Ðà Lạt 200 năm tuổi: Còn gì, mất gì?

Suckhoedoisong.vn - “Ðà Lạt - Bản đồ sáng lập thành phố” có lẽ là một triển lãm thú vị và mang lại nhiều cảm xúc bâng khuâng đối với người Ðà Lạt và du khách về một thành phố trên cao nguyên Lâm Viên của tộc người Lạch, Chil, Sre 120 năm trước, để tự hỏi năm 200 tuổi nó còn gì, mất gì?

“Ðà Lạt - Bản đồ sáng lập thành phố” có lẽ là một triển lãm thú vị và mang lại nhiều cảm xúc bâng khuâng đối với người Ðà Lạt và du khách về một thành phố trên cao nguyên Lâm Viên của tộc người Lạch, Chil, Sre 120 năm trước, để tự hỏi năm 200 tuổi nó còn gì, mất gì?

Trong chuỗi sự kiện bế mạc “mùa” Pháp tại Việt Nam để kỷ niệm 40 năm quan hệ ngoại giao song phương (1973 - 2013), Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức Tuần lễ Pháp tại Đà Lạt từ ngày 9 - 15/12. Trong tuần lễ này, triển lãm “Đà Lạt - Bản đồ sáng lập thành phố” như một dấu nhấn đặc biệt để thấy được những dấu mốc quá khứ 120 năm trước - hiện tại và tương lai đến năm 2050 TP. Đà Lạt như thế nào.

“Ðà Lạt - Bản đồ sáng lập thành phố”

Đây là tên triển lãm, đồng thời là tên của một cuốn bản đồ khổ lớn gồm 248 bản đồ, bức ảnh, tư liệu quý giá về lịch sử phát triển của TP. Đà Lạt kể từ năm 1881 cho đến những thiết kế quy hoạch định hướng tầm nhìn về “Một TP. Đà Lạt lớn thế kỷ 21” do Công ty Quy hoạch đô thị và cảnh quan Interscance (Paris) và Công ty Siup (TP. Hồ Chí Minh) lập “Ý tưởng quy hoạch chung TP. Đà Lạt đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050”. Tập bản đồ còn thể hiện sự thay đổi của thành phố qua từng thời kì với ảnh minh họa cuộc sống của cư dân và những câu chuyện lịch sử đi kèm, là kết quả của hai chuyên gia người Pháp: Olivier Tessier, Pascal Bourdeaux sau quá trình thu thập khối tư liệu quan trọng tại Pháp, Việt Nam, Thụy Sĩ và Nhật Bản trong một thời gian dài. Tập bản đồ này còn là cuộc đối thoại giữa vấn đề bảo tồn di sản, văn hóa và triển vọng quy hoạch kiến trúc đô thị TP. Đà Lạt trong tương lai.

Tập bản đồ là những tài liệu phản ánh dấu mốc quan trọng liên quan đến quá trình thành lập, quy hoạch và phát triển TP. Đà Lạt như: bản đồ đỉnh Lang Biang năm 1916, bản đồ quy hoạch rừng năm 1920 do sở Lâm nghiệp Đà Lạt thực hiện năm 1919, bản đồ quy hoạch Đà Lạt năm 1923 của kiến trúc sư nổi tiếng người Pháp Hébrard, các bản thiết kế Trường Trung học Yersin (một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu nhất Đà Lạt) năm 1935, họa đồ thiết kế ban đầu tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm – Đà Lạt...


	Phong cảnh thành phố Đà Lạt hôm nay.

Phong cảnh thành phố Đà Lạt hôm nay.

120 năm, TP. Ðà Lạt có gì?

Năm 1893, theo đề nghị của bác sĩ  Alexandre Yersin, người thám hiểm và phát hiện cao nguyên Lâm Viên với một vùng khí hậu mát mẻ, ôn hòa gần như châu Âu, toàn quyền Pháp ở Đông Dương là Paul Dumer đã cho xây dựng nơi này với kiến trúc và lối quy hoạch đô thị kiểu Pháp hướng tiện nghi và nghỉ dưỡng. Dần dần, Đà Lạt đã trở thành một trong những thành phố đẹp nhất Việt Nam mang phong cách châu Âu trong bản đồ tour du lịch Việt. Những ngôi nhà theo kiến trúc Pháp cũng là một hình ảnh tạo nên sắc thái rất riêng của nơi đây, tạo nên vùng cao nguyên của người Lạch, Chil, Sre thành thành phố mệnh danh “tiểu Paris châu Á”.

120 năm sau, Đà lạt còn những gì của ngày ấy? Đà Lạt không chỉ ấn tượng với khí hậu có cả 4 mùa trong ngày với bình minh đục mờ ẩm hơi sương lạnh tê tê da, trưa nắng vàng trong màu mật ong ấm như bếp lửa, hoàng hôn xuống tím thẫm trong hơi gió se se ngọt mát như viên kem và đêm về gió ù ù thổi những làn hơi lạnh như nước đá. Ấn tượng nhất ở thành phố này còn là những con dốc uốn lượn bao quanh các ngôi nhà nho nhỏ, biệt thự xinh xinh, khách sạn lộng lẫy... cùng những cầu thang đi lên đi xuống như nhịp bậc thời gian, nhịp bậc cuộc sống hàng ngày diễn ra ở thành phố này.

Từ đầu thập niên 1990 đến nay, Đà Lạt phát triển ngày càng nhanh. Thành phố ngày càng đông đúc, đời sống người dân được cải thiện đáng kể, nhưng để đánh đổi, các giá trị từng đem lại bản sắc quy hoạch kiến trúc cho Đà Lạt lại đang dần dần bị mất đi, dẫn đến sự mâu thuẫn ngày càng sâu sắc giữa vấn đề bảo tồn và phát triển thành phố.Quá trình đô thị hóa ồ ạt khiến thành phố ngày nay phải chịu nhiều hệ lụy. Nhiều cánh rừng thông dần biến mất, thay thế bởi các công trình xây dựng hoặc những vùng canh tác nông nghiệp. Do không được bảo vệ tốt, không ít danh thắng và di tích của thành phố rơi vào tình trạng hoang tàn, đổ nát.

Những ngôi nhà mang dáng dấp kiến trúc Pháp cứ ngày một thưa dần, không bị khuất bởi rất nhiều công trình xây dựng khách sạn, khu nghỉ dưỡng bề thế, hoành tráng mang phong cách khối bê tông, khối nhà kính của kiến trúc hiện đại thế kỷ 21 thì cũng như hoang phế rêu phong mục nát. Chưa kể Đà Lạt hiện tại vẫn như một đại công trường xây dựng, làm cho cảnh quan kiến trúc đô thị được quy hoạch hơn 100 năm trước vốn rất chỉn chu, khoa học và hài hòa trở nên luộm thuộm.

Lại thêm một kiến trúc mang tên “Crazy House” - Biệt thự Hằng Nga ở Đà Lạt cũng gây nhiều nghi ngờ về tác dụng của nó trong tổng thể kiến trúc của Đà Lạt. Ngôi nhà theo như ý tưởng của chủ nhân là hướng về thiên nhiên hoang dã khi mà các khu rừng dần biến mất, khi con người ngày càng xa rời thiên nhiên... Nhưng khi đến ngôi nhà này thì cái sự “hoang dã” hay “thiên nhiên” gần như chỉ là những khối beton đúc lạnh lẽo, vô cảm, cứng nhắc, những căn phòng mô phỏng nào “gấu”, “cọp”, “tre”, “trái bầu”, “đại bàng” rồi ngôi nhà rông Tây Nguyên... chỉ là một sự áp đặt khiên cưỡng có phần thô thiển, đúng như cách nói của du khách và cả giới kiến trúc sư là “ngôi nhà kỳ dị”.

Là thành phố trong quy hoạch nguyên thủy để nghĩ dưỡng, vui chơi, giải trí nhưng hiện tại, những công trình dành cho ngành giải trí gần như chỉ đếm trên đầu ngón tay, không có một khu giải trí phức hợp nào mà chỉ là những “mảnh” rời rạc, manh mún ở các khu du lịch với vài trò chơi thiếu nhi, vài show biểu diễn chim thú nho nhỏ, vài chương trình cồng chiêng tẻ nhạt đơn điệu. Các hoạt động ngoài trời thì nói vui như nhiều du khách là “thành phố đứng đường”: Míttinh ư? – Ra đường đứng hưởng ứng! Triển lãm ư? – Ra đường đứng khai mạc! Ca nhạc ư? – Ra đường đứng xem! Hoạt động hàng đêm ở khu trung tâm chỉ là những hàng đồ “sale” trải kín mặt đất khu vực cầu thang chợ Hoà Bình - Một sự khiếm khuyết trầm trọng đối với thành phố du lịch như Đà Lạt.

Còn đó hai xu hướng

Giá trị lớn nhất mà Đà Lạt có thể đem lại cho chúng ta là một không gian nghỉ dưỡng lý tưởng, tạo thành bởi không gian xanh đồi núi và không gian nước với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, khí hậu mát mẻ quanh năm. Ngay trong quy hoạch của Đà Lạt cũng chỉ là “tầm nhìn” đến năm 2050, nghĩa là khi Đà Lạt khoảng hơn 150 năm, vẫn chưa có gì thật cụ thể. Theo như ý tưởng đề ra để lấy ý kiến của người dân Đà Lạt thì thành phố sẽ được mở rộng ra thêm với diện tích 3.354km2, trong đó gồm diện tích của Đà Lạt hiện tại và các huyện Lạc Dương, Đơn Dương, Đức Trọng, một phần huyện Lâm Hà. Đà Lạt cũng sẽ được quy hoạch để trở thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng quốc gia và quốc tế; trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ; trung tâm nghiên cứu, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao...

Vẫn còn đó 2 xu hướng trong quy hoạch phát triển Đà Lạt trong tương lai: Xu hướng hoài niệm, khôi phục những gì đã từng có của Đà Lạt 120 - 100 năm trước, giữ gìn, bảo tồn một Đà Lạt thơ mộng, bảo tồn những kiến trúc Pháp để Đà lạt trở lại một “tiểu Paris châu Á”. Nhưng cũng có xu hướng khác, muốn Đà Lạt như một “Sài Gòn trên cao nguyên”, sẽ xây dựng những khu trung tâm thương mại to lớn hoành tráng ngay tại khu vực “lõi” của Đà Lạt...

Và những người yêu mến Đà Lạt có lẽ đành phải đợi đến lúc đó Đà Lạt còn gì, mất gì và như thế nào? Và một nỗi buồn mơ hồ, nếu nó trở thành một “Sài Gòn trên cao nguyên” thì Đà Lạt không còn là Đà Lạt mộng mơ nữa!           

Hoài Hương

 

Bạn quan tâm
Loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Ðà Lạt 200 năm tuổi: Còn gì, mất gì?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐẶT CÂU HỎI & NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ TỪ CHUYÊN GIA