Lênh đênh phận người trên suối Đăk Hil

Suckhoedoisong.vn - Ở mảnh đất cao nguyên đầy nắng gió như Ðăk Lăk lại có một làng chài quanh năm gắn mình với nghiệp đánh cá mưu sinh đến nay đã tròn 6 mùa rẫy.

Ở mảnh đất cao nguyên đầy nắng gió như Ðăk Lăk lại có một làng chài quanh năm gắn mình với nghiệp đánh cá mưu sinh đến nay đã tròn 6 mùa rẫy. Họ mưu sinh trên sông nước trong những ngôi nhà nổi lúp xúp và lênh đênh trên những mạn thuyền xuôi ngược. Trong cái lênh đênh vô định ấy có cả những cụ ông, cụ bà hay những đứa trẻ ngày ngày gắn cuộc đời với sông nước cho cuộc mưu sinh.

Chông chênh “nhà nổi”

Họ là những con người không tên, không tuổi và đã quá quen với tên gọi: Xóm chài. Cuộc sống của họ là một thế giới khác lạ, tách biệt hẳn với nhịp sống sôi động ở giữa phố phường nhộn nhịp. Đây là nơi ở của vài chục hộ dân thuộc “xóm vạn chài” trên con suối Đăk Hil. Trên con nước này có khoảng gần 20 chiếc thuyền là 20 hộ với gần 50 nhân khẩu sống bám víu vào nhau để qua ngày. Đây là một xóm chài nhỏ bé được thành lập vào năm 2009 khi một vài người dân các tỉnh miền Tây tìm đến con suối Đăk Hil thuộc địa phận xã Nam Ka (huyện Lăk, Đăk Lăk) làm nghề đánh cá mưu sinh.

Anh Hưng cho cá ăn.

Mấy chục con người trú ngụ bên mép sông, nhưng không gian vô cùng tĩnh lặng, thi thoảng chỉ nghe những tiếng rì rầm, bất chợt lao xao trên mặt sông càng làm cho khung cảnh xóm vạn đò thêm đìu hiu, buồn bã. Gọi là xóm chài bởi cư dân ở đây đều là dân tứ xứ, cùng về cư ngụ một góc sông tạo thành xóm, sống bằng nghề chài lưới và chở đò. Một số cư dân khác thì làm nhà trên mặt nước, bám vào các mom đá và sống bằng nghề đánh bắt thủy hải sản. Từ lâu, suối Đăk Hil đã được mệnh danh là một trong những dòng sông có màu nước đẹp và có nhiều loại cá. Xóm chài nơi đây mưu sinh chủ yếu dựa vào đánh bắt cá trên sông. Mới đầu chỉ là đánh bắt, về sau, họ nhận thấy nơi đây không chỉ có nguồn cá dồi dào mà nước sâu, trong xanh rất thích hợp cho nghề nuôi cá nên quyết định dừng chân lập nghiệp. Không mảnh đất cắm dùi, họ đóng thuyền, dựng nhà ngay trên mặt nước. Mỗi nhà rộng chừng 15 - 20m2, nóc nhà lợp bằng mái tôn, xung quanh được phủ kín bằng bạt ni lông hoặc ván gỗ. Phía dưới sàn nhà sử dụng 9 - 10 thùng phuy nhựa bịt kín hơi, buộc chặt vào nhau, thả dưới mặt nước để nhà luôn luôn nổi khi nước lên nước xuống rồi đóng neo cố định một chỗ.

Cứ 4 - 5 giờ chiều mỗi ngày, người dân nơi đây chèo thuyền ra xa thả lưới, đốt đèn đuổi cá đến tận đêm khuya, sáng sớm tinh mơ phải dậy gỡ cá cho kịp thương lái thu mua. Trung bình mỗi chuyến đánh bắt, người dân thu từ 10 - 15kg cá, chủ yếu là lóc, cá bống, rô phi..., mỗi tháng kiếm được 4 - 5 triệu đồng. Số tiền này một phần dùng cho chi phí sinh hoạt gia đình, phần còn lại người dân đầu tư nuôi cá. Anh Dũng (35 tuổi, quê An Giang) cho biết: “Coi vậy chứ nghề này cũng bấp bênh lắm, ngày thường còn làm ăn được chứ mùa nắng nước cạn, mùa mưa gió bão không đánh được thì chỉ có đói. Miếng cơm manh áo gia đình chỉ trông chờ vào lồng cá nuôi quanh nhà, một đợt thu được vài chục triệu, trừ vốn ra, còn lại cũng đủ chi tiêu”.

Trước nhà, người dân đều dành vài sào nước làm lồng rồi về miền Tây mua cá giống cho rẻ. Nhà nào đông lao động, nhiều vốn thì nuôi cả chục lồng cá, nhà nào vốn ít thì nuôi vài lồng, như vậy cũng đủ ăn. Chị Phương (quê Vĩnh Long) cho biết, nuôi cá thì một năm bán một lần, tùy vào từng loại. Trung bình mỗi năm nhà chị bán gần 3 tạ cá lóc nuôi với giá 40 - 50 đồng/kg. “Cứ đến đợt bán, thương lái tới tận nơi mua, bơi ôxi rồi chở xuống Sài Gòn, đầu ra ổn định nên tôi và mọi người yên tâm nuôi”. Thấy làm thuận lợi, nhiều người đưa thêm con cái, người thân lên đây làm ăn, lúc đầu vài hộ, đến nay đã trên 20 hộ với gần 50 nhân khẩu. Anh Hưng (30 tuổi, quê ở Bình Phước) cho biết: “Ở dưới quê chủ yếu trồng điều nhưng mấy năm nay điều rớt giá, kinh tế khó khăn, nghe người thân mách trên này nước sâu nuôi cá tốt lắm nên đầu năm 2010 mình cùng ba má lên đây. Riêng vốn đóng thuyền, làm nhà, thả cá đã là tiền trăm, hy vọng đến lúc bán được giá cao”.

Nhà nổi trên mặt nước.

Nhọc nhằn mưu sinh

Lúc chúng tôi đến thăm đang là ngày triều dâng vì mùa mưa lũ, nước sông đặc quánh phù sa. Dù làm ăn có lãi nhưng cuộc sống mưu sinh trên con nước quả thật không đơn giản chút nào. Đứng trên mỏm đồi nhìn xuống, những chiếc lồng của các hộ dân xóm vạn chài nối dài, kề sát vào nhau như con trăn khổng lồ tựa sát vào bờ sông. Con đường nhỏ hẹp, nằm bên cạnh chân núi nối liền với làng vạn này là nơi các thương lái ngày ngày tìm đến mua cá đem đi nơi khác bán. “Những ngày triều xuống, nước chảy khá mạnh, cá thấy động, thường theo dòng mà di chuyển, đó là dịp để mình kiếm ăn. Nếu may mắn, một ngày có thể kiếm được cả trăm ngàn chứ không ít. Còn bình thường, một ngày chỉ dăm chục ngàn thôi, bởi hiện nay, cá trên con nước này cũng chẳng còn nhiều!”, lão ngư có cái tên Tình tâm sự.

​Nhà nổi mọc sát nhau.

Điều mà cư dân xóm chài phải chấp nhận lâu nay là mọi sinh hoạt như tắm rửa, vệ sinh, giặt giũ, nuôi gia súc, gia cầm... đều diễn ra trên con nước này. Thậm chí chỉ cần múc nước lên và để cho lắng là có thể sử dụng làm nước ăn, uống. Nguồn điện sinh hoạt đối với người dân nơi đây bấy lâu nay vẫn chỉ là mơ ước vì không đảm bảo an toàn cho việc sử dụng điện ở dưới nước nên không có hệ thống lưới điện cung cấp điện cho cư dân xóm nổi này. Người dân phải dùng bình ắc quy, lắp tấm năng lượng mặt trời để sạc pin, thắp đèn, còn nấu nướng phải dùng củi. Quanh năm trôi nổi trên con nước khiến nhiều em nhỏ bỏ học nửa chừng, phần vì trường xa, phần vì gia đình khó khăn. Một vài gia đình sợ con thất học nên đưa về quê, số khác gửi người quen cho con ra ngoài huyện học. Những đứa trẻ lên 3-4 tuổi đã biết bơi, nước da lúc nào cũng đen sạm, môi thâm tím. Cuộc sống lênh đênh trên sông nước, sự vất vả mưu sinh đã khiến họ chẳng mấy quan tâm đến việc gì khác ngoài chuyện kiếm tiền sống qua ngày. Những ngày mưa bão, sóng dội liên tục khiến những ngôi nhà nổi này trở nên chông chênh hơn. Tuy vậy, nhiều người vẫn quyết bám trụ mưu sinh vì quen cuộc sống sông nước, hơn nữa, bao nhiêu tiền của đều đầu tư nuôi cá nên mọi người cố gắng bám trụ. Trầm ngâm, lão ngư cao tuổi bảo xóm chài này cũng có cụ già đã tám, chín mươi với nếp da đen ngăm nhưng đôi mắt sáng quắc. Nhấp ngụm trà nhạt, ông lão cười buồn: “Đời vạn chài như sống đời du mục, vì mưu sinh có mấy khi ở lâu một chỗ, cứ phải lăn lóc nay đây, mai đó, trần mình để kiếm miếng ăn trong cuộc sống lúc nào cũng óc ách sóng nước dưới chân và gió ràn rạt thổi trên đầu. Cứ ở mãi dưới sông, có lẽ nghèo mãi thôi mà nếu có kéo nhau lên bờ biết làm gì để nuôi sống mình. Vạn chài chỉ gắn với sông nước, sống nhờ sông nước, nhiều khi ước ao được lên bờ nhưng vẫn mãi dở dang...”.

Mấy năm trước, xã cũng vận động bà con lên bờ, nhưng không có quỹ đất để cấp cho bà con, vả lại có đất làm nhà thì cũng không có đất cho bà con canh tác làm ruộng làm rẫy, vậy là bà con vẫn chịu cảnh sống lênh đênh sông nước. Ông Ma Tum - Chủ tịch UBND xã Nam Ka cho biết: “Xã thường xuyên cử cán bộ công an xuống nắm bắt tình hình, khuyên người dân không được kích điện bắt cá. Xã cũng đã nhiều lần động viên người dân lên bờ sinh sống vừa đảm bảo an toàn tính mạng vừa thuận tiện cho công tác quản lý trật tự địa phương, tuy nhiên, vì còn rất nhiều khó khăn nên người dân hiện chưa muốn lên bờ!”.

Chiều muộn, khi mặt trời đã xế bóng, chúng tôi bước lên bờ, mấy đứa nhỏ áo trắng khăn quàng đỏ rời trường học ở trung tâm xã. Tôi hỏi: “Nhà các cháu ở bên kia sông hả...?”. Mấy đứa nhỏ nhìn tôi ngơ ngác, cười hồn nhiên: “Đâu có, nhà tụi con ở đó...” rồi chúng chỉ về phía mấy con thuyền đang im lìm cắm sào bên bến sông. Từ trên cồn bãi, cách mép sông cả trăm mét, nhìn xuống khúc sông đã thấy những làn khói lam bay ra từ những con thuyền lan tỏa trên mặt sông buồn yên ả. Phía xa xa vẫn còn bóng dáng những ngư dân bắt cá lo bữa cơm cuối ngày. Trong cuộc mưu sinh, hình như đâu đó vẫn đọng lại tiếng thở dài...              

Bài, ảnh: Juang Yên - Gia Ly

 

 

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Lênh đênh phận người trên suối Đăk Hil

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT