DÒNG SỰ KIỆN

Đường dây nóng:

1900 90 95 duongdaynongyte@gmail.com
0901727659 bandientuskds@gmail.com
Khoảng trống trong bảo tồn nhà cổ
Tùng Lâm - 13:10 17/06/2016 GMT+7
Suckhoedoisong.vn - Không thể phủ nhận, cảnh quan làng quê Việt đang bị tác động dẫn đến sự đổi thay, biến dạng, mất mát, một trong những mất mát lớn nhất chính là hệ thống nhà cổ, nhà cũ nông thôn. Nếu không có sự ngăn chặn kịp thời, những ngôi nhà còn lại, những giá trị xưa cũ sẽ ra đi mãi mãi!

Những giá trị văn hóa vô giá

Nhà cổ không đơn thuần là nơi tránh mưa nắng, nơi sinh hoạt của mỗi gia đình, mà còn là nơi tích tụ một hàm lượng văn hóa, kiến trúc rất đặc biệt của chính những con người nơi đó.

Ở đồng bằng Bắc Bộ, một ngôi nhà cổ, dù ba, năm hay bảy gian, đều hình thành từ điều kiện sống và nhu cầu sử dụng của người dân, đều phản ánh đầy đủ những giá trị về nghệ thuật tổ chức không gian sống, nghệ thuật ứng xử với thiên nhiên của ông cha ta từ bao đời đọng lại. Kiến trúc của những ngôi nhà cổ, thực chất được hình thành từ dân gian, mà vẻ đẹp, giá trị của nó được bồi đắp dần, lưu truyền, bảo lưu và nhân rộng trong thời gian dài nên đã trở thành truyền thống. Dù về kiến trúc, vật liệu xây dựng có sự khác nhau, song những ngôi nhà cổ ở khắp mọi miền đất nước đều là hiện vật trực tiếp phản ánh khả năng lao động, sáng tạo, trí tưởng tượng, gu thẩm mỹ của các thế hệ đi trước trong quá trình phát triển. Bởi thế, nhà cổ từ lâu đã được coi là một loại hình di sản độc đáo, cần được bảo tồn và phát huy giá trị.

Nhà cổ rất đáng được bảo vệ và trân trọng.

Về làng quê nào cũng dễ dàng nhận thấy, hồn cốt văn hóa chính là nhà cổ, không gian quanh nó và nếp sống của những con người trong đó. Tiếc rằng những giá trị này đang từng ngày từng giờ bị mai một. Nếu đó chỉ là sự phũ phàng của thời gian thì có lẽ chúng ta không xót xa đến thế, nhưng bởi nhiều ngôi nhà cổ bằng gỗ có giá trị, được gìn giữ hàng trăm năm đã bị chính bàn tay con người phá phách một cách không thương tiếc, để nhường chỗ cho những ngôi nhà cao tầng, bê tông cốt thép rực rỡ, hoành tráng nhưng vô hồn.

Nhiều ngôi nhà cổ truyền thống làng quê Việt tính đến nay đã có tuổi thọ cả trăm năm và hơn thế. Đó thực sự là những di sản kiến trúc, xây dựng quý giá của các làng quê, nơi phản ánh kỹ thuật xây dựng, nghệ thuật tạo hình, sự giao thoa văn hóa trong đời sống nông thôn từ hàng trăm năm trước về sau này.

Khoảng trống trong công tác bảo tồn

Nếu có dịp về làng Cốc Thôn, xã Cam Thượng, huyện Ba Vì, Hà Nội, hẳn nhiều người sẽ ngạc nhiên bởi ngôi làng vẫn giữ được nét thanh bình với cây đa, giếng nước, sân đình đặc trưng của vùng nông thôn truyền thống. Đặc biệt, Cốc Thôn vẫn còn hàng chục ngôi nhà cổ có tuổi đời hàng trăm năm. Điều lạ lùng là dù chỉ cách xã Đường Lâm (Sơn Tây) vài trăm mét nhưng số phận nhà cổ ở Cốc Thôn và Đường Lâm lại hoàn toàn khác nhau. Nhà cổ ở Cốc Thôn chưa được nhiều người biết đến và cũng chưa nhận được sự quan tâm của các cấp chính quyền trong việc hỗ trợ người dân bảo tồn làng cổ, nhà cổ. Cũng chính vì thế, nhiều ngôi nhà ở Cốc Thôn đã và đang bị xuống cấp trong sự bất lực của người dân địa phương.

Nhiều ngôi nhà bị mối mọt tấn công, nhưng chủ nhà nhất quyết giữ lại với lý do, họ vẫn thích ở nhà cổ, vừa thoáng mát vào mùa hè, ấm cúng vào mùa đông. Nhưng có lẽ đằng sau suy nghĩ giản đơn ấy là những mong muốn khác, họ muốn giữ lại ngôi nhà tổ tiên bao đời để lại cho con cháu. Tất nhiên, không phải ai cũng có quyết tâm giữ nhà cổ như vậy. Do nhiều ngôi nhà đã quá xuống cấp, không bảo đảm an toàn và bức xúc về chỗ ở nên cũng có một số ngôi nhà đã bị chủ nhân phá bỏ.

Tương tự, trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện nay vẫn còn hàng trăm ngôi nhà cổ. Đó không chỉ đơn thuần là nơi sinh sống của mỗi gia đình mà còn là nơi bồi đắp, tích tụ văn hóa và thể hiện rõ sự sáng tạo trong kiến trúc, nghệ thuật sống giao hòa, cộng cảm với thiên nhiên của người Nghệ An...

Qua tìm hiểu thực tế, dễ dàng nhận thấy một khoảng trống trong công tác bảo tồn di sản của tỉnh Nghệ An nói riêng, cả nước nói chung. Chúng ta thường chú ý vào các di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, danh lam thắng cảnh có tính cộng đồng cao gắn liền với tín ngưỡng tôn giáo và các nghi lễ hàng năm như đình, chùa, đền, miếu..., còn nhà cổ dân gian truyền thống là loại hình di sản văn hóa chưa được quan tâm.

Sẽ là mất mát lớn nếu một mai, các ngôi làng vắng bóng những ngôi nhà cổ. Điều đó khiến chúng ta - những người có trách nhiệm, cả những người yêu và hiểu giá trị của nhà cổ đều phải suy nghĩ. Và càng đáng buồn hơn, khi công tác bảo tồn nhà cổ hiện nay chỉ “khoanh vùng” ở một số nơi, mà lác đác ở đâu đó cũng có rất nhiều ngôi nhà giá trị, đang bị xuống cấp trầm trọng lại khoét sâu thêm những nỗi buồn vốn đã nặng nề bấy lâu.

 

 

Tùng Lâm

Tin liên quan
Tin chân bài
Bình luận
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem thêm