"Ứng phó kịp thời với sốt xuất huyết"

SKĐS - Báo Sức khoẻ & Đời sống tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tiếp "Ứng phó kịp thời với sốt xuất huyết" vào hồi 14h30, thứ 6 ngày 11/9/2015

Mời các bạn theo dõi buổi tư vấn truyền hình trực tiếp

Báo Sức khoẻ & Đời sống trân trọng cảm ơn ThS. BS Nguyễn Đức Khoa- phó Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng- Bộ Y tế; ThS. Bác sĩ nội trú Nguyễn Quốc Thái, bác sĩ Phòng cấp cứu Khoa Truyền nhiễm -Bệnh viện Bạch Mai và ThS.BS. Lê Thị Hải, Nguyên Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã tham gia chương trình giao lưu. Trân trọng cảm ơn nhãn hàng Lifebuoy đã tài trợ cho chương trình!

Thời tiết chuyển mùa và những thay đổi bất thường của khí hậu hiện nay, cũng là thời điểm những cơn mưa xuất hiện nhiều hơn, dày đặc hơn ở cả hai miền Nam- Bắc. Mưa nhiều khiến cho các dịch bệnh có cơ hội bùng phát, lây lan. Đặc biệt, hiện nay cả phía Nam và phía Bắc, dịch bệnh sốt xuất huyết đang gia tăng nhanh và các chuyên gia nhận định, dịch bệnh này sẽ có nguy cơ bùng phát mạnh

Theo thống kê đến ngày 11/9/2015 của Cục Y tế Dự phòng- Bộ Y tế cho biết cả nước ghi nhận gần 30 nghìn trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 50 tỉnh, thành. Đặc biệt, hiện đã có 18 người tử vong do sốt xuất huyết. Các chuyên gia cũng cảnh báo, dịch sốt xuất huyết đang bước vào thời kỳ cao điểm, có diễn biến phức tạp và sẽ kéo dài đến hết mùa mưa.

Tuy nhiên do sốt xuất huyết có những triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh sốt virus thông thường nên nhiều người dân có tâm lý chủ quan, không tới các trung tâm y tế khám bệnh dẫn tới bệnh nặng. Nhiều người có biến chứng như: xuất huyết não, xuất huyết tiêu hóa, đe dọa tới tính mạng.

Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để cộng đồng có thể phòng tránh được bệnh này?

Nhằm giúp bạn đọc có được kiến thức cơ bản về nguyên nhân gây ra dịch bệnh sốt xuất huyết, cách phòng tránh thế nào để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, đặc biệt là với trẻ nhỏ… báo Sức khoẻ & Đời sống tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tiếp "Ứng phó kịp thời với sốt xuất huyết"

Mọi thắc mắc của bạn đọc sẽ được các chuyên gia hàng đầu giải đáp vào hồi 14h30, thứ 6 ngày 11/9/2015

Chương trình được truyền hình trực tuyến trên Suckhoedoisong.vn và trang tin điện tử Songkhoe.vn

Khách mời tham gia chương trình gồm có:

ThS. BS Nguyễn Đức Khoa- phó Trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng- Bộ Y tế

ThS. Bác sĩ nội trú Nguyễn Quốc Thái, bác sĩ Phòng cấp cứu Khoa Truyền nhiễm - Bệnh viện Bạch Mai

ThS.BS. Lê Thị Hải, Nguyên Giám đốc Trung tâm Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Bạn đọc có thể gửi câu hỏi về tòa soạn ngay từ bây giờ theo địa chỉ email:bandientuskds@gmail.com;

hoặc trên trang fanpage: Y tế Việt Nam

hoặc fanpage của báo: Sức khỏe & Đời sống

Hoặc gửi câu hỏi dưới dạng tin nhắn vào số điện thoại 0965350350 trong thời gian diễn ra tư vấn truyền hình trực tiếp. (Lưu ý, toà soạn không nhận cuộc gọi).

NỘI DUNG CÂU HỎI GIAO LƯU :
Nguyễn Thu Hoài
(Hà Đông, Hà Nội)
Em là mẹ của 2 đứa con nhỏ. Em vừa bị sốt xuất huyết, đã xuất viện về nhà nhưng vẫn phải tiếp tục theo dõi. Em lo 2 cháu sẽ bị lây từ mẹ. Xin hỏi bác sĩ bệnh này cơ chế lây lan như thế nào, em phải làm gì để phòng ngừa bệnh cho các bé? Xin cám ơn.
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Bệnh sốt xuất huyết do virus gây nên. Muỗi vằn gây bệnh sốt xuất huyết. Sau thời gian đốt người bệnh, virus vào cơ thể người, thời gian ủ bệnh 7-10 ngày mới có thể gây bệnh. Hiện chưa có bằng chứng bệnh sốt xuất huyết lây từ người sang người mà phải thông qua trung gian là muỗi. Trong trường hợp này chị là người có nguy cơ lây bệnh cho người khác. Nhưng sẽ không phải lây bệnh trực tiếp mà sẽ qua vật trung gian là do muỗi đốt. Vậy cách tốt nhất cho trẻ nhỏ ngủ nằm màn, làm lưới chống muỗi. Vệ sinh sạch sẽ nhà cửa, diệt bọ gậy, phòng tránh muỗi. Không có muỗi đốt sẽ không có sốt xuất huyết. Chị yên tâm bệnh sốt xuất huyết không lây trực tiếp từ người sang người.

MC
BS có thể cho biết tình hình dịch bệnh hiện nay đang diễn tiến như thế nào? Dịch bệnh đang bùng phát mạnh ở những tỉnh, thành phố nào? Các bệnh viện có đang bị quá tải trong thời gian dịch bệnh xảy ra không?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Hiện nay SXH lưu hành trên 100 quốc gia, WHO cảnh báo đây là dịch bệnh đáng phải quan tâm. Giai đoạn trước đây mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca mắc SXH, đến nay đã giảm nhưng tỷ lệ tử vong vẫn cao khoảng trên dưới 100 trường hợp.

Năm 2015 số mắc SXH có xu hướng tăng so với 2014, nhưng vẫn thấp hơn các nắm trước. Tuy nhiên qua theo dõi dịch tễ thì 5-10 năm là bùng phát dịch bệnh. Có thể năm nay sẽ là năm bắt đầu chu kỳ bùng phát trở lại của dịch bệnh. Năm nay mưa nhiều nên điều này cũng dễ hiểu. Bộ Y tế nhận định từ đầu năm là có thể bùng phát nên đã chủ động trong công tác phòng và điều trị bệnh.

Hoàng Mỹ Linh
(Yên Bái)
Bệnh nhân mắc SXH cần lưu ý gì trong chế độ ăn uống ạ?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Do đặc điểm của bệnh SXH là bệnh nhân sốt cao, mệt mỏi nên ăn uống sẽ kém đi. Trong SXH sợ nhất là tình trạng sốc, thoát huyết tương ra ngoài gây tình trạng cô đặc máu cho nên trong chế độ ăn uống người SXH quan trọng nhất là bù nước, điện giải như uống oresol. Do sốt cao kèm mất nước nên cần phụ nước đầy đủ, nên uống các loại nước trái cây, nước quả ép (như cam, bưởi, nước chanh, nước dừa) chứa nhiều khoáng chất và vitamin C tăng cường sức đề kháng, giúp thành mạch bền tốt hơn sẽ làm tình trạng bệnh giảm đi. Theo kinh nghiệm, có thể nghiền lá đu đủ, sau đó lọc chắt lấy nước uống cũng có tác dụng tốt cho bệnh nhân SXH.

Về chế độ ăn, cần ăn những thức ăn lỏng và mềm do khi bị sốt khó ăn cơm, đồ cứng, người bệnh nên ăn cháo, soup vừa giàu dinh dưỡng lại dễ hấp thu; có thể uống thêm sữa. Đặc biệt với trẻ em bị SXH sữa là quan trọng nhất, nếu trẻ còn bú mẹ thì nên tiếp tục cho con bú, khi cho ăn uống nên chia nhỏ bữa ăn và nước uống ra, không nên cho ăn dồn dập. Tích cực bổ sung các món ăn giàu chất đạm từ trứng, thịt, sữa… thực phẩm giàu vitamin A, giàu kẽm (thịt bò, gà…) tăng sức đề kháng chống lại bệnh SXH.

