã, đang và sẽ hát cho tất cả chúng ta nghe, bởi nghị lực sống phi thường của một người chiến sĩ Cộng sản kiên trung.
Đã từng đi qua bao nhà tù của đế quốc Mỹ, mang nhiều thương tích trên người và những đòn roi tra tấn dã man của kẻ thù, nhiều lần chết đi sống lại, nhưng người nữ thương binh nặng Trần Duy Phương vẫn giữ đức tính khiêm nhường, chỉ "Tôi nghe tôi hát" (*). Nhưng thực ra chính là chị đã, đang và sẽ hát cho tất cả chúng ta nghe, bởi nghị lực sống phi thường của một người chiến sĩ Cộng sản kiên trung.

uốn Tôi nghe tôi hát của nữ thương binh nặng Trần Duy Phương, tác giả đã chọn đúng tên thể loại: tự truyện, tức là tự kể ra những chuyện đã xảy ra trong cuộc đời mình. Với một lối kể dung dị, những chi tiết sinh hoạt đời thường, những điều mà Trần Duy Phương mắt thấy, tai nghe và trải nghiệm, vừa gần gũi thân quen, lại vừa cao cả đến phi thường khiến nhiều người chưa trải qua chiến tranh và tù ngục khó có thể hình dung nổi vì sao chị ấy lại có thể như vậy:

"Đến lúc này tôi mới biết rõ mình bị thương vào cột sống. Tôi đã cố cử động những ngón chân nhưng không thể được. Chả lẽ vết thương của tôi cũng giống như chị Thu Hà, một người bạn rất thân của tôi đã hy sinh vì bị thương vào cột sống. Chị Hà dù bị liệt tứ chi nhưng vẫn cười, vẫn hát đến những giây phút cuối của cuộc đời… Tôi bị ám ảnh về vết thương mà chị phải chịu đựng và rất sợ phải bị thương vào cột sống. Nhưng giờ lại đến lượt tôi. Một sự thật quá khủng khiếp, quá sức chịu đựng của tôi. Sao lại oái oăm thế này? Chị Hà hy sinh trong vòng tay đồng đội, còn tôi đang nằm trong tay kẻ thù. Tôi biết làm sao bây giờ. Đã thế này chỉ có cái chết mới sớm giải thoát cho tôi. Nhưng chết bằng cách nào đây?..." (tr.81).

Người suốt đời hát cho chúng ta nghe 1

Ở đây, Trần Duy Phương đã kể về một chuyện có thật trăm phần trăm, dù đấy là chuyện chị từng chứng kiến (chị Thu Hà) hay chính sự trải nghiệm bản thân. Phía sau câu chuyện có thật mà chị Phương kể, còn có một câu chuyện khác cũng thật không kém, nhưng mà lớn và khủng khiếp hơn. Đấy là sự khốc liệt của cuộc chiến chống Mỹ sau Tết Mậu Thân 1968, Mỹ - Ngụy ra sức đàn áp phong trào cách mạng miền Nam và tăng cường chế độ hà khắc hơn trong các nhà tù. Chị Trần Duy Phương thuộc loại bị thương nặng, gần như trường hợp chị Thu Hà, nên cái chết cầm chắc trong tay. Thế nhưng "Chị Hà hy sinh trong vòng tay đồng đội", còn Duy Phương lại đang nằm trong tay kẻ thù. Đấy là điều trăn trở nhất của Duy Phương lúc này. Lẽ ra tình thế ngược lại là chị Thu Hà dễ có cơ hội sống hơn, còn Duy Phương thì cơ hội ấy dường như không có, hoặc nếu có cũng rất hiếm hoi. Vậy mà chị Hà đã hy sinh, còn Duy Phương lại không thể. Điều này chỉ có thể lý giải được bằng sự kỳ diệu ngoài sức tưởng tượng của chúng ta về khả năng chịu đựng của con người trong chiến tranh. Đúng vậy, chiến tranh có nhiều cái tưởng chừng như vô lý, nhưng thực chất lại rất có lý. Những chiến sĩ Cộng sản như Duy Phương mà chết trong tay kẻ thù là điều rất khó chấp nhận, thậm chí là không thể, mà chị cần phải sống cho mình, cho đồng đội, người thân và cho cả dân tộc. Đấy chính là cái lý của chiến tranh.

Sự sống của những người tù Cộng sản dưới chế độ Mỹ - Ngụy cách đây hơn 40 năm luôn song hành với những đòn thù tra tấn cực kỳ dã man về thể xác và sự sỉ nhục về tinh thần, chà đạp lên nhân phẩm bất cứ lúc nào. Còn một sự thật nữa mà trong những năm tháng chiến tranh, khi ấy không phải ai cũng biết, mặc dù bây giờ mọi người thấy rất bình thường. Đấy là chuyện không ai biết có trại giam nữ tù binh, mà chỉ biết có trại giam nữ tù chính trị ở Phú Quốc, nên khi chị em được trao trả tự do ở sân bay Lộc Ninh, Bình Phước (1973), người ta phát cho 904 chị mỗi người một bộ quần áo nam giới rộng thùng thình.

Trần Duy Phương sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng ở Quảng Nam. Bố Phương là Trần Duy Tường, người chiến sĩ Cộng sản kiên cường đã hy sinh ở nhà tù Côn Đảo sau những đòn tra tấn dã man của kẻ thù, khi chị mới lên năm. Cũng từ đấy, chị đã xa gia đình, mẹ và hai em đến sống với một người họ hàng ở Hội An. Tuổi thơ của Duy Phương là những tháng ngày thiếu tình cảm gia đình, nhưng lại thừa đòn roi và những lời mắng nhiếc cùng những công việc quá nặng nhọc so với những bạn học cùng trang lứa. Nhiều lúc Phương thèm được như các bạn, nhưng dường như số phận đã sắp đặt bắt Phương phải trở thành một đứa trẻ "to gan, gớm mặt". Có thể từ môi sinh ấy, cùng với truyền thống gia đình và quê hương đã tạo nên tính cách một Trần Duy Phương kiên trung bất khuất, không khi nào chịu khuất phục trước kẻ thù, ngay cả khi nhiều năm liền cuộc sống của chị gắn liền với chiếc băng-ca vì bị thương vào cột sống, bại liệt hai chân không thể đứng lên và đi được.

Sau khi bị thương, rồi bị địch bắt giam và nhất là trong những năm tháng tù đầy, Trần Duy Phương là người thích hát và hay hát những ca khúc cách mạng. Hát để động viên bạn tù, những người cùng cảnh ngộ hãy lạc quan trong cuộc chiến đấu một mất một còn với kẻ thù. Hát để cảm hóa những tên giám thị, cảnh vệ, quân cảnh trong trại giam cho chúng biết rằng những người chiến đấu vì lý tưởng độc lập tự do dân tộc không bao giờ chịu bi lụy, van xin kẻ thù. Hát để quên đi những khổ đau cả về vật chất lẫn tinh thần mà những tù binh như chị hằng ngày phải hứng chịu.

Và chính cuộc đời của các chị là bài ca bất diệt trong những tháng năm gian khổ nhất của cả dân tộc. Bài ca ấy, Trần Duy Phương đã, đang và sẽ hát lên cho tất cả chúng ta nghe, nhất là đối với thế hệ trẻ hôm nay. Nếu ai đó khi nào muốn "khóc" thì hãy nhìn vào các chị mà "hát" lên tiếng hát lạc quan yêu đời, sống để cống hiến cho cộng đồng, dân tộc.

………..

(1) Tôi nghe tôi hát - tự truyện của Trần Duy Phương, Nxb Hội Nhà văn, 2013.

Đỗ Ngọc Yên

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Người suốt đời hát cho chúng ta nghe

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT