Khát vọng ngày thống nhất trong ca khúc Trịnh Công Sơn

Không biết có phải từ suy tư khi sinh viên Phật tử Huế xuống đường đấu tranh mùa hạ 1963, lúc bị bắt giam đã đồng ca Nhìn những mùa thu đi, tỏ rõ dũng khí qua một ca khúc trữ tình thì cũng hơi có gì trớ trêu, hay là sự chấn động mạnh mẽ trong tâm hồn khi lính Mỹ đổ bộ vào miền Nam Việt Nam ồ ạt,
Không biết có phải từ suy tư khi sinh viên Phật tử Huế xuống đường đấu tranh mùa hạ 1963, lúc bị bắt giam đã đồng ca Nhìn những mùa thu đi, tỏ rõ dũng khí qua một ca khúc trữ tình thì cũng hơi có gì trớ trêu, hay là sự chấn động mạnh mẽ trong tâm hồn khi lính Mỹ đổ bộ vào miền Nam Việt Nam ồ ạt, mà mùa hạ 1965, trong một kỳ nghỉ hè, Trịnh Công Sơn đã trốn vào rừng Bảo Lộc, để sau đó một tháng xuất hiện trở lại đầu bù, tóc rối và cầm trên tay tập bản thảo Ca khúc da vàng – một tập ca khúc phản chiến đậm đặc tính công dân miền Nam nước Việt.
Khát vọng ngày thống nhất trong ca khúc Trịnh Công Sơn 1
 Lần đầu tiên kể từ sau 1975, ca khúc Da vàng của Trịnh Công Sơn mới được phép biểu diễn.

Trong không khí hầm hập chống Mỹ thuở đó, có một đêm tại Tuyệt tình cốc ở ngoại ô thành Huế, giữa những trí thức yêu nước, Trịnh Công Sơn đã hát vang Vết lăn trầm và được tán thưởng nhiệt liệt. Nhưng phải đến khi cộng hưởng cùng Khánh Ly, dắt tay nhau chân trần hát giữa những giảng đường Sài Gòn, khát vọng ngày thống nhất thanh bình trong ca khúc Trịnh Công Sơn mới được loan truyền mạnh mẽ như một luồng điện cao áp. Cứ thế, Trịnh Công Sơn đã hát cùng Khánh Ly khát vọng này, cùng lúc bên kia đại dương, ở nước Mỹ, khát vọng này lại được hát lên bởi Bob Dylan và Peter Seeger. Ngay thời ấy, có người đã ví Trịnh Công Sơn là một “Bob Dylan Việt Nam”. Chiến tranh càng ác liệt, Trịnh Công Sơn càng phân thân. Bên cạnh những tình khúc chứa chất đầy băn khoăn là những ca khúc chống chiến tranh xâm lược nóng bỏng, nhất là từ sau Mậu Thân 1968, rồi đến Quảng Trị mùa hè 1972 và chung cuộc là từ ngày Hiệp định Paris được ký kết 28/1/1973. Trịnh Công Sơn đã nhân bản khi nhận ra những đau thương mất mát qua thân phận những người mẹ mà Người mẹ Ô Lý là một điển hình:

Một sớm lên đường

Mẹ ra sau vườn

Hỏi thăm trái bí

Trên giàn còn xanh

Một sớm bên hè

Vườn sao vắng vẻ

Này thôi bí nhé

Lên đường cùng me

 

Bí nằm bí ngủ đường xa

Trên vai mẹ già bao nhiêu vốn liếng

Nhớ tới một đời đã xới vun

Hôm nay bỏ vườn với xóm thôn

Chân mẹ già sao run quá

Qua xương trắng với máu hồng...

            (Người mẹ Ô Lý)

Khát vọng ngày thống nhất trong Trịnh Công Sơn thật mạnh mẽ, hồ hởi:

Đường Việt Nam hôm nay có bước chân tự do

Người Việt ta hôm nay sống với nhau thật thà

Từ khắp chốn bước về ầm tiếng chân vỡ bờ

Cờ đứng lên trong gió sóng cờ cao theo với cửa nhà...

(Đồng dao hòa bình)

Đấy là giọt nước mắt mừng tủi của các bà mẹ thương đàn con từ chiến địa trở về:

Giọt nước mắt thương con

Con ngủ mẹ mừng

Giọt nước mắt thương sông

Ấp ủ rêu rong

Giọt nước mắt thương đất

Đất cỗi cằn bao năm

Giọt nước mắt thương dân

Dân mình phận long đong...

            (Nước mắt cho quê hương)

Sau giọt nước mắt là những ánh nhìn qua bao năm tháng chiến tranh:

Đôi mắt nào mở ra trên cao

Nhìn Việt Nam sống lại ngày đầu

Đôi mắt nào mở ra cho nhau

Nhìn hồn phai những vết thương đau...

            (Đôi mắt nào mở ra)

Sau khát vọng là những hy vọng hồi sinh:

Ta cùng lên đường

Đi xây lại Việt Nam

Bàn chân ta đi mau đi sâu vô tới rừng cao

Vác những cây rừng to

Về nơi đây ta xây dựng nhà

Dựng làng mới cho dân ta về...

(Dựng lại người dựng lại nhà)

Âm nhạc Trịnh Công Sơn thật hồ hởi trong khát vọng này:

Ta đã thấy gì trong đêm nay

Cờ bay trăm ngọn cờ bay

Rừng núi loan tin đến mọi miền

Gió hòa bình bay về muôn hướng

Ngày vui con nước trôi nhanh

Nhịp sống bao la xóa bỏ hận thù

Gặp quê hương sau bão tố

Giọt nước mắt vui hay lòng gỗ đá...

            (Ta thấy gì trong đêm nay)

Ngay cả sự chờ đợi cũng sáng chói một niềm tin về quê hương tương lai:

Chờ mai này ta dậy trong tiếng hò reo

Chờ cho lòng căm thù đến lúc chìm sâu

Chờ hòa bình đến

Chờ tiếng bom im

Chờ bước đi trên con đường không chông mìn

Chờ giao thông chắp nối chuyến xe qua ba miền...

Chờ nhìn quê hương sáng chói
Khát vọng ngày thống nhất trong ca khúc Trịnh Công Sơn 2

Chính khát vọng này đã giúp Trịnh Công Sơn đủ bản lĩnh đứng chân và chờ đợi. Chờ đợi ấy đã vỡ ào thành hiện thực vào trưa ngày 30/4/1975. Cũng chính Trịnh Công Sơn chứ không ai khác đã ôm đàn guitar tự hát Nối vòng tay lớn trong khoảnh khắc thiêng liêng của lịch sử Việt Nam tại Đài phát thanh Sài Gòn vừa thuộc về tay cách mạng trong giây lát. Nối vòng tay lớn song trùng cùng Tiến về Sài Gòn của Lưu Hữu Phước để rồi đến chiều tối 30/4/1975 là chất ngất Như có Bác trong ngày vui đại thắng của Phạm Tuyên trên làn sóng điện Đài Tiếng nói Việt Nam.

Nối vòng tay lớn đã trở thành bản đồng ca của khát vọng hòa bình với thế hệ trẻ hôm nay. Sau 38 năm, khát vọng ngày thống nhất của Trịnh Công Sơn lại vang lên tại Sài Gòn nhân kỷ niệm 12 năm ngày từ trần của ông và đang vang lên trong suốt tháng tư kỷ niệm chiến thắng của toàn dân tộc. Khát vọng ấy sẽ còn vang mãi trên vòm trời Việt Nam yêu quý của chúng ta.

Nguyễn Thụy Kha

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
TAG:

Ngày thơ

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com