Cảnh báo bệnh bại liệt quay trở lại

Suckhoedoisong.vn - Bệnh bại liệt đang có chiều hướng gia tăng trên thế giới và có khả năng xâm nhập trở lại Việt Nam.

Bộ Y tế vừa đưa ra khuyến cáo, đề nghị người dân tích cực chủ động phòng chống bệnh bại liệt đang có chiều hướng gia tăng trên thế giới và có khả năng xâm nhập trở lại Việt Nam.

Để chủ động phòng chống bệnh bại liệt, Cục Y tế dự phòng khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt các vấn đề sau:

Phòng bệnh chủ động cho trẻ dưới 5 tuổi bằng uống vắc-xin phòng bệnh bại liệt ít nhất 3 lần theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Người chăm sóc trẻ cần thường xuyên rửa tay với xà phòng, đặc biệt là khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh.

Thường xuyên lau sạch các bề mặt, vật dụng, đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa.

Đảm bảo an toàn thực phẩm, sử dụng nguồn nước sạch, nhà tiêu hợp vệ sinh, không phóng uế ra môi trường.

Phân của trẻ em cũng phải được thu gom và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

Khi trẻ có dấu hiệu sốt, buồn nôn, cứng gáy, đau chi, cơ bắp hoặc liệt mềm cấp cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám, tư vấn, điều trị kịp thời.

 

Uống vắc-xin bại liệt Sabin theo lịch quy định
Uống vắc-xin bại liệt Sabin theo lịch quy định

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 1988 trên toàn cầu có khoảng 350.000 bệnh nhân bị mắc bệnh bại liệt nhưng đến năm 2013, sau thời gian 25 năm đã giảm xuống chỉ còn 417 trường hợp. Từ đầu năm 2014 cho đến nay trên thế giới đã ghi nhận có 74 bệnh nhân bại liệt, trong đó 59 trường hợp phát hiện tại Pakistan. Các chuyên gia cảnh báo bệnh bại liệt đang quay trở lại và có nguy cơ đe dọa sức khỏe của cộng đồng khi chúng xuất hiện mà không có biện pháp ngăn chặn.

Đặc điểm của bệnh bại liệt

Bại liệt là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virút bại liệt gây nên, triệu chứng sốt nhẹ, tiêu chảy và liệt mềm cấp tính; khi bệnh nhân đã bị liệt thì hết sốt. Bệnh bại liệt được lây nhiễm qua đường tiêu hóa, virút gây bệnh xâm nhập vào cơ thể bằng nguồn thực phẩm ăn uống, sau đó lan vào hạch mạc treo rồi đến hệ thần kinh. Dấu hiệu liệt thường xuất hiện khi có các tổn thương bất chợt sau tiêm chích và chỉ xuất hiện khoảng 1% ở những người bị nhiễm virút. Thực tế ghi nhận người bệnh có triệu chứng đau cơ trước khi bị liệt.

Triệu chứng liệt do bệnh bại liệt là loại liệt mềm, không đối xứng và thường bị liệt ở chân nhiều hơn ở tay. Nếu bị liệt cơ hô hấp dễ dẫn đến tử vong. Có khoảng 1% số bệnh nhân có biểu hiện viêm màng não nước trong. Thực tế ghi nhận có đến 90% các trường hợp nhiễm virút bại liệt thường ở thể ẩn, không có triệu chứng lâm sàng. Năm 2000, WHO ở khu vực Tây Thái Bình Dương tuyên bố đã thanh toán được bệnh bại liệt và vào thời điểm này Việt Nam cũng đã công bố thanh toán được bệnh bại liệt. Tuy nhiên, do còn nhiều nước trên thế giới vẫn chưa thanh toán được bệnh bại liệt nên WHO khuyến cáo việc phòng bệnh bằng vắc-xin cho trẻ em cần được tiếp tục thực hiện. Trên thực tế hiện nay, mặc dù có một số bệnh truyền nhiễm đã tuyên bố thanh toán, công bố loại trừ bệnh ra khỏi cộng đồng nhưng sau một thời gian vắng bóng chúng có thể quay trở lại bất cứ lúc nào khi miễn dịch trong cộng đồng giảm xuống ở mức độ thấp. Nguy cơ bùng phát dịch với hậu quả nghiêm trọng là điều không thể lường trước được.

Phòng bệnh bằng vắc-xin

Bệnh bại liệt có thể chủ động phòng ngừa bằng cách sử dụng vắc-xin phòng bệnh, gồm hai loại là vắc-xin sống giảm độc lực gọi là Sabin và vắc-xin tiêm gọi là Salk.

Vắc-xin Sabin uống có tên chung là vắc-xin bại liệt uống OPV (oral polyomyelitis vaccine) với tên thương mại là Polio Sabin (týp 1, 2, 3) + Neomycin sulfate 5µg/liều, có thời gian bảo vệ hơn 10 năm. Sử dụng vắc-xin Sabin uống phòng bệnh bại liệt theo quy định lịch của chương trình tiêm chủng mở rộng. Thường dùng 3 lần theo lịch cùng với vắc-xin bạch hầu, ho gà, uốn ván vào lúc trẻ được 2 tháng tuổi, 3 tháng tuổi và 4 tháng tuổi.

Tiêm vắc-xin bại liệt bất hoạt IPV cho trẻ không uống được vắc-xin
Sabin

Tiêm vắc-xin bại liệt bất hoạt IPV cho trẻ không uống được vắc-xin Sabin

Vắc-xin bại liệt dạng tiêm có tên chung là vắc-xin bại liệt bất hoạt IPV (inactivated polyomyelitis vaccine) với tên thương mại là IPOL (týp 1, 2, 3), có thời gian bảo vệ nhiều năm. Vắc-xin cũng được sử dụng theo lịch quy định của chương trình tiêm chủng mở rộng, có nghĩa là dùng 3 lần theo lịch cùng với vắc-xin bạch hầu, ho gà, uốn ván vào lúc trẻ được 2 tháng tuổi, 3 tháng tuổi và 4 tháng tuổi. Nên nhớ rằng chỉ dùng vắc-xin bại liệt tiêm cho các đối tượng trẻ không uống được vắc-xin Sabin.

Tác dụng phụ đối với vắc-xin bại liệt được ghi nhận khoảng dưới 1% số trường hợp sau khi sử dụng; có thể thấy xuất hiện dấu hiệu nhức đầu, tiêu chảy hoặc đau cơ. Thực tế đã cho thấy đã có những trường hợp bị liệt mềm cấp tính sau khi uống vắc-xin Sabin; tỉ lệ nguy cơ này chỉ chiếm khoảng 1/5 triệu liều vắc-xin uống. Những phản ứng phụ và tai tiến sau khi dùng vắc-xin cần phải được các đơn vị y tế dự phòng ghi nhận, thông báo ngay cho văn phòng tiêm chủng mở rộng quốc gia và Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế biết để theo dõi, chỉ đạo.

Chống chỉ định sử dụng vắc-xin bại liệt uống Sabin cho các trường hợp trẻ đang bị sốt, đang bị nôn hoặc tiêu chảy; đang được điều trị bằng các thuốc corticoides, các thuốc gây suy giảm miễn dịch hoặc tia xạ. Đồng thời cũng chống chỉ định dùng cho đối tượng mắc các bệnh ác tính như: u lympho, bạch cầu cấp, Hodgkin, giảm gammaglobulin máu; phụ nữ có thai trong 4 tháng đầu. Không nên uống vắc-xin Sabin cùng thời điểm với vắc-xin thương hàn uống. Đối với những trường hợp có nguy cơ bị phơi nhiễm nhưng không dùng được vắc-xin Sabin uống như trẻ bị nhiễm HIV thì có thể thay bằng vắc-xin bại liệt bất hoạt IPV tiêm.

TTƯT.BS. NGUYỄN VÕ HINH

(SKĐS cuối tuần)

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Cảnh báo bệnh bại liệt quay trở lại

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA