Cảo thơm lần giở: Giraudoux (1882-1944) nghĩ gì?

Suckhoedoisong.vn - Trong những thập niên trước Đại chiến thế giới lần thứ hai, Giraudoux (Gi-rô-đu) là một tác giả sân khấu Pháp nổi danh.

Trong những thập niên trước Đại chiến thế giới lần thứ hai, Giraudoux (Gi-rô-đu) là một tác giả sân khấu Pháp nổi danh. Hài kịch Amphitryon là một trong những vở của ông được hoan nghênh nhất. Vở này hiện đại hóa một huyền thoại Hy Lạp đã được đưa lên sân khấu 37 lần. Câu chuyện như sau: Vua Amphitryon có vợ là Alcmène rất đẹp. Jupiter, chúa các thần linh, hóa phép biến thành Amphitryon và ngủ với vợ vua. Giraudoux sử dụng đề tài này để đặt sự lương thiện của con người (Alcmène) lên trên tinh thần độc đoán của thần linh (Jupiter) và giải quyết một cách hợp lý thân phận con người. Jupiter trở thành đối tượng của sự giễu cợt hóm hỉnh. Người lên án vị thần quyền thế này lại chính là nàng Alcmène. Sau khi ngủ đêm với Jupiter, Alcmène đề cao những đức tính của người chồng trần tục của mình và vô hình trung hạ giá Jupiter. Nàng chấp nhận số phận mình chỉ là một phụ nữ trần tục bình thường, không thiết gì làm thần linh bất tử. Nàng bảo Jupiter: “Trở thành bất tử, đối với con người, đó là phản bội. Vả lại nếu thiếp nghĩ đến sự yên nghỉ lớn lao mà cái chết mang lại để chấm dứt chuỗi mệt nhọc nho nhỏ, những phiền lụy loại thứ yếu thì thiếp cảm tạ cái chết toàn vẹn lại phong phú nữa...”. Khi biết là mình bị lừa, Alcmène lại nhờ người tình của Jupiter ngủ với chồng mình (tưởng đó là Jupiter trá hình). Kết thúc Alcmène thuyết phục Jupiter quên mình đi. Trong kịch, Giraudoux sử dụng những chi tiết và ngôn từ hiện đại và không khí cổ, gây cười rất thú vị.

Giraudoux cũng là một nhà viết tiểu thuyết, nhà phê bình. Ông là con một kĩ sư. Sau khi tốt nghiệp đại học xuất sắc (ngữ văn Đức ở Pháp và Đức), ông làm ngoại giao từ 1910 đến 1940 (trừ giai đoạn tham gia chiến tranh 1914-1918). Từ 1939-1940, ông làm Giám đốc thông tin. Ông thất vọng về tình hình diễn biến 1940 (trước đó Giraudoux chủ trương Pháp nên nhích gần Đức Phát xít). Ông bắt đầu sáng tác văn học từ 1909. Giraudoux chấp nhận xã hội tư bản, nhưng có tư tưởng hoài nghi, nhân đạo vô chính phủ. Ông đề cập đến những vấn đề nghiêm túc với một giọng mỉa mai bỡn cợt, đi sâu vào những cái tế nhị của tâm lý với lời văn điêu luyện, hóm hỉnh và những trò chơi trí tuệ hào nhoáng, phóng theo ngẫu cảm. Những tiểu thuyết của ông miêu tả những xung đột riêng tư: Xuy-dan-nơ và Thái Bình Dương (Suzanne et le Pacifique, 1921), truyện sa ngã của Xuy-dan-nơ, tự nguyện rời bỏ Thiên đường, Ê-g’lăng-ti-nơ (Eglantine, 1927), Những chuyện phiêu lưu của Giê-rô-mơ Bar-đi-ni (Les aventures de Jérome Bardini, 1934). Một số tiểu thuyết nêu lên những vấn đề chính trị thời sự một cách hào phóng, Be-la (Bella, 1926), Xich-ph’rit và xứ Li-mu-danh (Siegfried et le Limousin, 1922) về nước Đức. Kịch của Giraudoux thành công hơn và rất được hoan nghênh vào những năm 30: ngôn ngữ trau chuốt, có óc tưởng tượng phóng túng, thường lấy chất liệu huyền thoại cổ Hy Lạp - La Mã và kinh Thánh thể hiện bằng tư tưởng và ngôn ngữ đương thời. Chiến tranh thành T’roa sẽ không xảy ra (La guerre de Troie n’aura pas lieu, 1935) về chiến tranh và hòa bình, Ê-lêch-t’rơ (Electre, 1937) đối lập hạnh phúc và công lý, Xô-đô-mơ và Gô-mo-rơ (Sodome et Gomorrhe, 1943) rất bi quan.

Sau đây là một số suy nghĩ của Giraudoux:

Còn gì đẹp hơn là nghe một vị tướng nói với ta về hòa bình hạ vũ khí trong không khí thanh bình của đêm tối.

Tính nhân đạo là một công cuộc siêu nhân.

Khi chiến tranh nổ ra, vần thơ vẫn là tiếng trống trận tốt nhất.

Sự tiêu diệt một quốc gia không thay đổi chút nào lợi thế của vị trí về tinh thần và quốc tế của nó.

Luật pháp là trường học có uy quyền nhất của óc tưởng tượng. Chưa từng bao giờ nhà thơ diễn tả thiên nhiên một cách tự do như luật gia diễn tả hiện thực.

Hạnh phúc thì khắt khe như một người vợ chính thức.

Thay đổi được một chính khách mà ta ghét thành một nhà văn mà ta thích quả là một điều may mắn.

Hòa bình là khoảng cách giữa hai cuộc chiến.

Có những sự thật có thể sát hại cả một dân tộc.

Hữu Ngọc

Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Cảo thơm lần giở: Giraudoux (1882-1944) nghĩ gì?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT