Dịch thơ Nga – cái khó giữa các trường phái

Suckhoedoisong.vn - Dịch thơ đã khó, dịch hay và đúng, đủ càng khó. Thơ Nga đã được nhiều thế hệ nhà thơ chọn dịch. Những thế hệ đầu tiên, chưa biết tiếng Nga, chọn dịch thơ Nga qua tiếng Pháp, tiếng Anh. Nhiều nhà thơ học tiếng Nga, nhưng chưa từng sống, sinh hoạt với người Nga thực thụ, trực tiếp cảm thụ thiên nhiên và tư duy văn hóa Nga thì thông qua các ấn phẩm để chuyển thể nội dung của tác phẩm. Điển hình ...

Dịch thơ đã khó, dịch hay và đúng, đủ càng khó. Thơ Nga đã được nhiều thế hệ nhà thơ chọn dịch. Những thế hệ đầu tiên, chưa biết tiếng Nga, chọn dịch thơ Nga qua tiếng Pháp, tiếng Anh. Nhiều nhà thơ học tiếng Nga, nhưng chưa từng sống, sinh hoạt với người Nga thực thụ, trực tiếp cảm thụ thiên nhiên và tư duy văn hóa Nga thì thông qua các ấn phẩm để chuyển thể nội dung của tác phẩm. Điển hình cho thế hệ đầu tiên là Tố Hữu và cho thế hệ tiếp theo là Thúy Toàn. Những thế hệ đã từng sống, làm việc và cùng sống trong lòng “vũ trụ Nga” lại cảm thụ thơ Nga theo cái nhịp, cái ý nhạc của thơ Nga và họ muốn dịch theo cái cách “nguyên bản” ấy.

Chỉ là trường phái khác nhau thôi! Lý do của thế hệ cuối cùng này là: từ tiếng Việt chỉ có một âm tiết, còn tiếng Nga có nhiều âm tiết hơn và vì vậy, tiết tấu và nhịp thơ cũng khác nhau. Giả sử thơ bậc thang mà dịch sang thể Lục Bát thì là thơ của hai tác giả rồi?

Quan trọng là thơ thì tối thiểu phải có nhịp, có vần. Thơ Lục Bát thuần Việt. Những đứa trẻ nghe ngâm thơ từ trong bụng mẹ hay từ khi mới ra đời, dễ dàng nhập tâm “cái nhạc” và nhịp gieo vần của thể thơ này. Vì vậy, nhiều đứa trẻ thể hiện rất sớm năng khiếu với Lục Bát. Trần Đăng Khoa là một minh chứng điển hình?

Tuy nhiên, những thế hệ đầu tiên đã có công truyền tải những ý thơ hay, bất hủ đến người yêu thơ Việt Nam, dù rằng một vài ý tứ và “hồn thơ” gốc của thơ Nga, của tác giả đã không còn nguyên vẹn. Nhưng dù sao, bởi ý thơ hay, sự sáng tạo rất riêng mà những bài dịch, dù bị thiếu sót về mặt nào đó so với nguyên bản, đã đi vào tâm thức của người đọc bởi những thể thơ quen thuộc với người Việt Nam, sẽ là một thách thức không nhỏ với những người dịch sau.

Dưới đây là một ví dụ “dũng cảm” cho trường phái dịch nguyên bản để bạn đọc tham khảo. Không hề có ý định so sánh hay, dở mà chỉ là để hiểu đúng, đủ nguyên tác mà thôi.

Thơ Púshkin: Tôi đã yêu em

Dịch thơ và ý nhạc: Thiện Chí

 

Tôi đã yêu em: một tình yêu mà có lẽ

Trong tâm hồn tôi, nhạt lửa vẫn chưa hề

Nhưng mặc, lòng mình thôi trách tình em thêm nữa nhé

Tôi chưa từng mong, làm em sầu chẳng vì đâu

Tôi đã yêu em, không sóng gào, không kỳ vọng

Luôn nhút nhát và hờn ghen bộc phát

Tôi đã yêu em thật tự nhiên, dịu dàng biết mấy

Thì hỡi em ơi, được ai yêu giống như vầy?

 

Dịch xong: 20 giờ 06, ngày 26/6/2016

 

Nguyên bản tiếng Nga của bài thơ như sau:

Я вас любил

Александр Сергеевич Пушкин

Я вас любил: любовь еще, быть может,
В душе моей угасла не совсем;
Но пусть она вас больше не тревожит;
Я не хочу печалить вас ничем.
Я вас любил безмолвно, безнадежно,
То робостью, то ревностью томим;
Я вас любил так искренно, так нежно,
Как дай вам Бог любимой быть другим.

Còn đây là bản dịch của Thúy Toàn:

TÔI YÊU EM
Alexander Sergeyevich Pushkin

Tôi yêu em: đến nay chừng có thể
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa
Hay hồn em phải gợn bóng u hoài
Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng
Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen
Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm
Cầu em được người tình như tôi đã yêu em

Thiện Chí

Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Dịch thơ Nga – cái khó giữa các trường phái

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT