Giữ lửa ca Huế bằng cách nào?

Suckhoedoisong.vn - Ca Huế (tỉnh Thừa Thiên Huế) đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ 2015. Tuy nhiên, trải qua thời gian, ca Huế như nhiều di sản phi vật thể khác có dấu hiệu biến tướng khiến công chúng lo ngại. Vì thế, bài toán bảo tồn, gìn giữ và phát triển ca Huế theo hướng thực chất là điều công chúng yêu ca Huế rất quan tâm.

Lo ngại nhãn tiền

Các nhà nghiên cứu cho rằng, ca Huế ra đời từ thế kỷ XVII và tồn tại từ đó đến nay. Theo Hồ sơ di sản của Bộ VH-TT&DL, ca Huế có nhiều giá trị về nghệ thuật và âm nhạc. Đây là loại âm nhạc bác học, chuyên nghiệp có những yêu cầu cao về kỹ thuật ca hát. Người hát và nhạc công ca Huế phải là những người có năng khiếu về âm nhạc và phải được đào tạo lâu dài. Trong ca Huế, có nhiều loại bài bản, điệu thức, hơi nhạc, nên cũng có nhiều cách hát khác nhau, thể hiện các sắc thái tình cảm của từng bài. Khi ca, người ca phải nắn nót trong phát âm, nhả chữ, nắm rõ các loại nhịp độ, tốc độ của từng bài bản âm nhạc, cách luyến láy đặc trưng, cách ca dồn, ca sắp, ca đối hơi, ca nhịp ngoài, ca già dặn, chân phương, cách lấy hơi, diễn tả sắc thái mạnh nhẹ trong từng câu hát của hệ bài bản ca Huế. Loại hình di sản phi vật thể này cũng có yêu cầu cao về nhạc đệm, với 5 nhạc cụ trong dàn “ngũ tuyệt”, trong đó không có cây đàn tam mà thay vào bằng cây đàn bầu.

Thực tế cho thấy, ca Huế thời gian qua vẫn hiện diện trong các chương trình nghệ thuật, sự kiện văn hóa tầm cỡ như Festival Huế, hoạt động biểu diễn phục vụ du khách trên thuyền rồng ở sông Hương. Tuy nhiên, theo dòng chảy thời cuộc, ca Huế cũng cho thấy những dấu hiệu của sự biến tướng. Theo phản ánh của nhiều du khách, ca Huế biểu diễn trên sông Hương vẫn chưa xứng tầm bởi các bài ca Huế nổi tiếng ngày càng ít được biểu diễn, thay vào đó là những điệu lý, dân ca, thơ Huế khiến người nghe mất dần hứng thú và niềm vui với ca Huế. Ngoài ra, nhiều du khách xem ca Huế cũng không mấy hài lòng vì diễn viên ca Huế mặc trang phục cách tân nửa vời, thậm chí lòe loẹt, khăn vành thì nhiều tầng rất thiếu sự tinh tế không đúng với bản chất ca Huế.

Giữ lửa ca Huế bằng cách nào?Ca Huế đã được đưa vào trường học tại tỉnh Thừa Thiên Huế từ tháng 8/2019.

Bên cạnh đó, nhiều nhà nghiên cứu từng lên tiếng cảnh báo, không gian biểu diễn ca Huế trên trên sông Hương có hiện tượng một số diễn viên, nhạc công ca Huế đã đẩy nhanh tốc độ nhiều làn điệu, bài bản... phá nát sự tinh tế, trang trọng của ca Huế, có nguy cơ làm biến chất loại hình nghệ thuật đặc biệt này. Ngoài ra, các nhạc công học qua loa, đối phó, chưa thật sự khổ luyện, chỉ cần chơi nhuyễn một số bài để được cơ quan chức năng cấp giấy phép đi diễn. Đáng buồn hơn, ca Huế gần đây bị lẫn bởi các điệu lý Huế, chầu văn, giã gạo, vè, ngâm thơ... Ở góc độ nghiên cứu, nghệ nhân Nguyễn Thị Mẫn từng cho biết, các làn điệu cổ ca Huế đang bị mai một và có nguy cơ thất truyền bởi số lượng người biểu diễn được các điệu cổ này còn rất ít.

Để ca Huế là chính mình và phát triển

Ca Huế có dấu hiệu biến tướng là điều không thể phủ nhận, báo chí cũng đã tốn nhiều giấy mực. Trước những thách thức đặt ra cho ca Huế, chính quyền địa phương và cơ quan chức năng liên quan tỉnh Thừa Thiên Huế thời gian qua đã tổ chức sưu tầm, tập hợp tài liệu các bài ca Huế cổ và tăng cường công tác thanh, kiểm tra; tổ chức các hội đồng thẩm định để đánh giá chất lượng ca Huế trên sông Hương. Ngoài ra, hoạt động xã hội hóa ca Huế để khuyến khích, tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức biểu diễn ca Huế tại tư gia, nhà vườn và thính phòng cũng đã được triển khai. Đặc biệt gần đây, Sở VH-TT đã phối hợp với Sở GD&ĐT tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức ký kết chương trình đào tạo nhằm đưa di sản ca Huế vào trường học.

Theo ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở VH-TT tỉnh Thừa Thiên Huế, chương trình đưa ca Huế vào trường học gồm 2 nội dung: Tập huấn hát ca Huế cho giáo viên âm nhạc của các trường THCS và dạy hát ca Huế cho học sinh theo hình thức CLB ca Huế tại một số trường THCS. Từ tháng 8/2019, Trường trung cấp Văn hóa Nghệ thuật sẽ tổ chức đào tạo cho khoảng 30 giáo viên đang công tác tại các trường THCS. Trong 3 tháng, các giáo viên còn được đào tạo về lý thuyết tổng quan về âm nhạc, văn hóa, lịch sử; tập hát các làn điệu ca Huế; giao lưu với các nghệ sĩ ca Huế; biểu diễn ca Huế giữa các giáo viên tham gia tập huấn. Việc đưa ca Huế vào trường học sẽ giúp các em có niềm đam mê với ca Huế nói riêng và âm nhạc truyền thống dân tộc nói chung, có khả năng thực hành biểu diễn, cảm thụ những làn điệu ca Huế, qua đó nâng cao ý thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản ca Huế.

Ngoài ra, từ 2013, tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế thống nhất cùng nhau định kỳ 2 năm một lần Liên hoan ca Huế và Dân ca Bình Trị Thiên được tổ chức luân phiên ở mỗi tỉnh. Công chúng yêu ca Huế vì thế tin tưởng rằng, khi hoạt động biểu diễn ca Huế được quản lý một cách chặt chẽ, được xã hội hóa, được tổ chức các sự kiện thường xuyên và đưa vào trường học, loại hình di sản phi vật thể này sẽ giữ được sự đặc sắc và giá trị văn hóa, lịch sử vốn có.

Thùy Trang

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Giữ lửa ca Huế bằng cách nào?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA
ĐỌC NHIỀU NHẤT