DÒNG SỰ KIỆN

Đường dây nóng:

1900 90 95 duongdaynongyte@gmail.com
0901727659 bandientuskds@gmail.com
Ghép đầu người Hay câu chuyện “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” thời hiện đại
14:00 24/04/2015 GMT+7
Suckhoedoisong.vn - Với những thành tựu vượt bậc trong ghép tạng, quả thật, y học hiện đại đã biến một phần những câu chuyện thần thoại thành sự thật khi lần lượt cấy ghép thành công...

Với những thành tựu vượt bậc trong ghép tạng, quả thật, y học hiện đại đã biến một phần những câu chuyện thần thoại thành sự thật khi lần lượt cấy ghép thành công những cơ quan quan trọng của cơ thể như tim, gan, thận, phổi, ruột non, tụy và thậm chí cả ghép mặt. Nhưng cho đến nay, mặc dù việc cấy ghép các cơ quan nói trên đã trở thành thường qui ở hầu như khắp các trung tâm y khoa lớn trên toàn thế giới thì có một cơ quan mà người tay vẫn đang hy vọng, hoặc né tránh hoặc đang cố thực hành ghép trên động vật mà vẫn thất bại, đó là não bộ; hay nói khác đi - ghép đầu người.

Nếu tiến hành thành công thì sẽ là câu chuyện thân được ghép đầu hay đầu được ghép thân?

Ghép đầu trong tình huống nào?

Vấn đề ghép đầu được đặt ra trong một số tình huống như bệnh nhân phần “đầu óc” vẫn bình thường nhưng phần cơ thể phía dưới không hoạt động được do các bệnh lý về cơ, về thần kinh ngoại biên. Trong trường hợp này, “đầu” còn tốt sẽ được ghép cho một người thân còn tốt nhưng bị chết não (ví dụ như do chấn thương). Như vậy, ghép đầu vẫn luôn là một nhu cầu hiện hữu không thể chối bỏ.

Ghép đầu người - Liệu có khả thi?

Cuối năm 2014, Sergio Canavero, một bác sĩ phẫu thuật thần kinh người Ý đã đưa ra một tuyên bố gây chấn động không chỉ trong giới y khoa, đó là việc ông cho rằng, đã có đủ điều kiện để ghép đầu người thành công và ca ghép đầu tiên dự tính được tiến hành vào năm 2017. Theo BS. Sergio Canavero, các bước cấy ghép đầu người bao gồm: đầu tiên, phần đầu của bệnh nhân và phần thân của người chết não hiến tặng sẽ được “bảo quản” bằng cách làm lạnh tuyệt đối để giữ cho các tế bào không bị tổn thương. Sau đó, các mạch máu lớn nuôi não bộ sẽ được nối với hệ tuần hoàn ngoài cơ thể trước khi tủy sống được cắt ngang thật gọn để tránh tổn thương bằng một loại dao kim cương hoặc dao nano với chất liệu là silicon nitride. Phần quan trọng nhất là ráp đầu tủy sống của bệnh nhân với đầu tủy sống của thân người cho có sử dụng một chất gọi là polyethylene glycol, hợp chất này có khả năng kích thích các tế bào chất béo ở tủy sống kết nối và đan vào nhau. Cuối cùng là công việc nối các mạch máu, cơ xương và khâu liền vết mổ. Ca phẫu thuật này dự định kéo dài 36 tiếng với sự trợ giúp của 150 cộng sự. Bệnh nhân sau đó sẽ được giữ trong tình trạng hôn mê từ 3-4 tuần để tránh những cử động không cần thiết và khoảng 12 tháng thì tủy sống mới có thể lành hoàn toàn. Trong thời gian này, bệnh nhân phải liên tục được điều trị vật lý trị liệu và dùng thuốc để tránh việc thải loại mảnh ghép.

Thử phân tích những khó khăn

Như chúng ta đã biết, bộ não là trung tâm chỉ huy mọi nhận thức, tư duy cũng như điều hành toàn bộ hoạt động của cơ thể con người. Chỉ cần bộ não hoạt động “chuệch choạc” một chút là con người sẽ không còn là con người nữa. Do tính chất quan trọng như vậy nên cấu trúc và hoạt động của não bộ cực kỳ phức tạp mà cho đến nay còn có rất nhiều vấn đề mà khoa học hiện đại vẫn còn đang tiếp tục nghiên cứu. Từ các hoạt động nhận thức và tư duy, não bộ sẽ chỉ huy cơ thể thông qua các đường dẫn truyền (vận động, cảm giác) đi xuống dưới qua tủy sống và theo các nhánh thần kinh ngoại vi đến từng cơ quan. Nếu tủy sống bị cắt ngang, như khi bị chấn thương chẳng hạn, các đường dẫn truyền bị cắt đứt và bệnh nhân sẽ bị liệt hoặc mất cảm giác tùy theo vị trí tổn thương.

Đã có rất nhiều nhà khoa học lao vào thực nghiệm ghép đầu ở động vật. Năm 1959, Vladimir Demiknov, một nhà phẫu thuật thời Soviet, tiên phong trong lĩnh vực cấy ghép tạng, đã tiến hành ghép đầu cho chó nhưng chú chó được ghép chỉ sống được 6 ngày. Năm 1970, BS. Robert White người Mỹ đã ghép thành công đầu đổi đầu cho hai con khỉ. Vấn đề là ở chỗ, tủy sống không được nối nên con khỉ bị liệt sau ghép và chết do phản ứng loại thải mảnh ghép 10 ngày sau đó. Còn rất nhiều các thực nghiệm ghép đầu động vật khác được tiến hành nhưng nhìn chung, kết quả không mấy khả quan.

Thực tế, ghép đầu động vật (bao gồm cả người) là ghép nối giữa các phần gân cơ, xương, mạch máu, da và tủy sống. Các phần khác, việc ráp nối không có gì khó khăn nhưng rào cản nằm ở phần nối tủy sống. Tủy sống là một cấu trúc phức tạp bao gồm cả phần chất xám - các tế bào thần kinh và phần chất trắng: các sợi trục dẫn truyền. Trong tủy sống, có rất nhiều bó sợi, có thể ví như một bó cáp điện với rất nhiều chức năng khác nhau nên việc “ráp nối” sao cho các bó này khớp nhau là điều không đơn giản. Bên cạnh đó, các tế bào thần kinh - vốn đã sinh ra bao nhiêu thì chỉ có thoái hóa đi chứ không phát triển thêm nên khả năng hồi phục rất kém sau khi bị cắt ngang. Hơn nữa, việc duy trì nguyên vẹn 100 tỷ tế bào thần kinh của não bộ sau khi bị mất nuôi dưỡng (thiếu đường, ôxy) sau khi bị “cắt ngang”, tách khỏi hệ mạch máu từ tim lên cũng không hề đơn giản do các tế bào thần kinh chỉ chịu được tình trạng thiếu ôxy và chất dinh dưỡng không quá 5 phút. Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng, chưa có bằng chứng nào cho thấy não bộ sẽ hoạt động tốt sau ghép khi chỉ huy một cơ thể hoàn toàn “mới lạ”. Việc phải cho bệnh nhân hôn mê có kiểm soát khoảng 4 tuần sau ghép đầu - như dự tính trong phương pháp của BS. Sergio Canavero sẽ chịu nhiều rủi ro như nhiễm khuẩn, tắc mạch... và bệnh nhân sẽ khó qua khỏi. Một vấn đề rất lớn là não bộ sẽ hoạt động ra sao trong tình trạng luôn bị “phần thân” đấu tranh loại bỏ qua phản ứng loại thải mảnh ghép? Rồi các vấn đề khác về tâm linh - “hồn Trương Ba, da hàng thịt”, các vấn đề xã hội, tâm sinh lý sau ghép, tôn giáo, pháp luật... cũng cần được đặt ra khi tiến hành những ca ghép đầu thực sự ở người.

Mặc dù vậy, các nhà khoa học vẫn tin rằng, việc ghép đầu người có thể sẽ thành hiện thực nhưng phải trong nhiều năm nữa chứ không phải năm 2017 như trong tuyên bố của BS. Sergio Canavero.

Vấn đề còn gây tranh cãi

Có nhiều người ủng hộ việc tiếp tục triển khai thực nghiệm ghép đầu trong khi những người khác lại không và nghe phân tích thì bên nào cũng có lý cả. Bất cứ một thành tựu khoa học nào cũng có tính hai mặt của nó, ví dụ như vũ khí hạt nhân và nhà máy điện hạt nhân, bom mìn và thuốc nổ dùng trong dân sự... Và suy cho cùng, thành tựu khoa học tốt hay xấu là do mục đích của người sử dụng.

Tuy vậy, các thành tựu về ghép tạng nói chung, hay khi cấy ghép đầu người thành công nói riêng, dù cho sẽ giúp rất nhiều người được sống thêm nhưng nhìn chung liệu có là... trái với qui luật tự nhiên hay không? Chúng ta sinh ra từ đầu đến chân là một khối thống nhất, cùng chung một bộ gen, cùng chung một linh hồn (nếu có). Nếu chỉ được ghép một bộ phận, sẽ có hai kiểu gen, ba bộ phận sẽ có ba kiểu gen và lúc đó, sẽ ra sao với một cơ thể “đa quốc gia” như vậy? Thêm nữa, về mặt pháp luật thì “sổ đỏ” sẽ mang tên người có đầu hay mang tên người có thân? Nói một cách khác, thân được ghép đầu hay đầu được ghép thân?! Gia đình người có đầu sẽ nhận con hay gia đình người có thân sẽ nhận con?! Và còn vô vàn những vấn đề khác sẽ phát sinh sau khi việc cấy ghép đầu thành công mà hiện nay chúng ta vẫn chưa lường hết được.

TS. BS. Vũ Đức Định

 

 

 

 

Tin liên quan
Tin chân bài
Bình luận
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem thêm