Một hiện tượng lãng phí lớn

Nếu như trước đây, sinh viên các trường đại học (ĐH) được Nhà nước cấp học bổng, ra trường được phân công công tác thì ngày nay, ngồi ghế ĐH sinh viên phải đóng tiền học phí và ra trường phải tự kiếm việc làm.

Nếu như trước đây, sinh viên các trường đại học (ĐH) được Nhà nước cấp học bổng, ra trường được phân công công tác thì ngày nay, ngồi ghế ĐH sinh viên phải đóng tiền học phí và ra trường phải tự kiếm việc làm.

Sự khác nhau này có tính tích cực bởi Nhà nước không thể bao cấp hết, song hiện tượng nhiều sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm hoặc làm trái với chuyên ngành đào tạo đang là hiện tượng phổ biến.

Hiện tượng trên không bắt nguồn từ việc thay đổi chính sách, cơ chế mà nguyên nhân chính nằm ở việc thực hiện chính sách và cơ chế. Trước hết là Bộ GD-ĐT chưa nhìn thấy khả năng “cầu” của thị trường lao động trong xã hội nên để quy mô, cơ cấu đào tạo của các trường ĐH-CĐ phát triển tự phát, tràn lan. Số lượng đào tạo trong các trường ĐH-CĐ thiếu căn cứ vào nhu cầu thực tế đã đành mà các trường ĐH-CĐ dân lập, ĐH-CĐ cấp tỉnh cũng mọc ra như nấm khiến việc khủng hoảng thừa là một tất yếu. Chính sự buông lỏng, thiếu thực tế trong thời gian dài này vô tình tạo tâm lý cho học sinh và phụ huynh không lượng sức mình và khả năng con em mình, chỉ cốt vào được ĐH cho “mát mặt”, còn học xong làm gì tính sau. Từ chuyện “tính sau” trong bối cảnh dư thừa cử nhân hiện nay mới sinh ra “cạnh tranh” thay vì năng lực là cuộc thi “chạy”! Mà vào doanh nghiệp tư nhân, công ty nước ngoài khó có thể “chạy” vì họ cần trình độ thật nên chạy vào cơ quan nhà nước là dễ hơn cả nên mới có việc “chạy công chức” như vị Trưởng ban Kiểm tra Thành ủy Hà Nội phát hiện, nói thẳng ra sự thật. Cuối cùng thì người vẫn nhận mà cơ quan nào cũng kêu “lực lượng mỏng”! Bên cạnh đó, chúng ta chưa có một hệ thống quản lý lao động hoàn chỉnh, thống nhất từ Trung ương tới địa phương để cung cấp thông tin dự báo nguồn nhân lực theo trình độ và ngành đào tạo trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn cho các nhà trường và xã hội với những số liệu và cảnh báo kịp thời.

Cuối cùng thì người thiệt hại nhất vẫn là các cử nhân thất nghiệp khi lãng phí 4-5 năm ngồi ghế nhà trường, chữ nghĩa và nhiệt tình tuổi trẻ bỗng bị lãng phí mà lẽ ra có thể cống hiến cho xã hội nhiều hơn. Về kinh tế, việc nuôi con ăn học là “tiền dân” nhưng cũng là tiền của của đất nước có thể đầu tư vào nhiều lĩnh vực khác ích lợi hơn.

Không thể vin vào quyền đăng ký tuyển sinh và lựa chọn ngành đào tạo do người học tự quyết định. Cũng không thể trách học sinh hiện nay thích chọn ngành nghề hiện tại đang được đánh giá cao, có thu nhập tốt mà không tính đến tương lai khi tốt nghiệp ra trường. Điều “thích” và “quyền” ấy là chính đáng, song cơ quan quản lý phải điều chỉnh cái “thích” và “quyền” ấy bằng số liệu về nhu cầu nhân lực lao động một cách công khai và có chỉ tiêu tuyển sinh đào tạo theo ngành nghề cụ thể sẽ tiết kiệm được cho dân và cũng là cho đất nước rất nhiều. Khi cân đối cầu và cung trong lĩnh vực nhân lực lao động qua tuyển sinh và đào tạo, chúng ta khỏi phải tốn nhiều giấy mực tuyên truyền về giá trị của lao động chân tay và lao động trí óc, khỏi phải lo “thầy nhiều hơn thợ”. Thế nhưng thực tế hiện nay, các cơ sở giáo dục ĐH tổ chức đào tạo chủ yếu theo khả năng đang có như thầy dạy, cơ sở vật chất mà không quan tâm  việc phát triển các chương trình đào tạo theo nhu cầu xã hội, thậm chí còn đào tạo theo “thị hiếu”, chạy theo những mong muốn của thí sinh dù biết sẽ dư thừa khác nào chỉ biết dạy còn “sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi”! Vâng, có thể nhà trường và các thầy có thêm thu nhập, kinh phí 1 nhưng dân và đất nước phải chịu thiệt hại từ sự lãng phí và vô trách nhiệm này cả trăm lần!

Để tránh lãng phí lớn trong lĩnh vực này, thiết nghĩ nên có ngay cơ quan nào đó có nhiệm vụ điều tra, phân tích và dự báo nhu cầu nhân lực, tăng cường sự phối hợp gắn kết giữa các cơ sở đào tạo với các đơn vị sử dụng lao động. Từ đó, Bộ GD-ĐT điều tiết các cơ sở đào tạo xác định chỉ tiêu tuyển sinh và ngành đào tạo cho phù hợp nhu cầu nhân lực theo thực tế. Hy vọng những buổi “Tư vấn trước mùa thi” không phải để quảng cáo cho cơ sở đào tạo mà là giúp cho các em học sinh lớp 12 có cơ sở lựa chọn những ngành nghề có khả năng tìm việc làm sau khi tốt nghiệp theo nhu cầu nhân lực thực tế.

Lê Quý

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Một hiện tượng lãng phí lớn

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT