Đường dây tiếp nhận những thông tin bất cập trong ngành Y
  • 19009095
  • duongdaynongyte@gmail.com
Tổng biên tập: Thầy thuốc ưu tú BS.Trần Sĩ Tuấn

04/02/2012 08:26

Nhà văn - Nhà phê bình Bùi Việt Thắng:

Tác phẩm văn học có số phận riêng

Bàn về các tác phẩm đoạt giải của Hội Nhà văn Việt Nam, nhà văn, nhà phê bình Bùi Việt Thắng cho rằng chúng ta cũng đừng nên quá kỳ vọng vào các tác phẩm ấy. Nhưng ông cũng lạc quan rằng: rồi sẽ đến lúc có nhà văn tài năng của Việt Nam nhận giải Nobel văn chương.

PV: Là một giảng viên đại học có tuổi nghề cao, có kinh nghiệm giảng dạy và có uy tín trong giới nghiên cứu văn học, ông có nhận xét gì về sinh viên ngành văn hiện nay? So với thế hệ của ông thì thế hệ nào ưu việt hơn, tài năng hơn?

Bùi Việt Thắng: Ai cũng có thời của mình! Thế hệ chúng tôi trưởng thành trong chiến tranh, nhưng có lẽ chính vì thế mà có cơ hội rèn giũa bản lĩnh sống. Thế hệ chúng tôi học hành trong gian khổ, thiếu thốn, nhưng bù lại là lòng say mê văn chương và cố vượt lên những trở ngại của hoàn cảnh để chiếm lĩnh tri thức. Nhưng vì chỉ có nhiệt huyết nên sự học cũng trở nên phiến diện, chắp vá.

Các thế hệ sinh viên bây giờ được học tập trong những điều kiện mà ngày trước chúng tôi nằm mơ cũng không có. Nhưng không hẳn vì thế mà bây giờ sinh viên học giỏi hơn chúng tôi ngày xưa. Đó có vẻ như là một nghịch lí. Bây giờ, nếu tính về thế hệ thì thế hệ ngày nay không hơn được thế hệ chúng tôi ngày trước, còn nếu tính đến những cá thể sinh viên giỏi giang thì họ cũng ngang ngửa với thế hệ đàn anh đàn chị chúng tôi. Nói như thế là công bằng và công tâm! 37 năm đứng trên bục giảng đã cho tôi điều kiện quan sát và chiêm nghiệm về các thế hệ sinh viên ngành văn.

 Nhà lý luận phê bình Bùi Việt Thắng.

PV:

Theo ông, vấn đề chính mà văn học Việt Nam chúng ta đang cần vượt qua là gì? Sự vượt qua này có thể là khả thi không?

Bùi Việt Thắng: Vấn đề mà văn học Việt Nam (cũng như các lĩnh vực khác) cần khắc phục và vượt qua là sự tụt hậu so với khu vực và thế giới. Nhìn sang các nước láng giềng châu Á sẽ thấy bao giờ chúng ta mới có giải Nobel văn chương như nước Nhật, Ấn Độ hay rộng ra là như nước Nga “ẵm” đến 5 giải Nobel văn chương của thế giới. Lâu nay, chúng ta bị ám ảnh bởi “phép thắng lợi tinh thần” theo kiểu A.Q của văn hào Lỗ Tấn. Chúng ta mới chỉ viết cho chúng ta đọc với nhau chứ chưa đủ sức viết cho nhân loại đọc. Sự vượt qua này là không khả thi nếu tâm thế của ta còn bùng nhùng với thứ triết lí “trâu ta ăn cỏ đồng ta”. Tôi nói như thế là quá thẳng thắn, công tâm trong khi đa số người Á Đông và Việt Nam thì thích nói vòng vo.

PV:Vâng, vậy theo ông, văn học Việt Nam có khả năng hòa nhập văn học thế giới?

Bùi Việt Thắng: Muốn hòa nhập thế giới trong các lĩnh vực, trong đó có văn học, chúng ta phải có một cuộc cách mạng thực sự. Cuộc cách mạng đó chính là đổi mới tư duy văn học. Tư duy của người Việt Nam thường ít tách bạch, rõ ràng nên làm việc gì cũng dễ bị lẫn lộn từ cái này sang cái kia. Nhiều khi có người có tài năng hẳn hoi nhưng khi định làm văn chương lại vô tình nhảy sang lĩnh vực khác phi văn chương, vì thế, thất bại là hiển nhiên.

PV: Ông nhận xét gì về nhà văn trẻ hiện nay? Phải chăng họ quá “năng động” với cuộc sống nên đôi khi quên mất bài học vỡ lòng của những nhà văn với giá trị một tác phẩm văn chương?

Bùi Việt Thắng: Trong công việc chuyên môn của mình, tôi có dịp quan sát, tiếp xúc với nhiều nhà văn trẻ và cũng đã viết về họ lúc này lúc khác. Tôi cũng đã nhận được nhiều phản hồi từ phía họ về những bài phê bình của mình về văn trẻ. Nói gọn lại, nếu so với thế hệ nhà văn trẻ xuất hiện trên văn đàn Việt Nam thời kì 1930-1945, 1945-1954 hoặc 1955-1975 thì thế hệ nhà văn trẻ trưởng thành sau 1975 (thế hệ mà ta vẫn gọi là 8X hay 9X) sẽ thấy họ khác các thế hệ trước rất nhiều.

 Trong một nền văn học có nhiều phong cách, nhiều cá tính sáng tạo nhưng giải thưởng thường chỉ quy vào một số tiêu chí .

Điểm chung của nhiều cây bút trẻ là không hề có cái tâm thế “sống chết” với văn chương, họ cứ viết đến một lúc nào đó cảm thấy chán thì “chia tay” với văn chương. Đó là một thực tế, một đặc điểm chứ không nên quy kết là nhược điểm. Nhà văn trẻ hiện nay rất năng động. Đó là đặc điểm có tính thời đại. Còn việc đôi khi họ quên mất những bài học vỡ lòng về giá trị của văn chương, nói thế có vẻ như chụp mũ, là bởi con người hiện đại có đặc điểm là dễ hoặc cố tình quên những bài học vỡ lòng của cuộc đời.

PV: Ông đánh giá như thế nào về những tác phẩm văn học được Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam hiện nay?

Bùi Việt Thắng: Không nên đặt quá nhiều kì vọng vào những tác phẩm văn học được giải thưởng, dù ở cấp nào. Vì một nền văn học có rất nhiều dòng chảy, nhiều phong cách, nhiều cá tính sáng tạo trong khi giải thưởng chỉ quy vào xem xét một vài tiêu chí nào đó có tính nhất thời. Tác phẩm văn học có số phận riêng của nó nhiều khi không phụ thuộc vào sự đánh giá tức thì, thậm chí có trường hợp phải chờ sự phán xét của các thế hệ sau. Là nhà văn, mối quan tâm lớn nhất chính là sáng tác nên những tác phẩm hay, còn giải thưởng đôi khi lại chưa chắc đã trao cho những tác phẩm hay. Vậy nên, một nhà văn có tiết tháo không nên quá quan tâm đến các giải thưởng.

PV: Theo ông, đến bao giờ Việt Nam sẽ có nhà văn tài danh đoạt giải Nobel văn chương thế giới? Nếu có giải Nobel văn chương thì sẽ thuộc lĩnh vực nào: truyện ngắn, tiểu thuyết hay thơ?

Bùi Việt Thắng: Đã từng có một nhà văn Việt Nam mơ ước đoạt giải Nobel văn chương thế giới. Đó là nhà văn Hộ trong kiệt tác Đời thừa của nhà văn Nam Cao (cười). Gần đây, một vài nhà văn Việt Nam cũng nhận được giải thưởng của một số nước hoặc tổ chức quốc tế trao tặng (ví dụ như nhà văn Bảo Ninh vừa nhận giải thưởng Tầm nhìn châu Á tại nước Nhật nhân dịp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được dịch ra tiếng Nhật lần thứ hai). Mơ ước thì không ai cấm, nhưng để mơ ước thành hiện thực thì có một khoảng cách khá xa. Tôi nghĩ rồi sẽ đến lúc có nhà văn tài năng của Việt Nam sẽ nhận giải Nobel văn chương. Nếu có giải thưởng này thì lĩnh vực văn chương có thể là tiểu thuyết hoặc thơ.

PV: Xin cảm ơn ông!           

            Minh Thứ (thực hiện)

VOTE:

Bình luận của bạn

Sức khỏe & Đời sống online rất mong nhận được bình luận của các bạn xung quanh vấn đề này. Xin hãy GỬI BÌNH LUẬN ý kiến của mình phía dưới bài viết, điền thông tin theo cách hệ thống hướng dẫn rồi nhấn GỬI BÌNH LUẬN. Mọi ý kiến của các bạn đều được Sức khỏe & Đời sống online đón đợi và quan tâm. Cám ơn các bạn!