Khoa đặc biệt

Suckhoedoisong.vn - Khoa đặc biệt chưa bệnh viện nào có: - Khoa chất độc da cam. Giám đốc Trung tâm Thương binh nặng Nho Quan Ninh Bình giới thiệu tôi gặp bác sĩ trẻ Nguyễn Thu Thủy, Phó Giám đốc, nguyên trưởng khoa này. BS. Thủy cũng nói: Đúng, khoa đặc biệt. Em sẽ đưa anh đi thăm các bệnh nhân đặc biệt.

Tôi quá xúc động khi đến gặp những người bị chất độc da cam vì gặp họ, đêm tôi không ngủ được. Những thân hình dị dạng, những hình mẫu kinh hãi, người không ra người, ma không phải ma. Nhưng đến Trung tâm Thương binh nặng Nho Quan, không thể không đến khoa này. Rất nhiều bệnh viện và Trung tâm điều dưỡng trong toàn quốc không có Khoa Chất độc da cam.

Khu vực khoa, tôi bắt gặp ngay biển đề: Khu B: Điều trị, nuôi dưỡng đối tượng di chứng chất độc hóa học. Không gian vắng vẻ và buồn tẻ. Sân chính cỏ gà mọc qua khe hở giữa những viên gạch xi măng, chứng tỏ khu này ít người đến. Vài bệnh nhân thấy tôi và Thủy đến, vẻ tò mò, họ chạy ra xem và thân thiện cầm tay BS. Thủy trẻ đẹp như cầm tay người nhà họ. Những nụ cười ngô nghê, những nét mặt vô cảm, những cánh tay lõng thõng như thừa ra. Hình ảnh ấy càng tạo cho tôi tâm lý ngại tiếp chuyện với họ vì tôi là khách lạ. Nhưng với Thủy thì như là chuyện bình thường.

BS. Thủy (áo sẫm) cùng các bác sĩ Khoa Chất độc da cam hỏi thăm bệnh nhân.

BS. Thủy (áo sẫm) cùng các bác sĩ Khoa Chất độc da cam hỏi thăm bệnh nhân.

Một hình ảnh bất ngờ đầu tiên đập vào mắt tôi khi tôi vào khu vực bệnh nhân, làm tôi sợ hãi đứng sững lại. Một bệnh nhân nằm ngửa, ngang giường, nửa người từ cổ xuống chân thì ở trên giường, riêng đầu thì treo beng leng như muốn rơi xuống đất. Mắt bệnh nhân ngước ngược lên phía trần nhà, thao láo, chớp chớp nhìn khách đến thăm. Miệng như cười lại như khóc. Thủy bảo tôi: Bệnh nhân bị di chứng chất độc da cam đấy. Trông như trẻ con nhưng anh ấy đã ngoài 40 tuổi rồi.  Bệnh nhân là cháu nội một cán bộ cán bộ tiền khởi nghĩa có con đi bộ đội bị chất độc da cam ở chiến trường. Anh bộ đội  ấy gần đây đã chết và gia đình khó khăn quá nên tỉnh Ninh Bình đưa bệnh nhân về đây để Trung tâm chữa trị. Bệnh nhân có một thói quen rất lạ: Phải nằm trên giường nghẹo đầu xuống đất mới chịu được. Các bác sĩ đã đặt bệnh nhân nằm ngay ngắn trên giường nhiều lần, nhưng chỉ một lát sau lại xoay nằm về tư thế như muốn rơi đầu xuống đất. Tôi đã chuẩn bị tư thế đến thăm bệnh nhân đặc biệt mà còn kinh sợ thế, người bất ngờ nhìn thấy sẽ chết ngất. Mắt lồi ra, răng nhọn hoắt như ma trơi trong sách ma quỷ mà tôi từng đọc.

Thủy nói chuyện với tôi: Mới về đây, em hơi buồn. Mình là thầy thuốc, đáng lẽ phải được về các bệnh viện lớn để có điều kiện nâng cao trình độ y học và tiếp cận những đồng nghiệp dày dạn kinh nghiệm. Ở đây vừa xa trung tâm thành phố, vừa ít bệnh nhân, lại là những bệnh nhân đặc biệt. Nhưng rồi quen dần và em nghĩ: Những bệnh nhân đặc biệt là những đối tượng để em nghiên cứu và đây chính là nơi thử thách hành nghề của em.

Những người bị di chứng chất độc da cam hiện nay rất nhiều nhưng ở đây khác hơn ở chỗ, còn có cả những bệnh nhân bị chấn thương tâm thần do chiến tranh.  Những bệnh nhân ở đây đều trong tình trạng rất khó cải thiện sức khỏe. Nhiều người không đi lại được, chỉ nằm trên gường cả đời. Ai đi lại được thì lại bị bệnh tâm thần, bị tăng sinh tế bào biểu mô, rối loạn tâm thần, tổn thương não. Bệnh nhân không phải bị chất độc hóa học thì còn hy vọng cải thiện được tình trạng bệnh. Nếu họ bị di chứng chất độc da cam thì cải thiện được rất ít. Bệnh nhân lại bị thêm di chứng não thì gần như không cải thiện được. Bệnh nhân bị đao (Down) thì các thầy thuốc chỉ thay gia đình chăm sóc họ, còn thì... không hy vọng!

Tôi hỏi BS. Thủy: Những bệnh nhân như thế cả đời họ bám lấy bệnh viện và bác sĩ à? Thủy trả lời hồn nhiên: - Đúng rồi. Đây là trách nhiệm của Nhà nước ta khi giải quyết hậu quả chiến tranh. Cả đời bệnh nhân phụ thuộc người thân và Trung tâm. Chăm sóc bệnh nhân này rất đặc biệt và thầy thuốc phải rất có tâm mới làm được.

Tôi hiểu những hy sinh thầm lặng của bác sĩ ở đây, nhất là các bác sĩ trẻ. Có nhiều bệnh nhân không cải thiện được tình trạng bệnh tật, nhưng những thầy thuốc vẫn cần mẫn hàng ngày chăm sóc họ với một tinh thần nhân đạo. Điều kiện bệnh nhân nặng, gia đình có đến mấy người sang thế hệ sau,  bị di chứng chất độc hóa học, gia đình khó khăn, không có người chăm sóc, đành trông vào Trung tâm vì họ là gia đình có công với cách mạng. Thủy nói: Các bệnh viện ở các tỉnh khác trong nước chưa có Khoa Di chứng chất độc hóa học. Ninh Bình là tỉnh đầu tiên đi tiên phong nên chưa có kinh nghiệm, nhưng sau 2 đến 3 năm thực hiện, được các cấp lãnh đạo đánh giá cao về hiệu quả mô hình này. Bộ Y tế về thăm cũng khen cách làm hay.

Thủy bộc bạch: Chế độ Nhà nước với bệnh nhân chất độc da cam thì có nhưng không đủ. Sau một năm thí điểm, chúng em sơ kết, thấy phụ cấp tỉnh Ninh Bình cho thiếu nhiều, các khoa khác đành phải san sẻ bớt kinh phí cho khoa này. Đây là một bất hợp lý. Chế độ tối thiểu của bệnh nhân cho ăn uống, thuốc, quần áo, điện nước... thiếu thì bệnh viện phải bù. Tờ trình chỉ xin cấp thêm theo từng năm.

Ưu đãi chế độ người có công thì chỉ người có công mới được hưởng. Còn thế hệ con cái của người có công bị di chứng thì chế độ năm nào biết năm ấy. An sinh xã hội chỉ ở mức tối thiểu. Bác sĩ điều dưỡng cho người bị chất độc da cam chưa có chế độ riêng. Hiện nay, bệnh nhân bị di chứng chất độc hóa học ngoài xã hội tăng lên nhưng khoa không dám nhận thêm nhiều bệnh nhân cùng lúc vì thiếu nhân lực phục vụ

Chăm sóc bệnh nhân bị di chứng ở nhà riêng rất khó khăn. Có gia đình không quản lý họ cả ngày cả đêm được, đành đóng cọc giữa nền nhà, dùng dây vải dù trói vào tay bệnh nhân để họ không đi lang thang, gây mất mỹ quan và mất an ninh trật tự xã hội. Ăn uống cũng như vệ sinh tại chỗ luôn. Có gia đình  có công với cách mạng, bố đi bộ đội bị chất độc da cam đến 3 người con cũng bị chất độc hóa học như thế. Ban đầu mới đưa bệnh nhân đến khoa, họ không đi lại được, không giao tiếp được. Sau khi điều trị một thời gian, bây giờ sức khỏe họ có tốt hơn. Họ tự xúc cơm ăn, tự đi vệ sinh được, không chạy linh tinh nữa. Đấy cũng là niềm vui của các bác sĩ.

Tiêu chí của bệnh viện là bệnh nặng và đặc biệt khó khăn mới được vào đây. Vào đây là vào trọn đời. Đỡ gánh nặng cho gia đình thì lại thêm gánh nặng cho xã hội. Nhưng gánh nặng nhất và trực tiếp là cho bác sĩ. Tết nhất bệnh nhân ở bệnh viện thì thầy thuốc cũng phải chăm sóc và lo Tết cho họ.

Thủy kể: Sự kiên trì, cái tâm của thầy thuốc là điều rất quan trọng cho bệnh nhân, nhất là những bệnh tâm thần. Có một nữ bệnh nhân sinh năm 1978 bị di chứng chất độc hóa học. Khi vào khoa, chị ấy không đi lại được, không nói được, phải phục vụ tại giường. Khi dìu chị đi khám phải 2 người xốc nách hai bên. Sau 2 năm kiên trì chăm sóc, bệnh nhân đã đi lại được và nói được một vài từ. Tôi hỏi: Hai năm mà chỉ cải thiện được thế thôi ư? Thủy cười nhìn tôi vẻ ngạc nhiên: - Thế là cố gắng lắm đấy anh ạ. Nhà nước trong 2 năm ấy tốn rất nhiều tiền, thầy thuốc mất rất nhiều công chăm sóc. Rất buồn vì không có hy vọng cải thiện 100% tình trạng bệnh tật của người bị chất độc hóa học. Chỉ hy vọng duy trì để nâng cao khả năng chống chọi với bệnh tật lên 70% là khá. Thủy nói thêm: - Chế độ được hưởng ít lắm. Mức 1 là 1.380.000 đ/ tháng, 46.000đ/ngày (năm 2017). Mức 2 là 1.080.000 đ/tháng, 36.000 đ/ngày....Vừa rồi đi khám lại, trong 6 bệnh nhân thì 4 người được lên mức 1. Mức 2 chưa đủ tiền ăn cho một ngày, trung tâm phải tìm cách bù thêm.

BS. Thủy nói: Trước đây, chưa có Khoa Chất độc hóa học riêng, các bệnh nhân nằm chung với các bệnh nhân tâm thần khác đến khổ. BS. Đinh Lệnh Dự, Trưởng khoa Một, Khoa Bệnh nhân nặng kể với em: Mấy năm trước, có một bác sĩ trưởng khoa, đang khám bệnh cho bệnh nhân tâm thần bị di chứng chất độc hóa học thì anh bệnh nhân ấy lên cơn dùng cột mắc màn đánh túi bụi vào đầu, vào mắt. Anh bác sĩ ấy phải đi cấp cứu và phải khâu 7 mũi. Sau khi điều trị khỏi vết thương, anh ấy bảo: Họ lên cơn thì họ biết gì đâu. Đấy là rủi ro nghề nghiệp, mình phải biết chấp nhận. Bác Hồ nói: “Lương y như từ mẫu”. Câu nói ấy các bác sĩ trẻ như chúng em khắc ghi trong tâm.

Bác sĩ nữ trẻ bị bệnh nhân sàm sỡ là không tránh được đâu. Mấy năm trước, em chưa chồng, còn trẻ. Bệnh nhân đi qua nhìn thấy em, họ kéo áo dài, giang tay định ôm hôn. Em sợ quá hét ầm lên. Mọi người phải xúm lại gỡ ra. Nhưng nội quy bệnh viện cấm thái độ ngược đãi bệnh nhân. Đây là trách nhiệm phục vụ của thầy thuốc với thương binh nặng. Em nghĩ thế nên cũng cho qua, coi như chuyện thường ngày ở huyện(1). Mà không im lặng sao được vì bệnh nhân lên cơn họ có điều chỉnh được hành vi của họ đâu.

Nhân chuyện cũ, hồi chưa tách Khoa Chất độc hóa học riêng ra, BS. Đinh Lệnh Dự, Trưởng khoa Một, Khoa Bệnh nhân nặng, còn kể với tôi một chuyện kinh hãi. Có một bệnh nhân nặng tên là Nguyễn Văn Tâm bị hoang tưởng. Bác dám dùng một vật nhọn sắc tự rạch bụng mình và dùng tay lôi hết ruột ra. Tất nhiên là sau đó thì chết ngay. Nhưng mấy bác về hưu nói là bác Tâm điều trị ở khoa đã lâu rồi. Sống thì không khỏi bệnh được nên muốn chết. Ông tự rạch bụng mình ra. Nhưng nếu không lên cơn thì cũng không đủ khỏe để rạch bụng mình được. BS. Dự trố mắt nói: Cái ấn tượng ấy, nghe kể, đêm về tôi không ngủ được. Khuôn mặt BS. Dự buồn buồn. Nỗi buồn ấy lan truyền sang tôi làm tôi cũng buồn lây.

BS. Phạm Thị Hoa, tiếp tôi lúc đầu rất dè dặt. Chị bảo: Công việc của thầy thuốc chăm sóc bệnh nhân là cái nghiệp rồi, có gì đâu mà kể anh. Nhưng khi tôi nói chỉ muốn tìm hiểu về khó khăn của nữ bác sĩ chăm sóc bệnh nhân nữ trong trạng thái tâm thần không bình thường hoặc bị chất độc da cam... thì chị nói chuyện rất thoải mái.

Chị Hoa kể, phục vụ bệnh nhân tâm thần mất sức 80% và thương binh xã hội như bị chất độc da cam thì nam giới đã vất vả rồi, phụ nữ càng vất vả hơn. Lúc lên cơn tâm thần, người ta không còn như người bình thường nữa. Điều trị thuốc chưa đủ. Điều trị tâm lý còn quan trọng hơn. Bệnh nhân nữ mắc bệnh tâm thần thì càng phức tạp ở chỗ bức xúc của họ khác nam giới, phải âu yếm, vuốt ve, tình cảm họ. Khi họ hết cơn hay tạm thời bình thường, nên tâm sự động viên họ để tinh thần họ phấn chấn hơn, bệnh sẽ đỡ hơn. Có chị bệnh nhân, khi tâm sự, chị nói câu: Em thấy cô đơn, em muốn lấy chồng nhưng em nhiều tuổi rồi. Nghe thế, em giật mình. Thì ra cái bức xúc của nữ bệnh nhân còn là vấn đề khác nữa, rất người. Đó là vấn đề thỏa mãn sinh lý nữ. Em động viên chị: - Ổn định sức khỏe, chị sẽ có chồng vì chị vẫn xinh. Nghe thế chị rạng rỡ khuôn mặt và như có niềm tin hơn. Lúc đầu, trông chị ngu ngơ, ngớ ngẩn lắm. Thì ra nữ bệnh nhân tâm thần do tác động của chiến tranh, có những lúc buồn và sâu sắc như người thường mà không gần gũi khai thác thì không thể biết được.

Điều đó, khi học ở trường, thầy chưa dạy em. Hoa kể, trước đây, có một bệnh nhân nữ, cô tên là Kiều Oanh, xinh đẹp lắm. Không biết từ mặt trận nào về, hình như là thanh niên xung phong. Bình thường, cô trầm tư, ít nói. Nhưng khi lên cơn, cô ấy xé quần xé áo, đập phá, và cứ thế lõa lồ chạy lung tung. Gặp đàn ông là vòng tay ra muốn ôm hôn. Thì ra, cô Oanh còn thêm bệnh thiếu đàn ông. Chiến tranh, đàn ông ra trận hết rồi.

Khốn khổ nhất của bệnh nhân nữ là đến kỳ hành kinh. Đêm ngủ trên bệ đá kê làm giường tạm, bẩn thỉu mà băng vệ sinh thì lúc ấy rất thiếu. Nghe các bác kể lại mà thương các chị ấy. Hoàn cảnh chiến tranh chống Mỹ mà. Nữ bệnh nhân tâm thần và bị di chứng chất độc da cam, từ cái tối thiểu, bác sĩ nữ cũng phải giúp họ. Đóng bỉm, đóng băng vệ sinh, chải đầu, mặc quần áo ... đều nhờ vào đội ngũ nữ y bác sĩ. Gia đình bệnh nhân ở quê như Ninh Bình rất nghèo. Gia đình họ muốn dựa hết vào Trung tâm. Thậm chí có gia đình hàng năm mới đến thăm được một lần thì họ không cô đơn sao được. Hoa bộc bạch: Nói thật với anh, đến chồng em là bộ đội ở ngay tỉnh Ninh Bình này, em cũng không chăm sóc được tận tụy thế đâu. Mà chả riêng gì em, các anh chị khác là thầy thuốc cũng tận tụy thế. Vì các bệnh nhân nữ, họ không còn biết trông cậy vào ai ngoài bọn em. Mà những người đã bị tâm thần thì họ có biết công lao của bác sĩ vất vả thế nào đâu. Thậm chí khi lên cơn, họ còn đánh bác sĩ, nhưng vẫn phải nhẫn nại vỗ về chăm sóc họ. Khi họ hết cơn, nhiều người hiểu ra họ lại đến xin lỗi. Chính họ xin lỗi là họ đã trả công cho mình, là mình đã thành công. Nếu không có tâm thì không thể làm việc ở đây được. Em bảo với chồng em thế để anh ấy thông cảm. Vả lại, là bộ đội, anh ấy hiểu. Vì thế chồng em rất thương em. Kỳ nghỉ cuối tuần về mà em phải trực đêm, anh ấy còn điện thoại đến động viên: Cứ yên tâm đi nhé. Anh và con vẫn lo được cơm nước ở nhà.

BS. Hoa tâm sự: Một bác thương binh bị động kinh, mất hàng chục năm mới phục hồi được. Khi sức khỏe ổn định, được về nhà với gia đình, bác phát biểu thật cảm động: Tôi mà hồi phục được như bây giờ thì cũng nhờ công lao của Trung tâm Thương binh nặng Nho Quan này. Đến bố mẹ tôi có sống lại cũng không chăm sóc tôi tận tụy vô tư được như các bác sĩ ở đây, nơi tôi là bệnh nhân gắn bó từ năm 1970 cho đến nay được ra viện.

BS. Thủy cho biết việc phục hồi lại hồ sơ, tìm lại giấy tờ để làm chế độ chính sách cho thương binh cũng khốn khổ lắm. Có bác thương binh vào đây điều trị nhiều năm. Khi lên cơn động kinh hay tâm thần, bao nhiêu giấy tờ, lý lịch, chứng nhận huân huy chương họ đốt hết. Khi lên cơn, họ cứ nghĩ là đồ chơi trẻ con, biết đâu là giấy tờ quan trọng. Khi Trung tâm biết thì mọi thứ đã thành tro bụi. Và để làm lại chế độ quyền lợi cho các bác bệnh nhân thì thật khốn khổ, những vẫn phải làm, mà Trung tâm làm chứ không phải gia đình.

Chiến tranh đã lùi xa trên 40 năm, nhưng hậu quả chiến tranh vẫn còn dai dẳng. Di chứng chất độc hóa học - Ai chịu trách nhiệm về việc này? Thế giới và Việt Nam đã nhiều lần kêu kiện lên tòa án tối cao Mỹ về đền bù cho những người bị di chứng chất độc hóa học do Mỹ gây ra tại Việt Nam. Một số công ty sản xuất hoá chất đã chi khoảng 180 triệu Mỹ kim cho các gia đình nguyên cáo đã kiện. Chính phủ Hoa Kỳ chi khoảng 1,5 tỷ USD cho các cựu binh Mỹ tham chiến trong chiến tranh Việt Nam bị ảnh hưởng của chất độc hóa học. Các cựu binh Mỹ, Hàn Quốc và Canada thì được đền bù, còn Việt Nam thì không. Thật vô lý. Bây giờ những bác sĩ trẻ đang phải âm thầm gánh chịu trách nhiệm chữa bệnh cho những nạn nhân chất độc da cam. Thế hệ thứ hai và thứ ba rồi sẽ ra sao. Nguồn tài chính để chăm sóc thuốc thang cho họ, chính sách cho những người thầy thuốc. Ta nói mãi rồi. Hội Chất độc da cam đã hoạt động hết mình, tiếng nói của Việt  Nam đã động đến thế giới, nhưng... biết rồi, khổ lắm nói mãi! 2 mà vẫn phải nói để tìm cách làm dịu bớt nỗi đau của hậu quả chiến tranh. Chưa được việc thì vẫn phải nói.

Trời đã sinh ra con người đầy đủ chân tay mắt mũi. Con trai khỏe mạnh cường tráng, bắp tay cuồn cuộn như lực sĩ, con gái xinh đẹp như thiên thần. Trời không tạo ra những thây ma kinh hãi như quỷ dữ. Mắt lồi ra như hai quả trứng chim. Răng chồi ra khỏi miệng như ngà voi. Tay khòng kheo. Chân teo như que củi. Hình dạng ấy chỉ có do con người tạo ra. Con người chế tạo ra chất độc hóa học để rồi con người cho nhau nhiễm chất độc hóa học để thế hệ sau người không còn là người, dị dạng như ma.

Chiến tranh mới có sự này. Tôi chợt nhớ ra một câu nói bất hủ của một triết gia châu Âu trong một cuốn sách mà tôi đọc lâu rồi, nay đã quên tên: Con người sáng tạo ra thế giới nhưng con người lại đang tự giết mình! Câu nói ngắn gọn đó có thể nói lên tất cả xã hội loài người từ xưa đến nay trong nhiều lĩnh vực: chiến tranh, bảo vệ môi trường, xây dựng kinh tế và nhiều vấn đề khác của xã hội.

Tôi hỏi BS. Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chất độc da cam: Gần đây, trong đợt Học tập và làm việc theo gương Bác Hồ, Giám đốc Trung tâm nói là em đã được đại diện cho Trung tâm đi báo cáo điển hình toàn tỉnh, toàn quân và được Thủ tướng tặng Bằng khen, đúng không? Thủy nói khiêm tốn: Trong số những bác sĩ có thành tích thì em là trẻ nhất đại diện cho cả thế hệ trẻ mà được đi báo cáo thôi. Các bác khác có nhiều gương đáng học tập lắm chứ. Vì thế, năm 2017, Trung tâm em được bác Chủ tịch nước Trần Đại Quang về thăm với tư cách thăm Đơn vị Anh hùng thời kỳ đổi mới.

Hà Nội, 2018

--------------------------------------

1 - Chuyện thường ngày ở huyện, Tập truyện ký nổi tiếng của Nhà văn Nga Valentin Ovechkin.

2 - Câu nói của một nhân vật chính trong tác phẩm Số đỏ của nhà văn Vũ Trọng Phụng.

Lê Tuấn Lộc

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Khoa đặc biệt

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA
ĐỌC NHIỀU NHẤT