Hoàng Mỹ Linh
(Yên Bái)
Bệnh sốt xuất huyết có biểu hiện như thế nào? Nó có khác gì với các bệnh sốt thông thường khác?
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Ngay tên của bệnh sốt xuất huyết cũng nêu rõ, đây là loại bệnh gây sốt và xuất huyết. Có nhiều căn bệnh gây sốt như sốt do mầm bệnh vi sinh, sốt do virus, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng hoặc do các bệnh như ung thư, miễn dịch... Trong trường hợp sốt so mầm bệnh vi sinh cũng có đặc điểm khác nhau. Sốt khác với các bệnh sốt khác là: Sốt ngắn ngày, khoảng từ 2-7 ngày, đau mỏi người, thường đau dọc sống lưng, mỏi các cơ khớp, bên cạnh đó nhiều trường hợp có biểu hiện xuất huyết như có chấm xuất huyết rất nhỏ bên ngoài, đến các mảng bầm tím, sốt niêm mạc chảy máu ở chân răng, phụ nữ hành kinh sớm hơn, nhiều hơn, thậm chí xuất huyết tiêu tiêu hóa. Sốt và xuất huyết là 2 biểu hiện nổi bật nhất trong sốt xuất huyết. Một biểu hiện đặc trưng là thoát huyết tương như tràn dịch trong khoang màng phổi, nặng hơn là thoát huyết tương gây giảm thế tích tuần hoàn, làm huyết áp tụt, gây sốc. ..

MC
Thưa bác sĩ Nguyễn Đức Khoa, tâm lý chủ quan của người bệnh có phải là một trong những nguyên nhân khiến cho bệnh sốt xuất huyết ngày càng gia tăng không ạ? Cục Y tế dự phòng có biện pháp nào để nâng cao nhận thức cho người dân không?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Bệnh sốt xuất huyết như chúng ta đã biết là chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine nên không thể khống chế tuyệt đối. Hiện bệnh vẫn lưu hành ở Việt Nam và các quốc gia khác. Vật chủ trung gian truyền bệnh là muỗi vằn, điều kiện khí hậu ở nước ta cũng thuận lợi cho sự phát triển của muỗi vằn. Các chương trình can thiệp chỉ hạn chế tối số ca mắc và tử vong do sốt xuất huyết. Chính quyền các cấp luôn đẩy mạnh phòng chống bằng các biện pháp tuyên truyền chứ không có cách phòng chống đặc hiệu. Chúng ta chỉ có thể phòng bệnh bằng cách cắt đứt đường truyền bệnh từ con muỗi sang con người, phòng chống muỗi đốt, diệt loăng quăng, bọ gậy. Hằng năm cơ quan chức năng vẫn đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, tổ dân phố để cung cấp cho người dân các biện pháp phòng tránh bệnh.

Lê Văn Việt
(Thanh Xuân, Hà Nội)
Tôi được biết một trong những biểu hiện của sốt xuất huyết là người bệnh bị sốc, tuy nhiên, không phải tất cả người bị sốt xuất huyết đều bị sốc. Vậy, dấu hiệu nào đặc trưng nào cho biết người bệnh đang mắc căn bệnh nguy hiểm này?
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Trong bệnh viện, có những bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm vẫn khó phát hiện được các trường hợp sốc do sốt xuất huyết. Nói như vậy để thấy không phải ai cũng phát hiện được trường hợp sốc . Ví dụ như bệnh tả, thường mất nước thì nhân viên y tế sẽ cảnh báo mất nước là biết ngay. Nhưng ở bệnh nhân sốt xuất huyết thì nó không đặc trưng rõ ràng, cần theo dõi sát để phát hiện những dấu hiệu cảnh báo trong sốt xuất huyết. Khi bệnh nhân có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần được theo dõi tại bệnh viện để bồi phụ bằng truyền dịch hoặc uống. Biểu hiện: Sốt kèm theo vật vã, li bì, khi gọi hỏi chậm trả lời, đau bụng phần phía trên bên phải, phần vùng gan (đây là biểu hiện cảnh báo dễ đi vào sốc), dấu hiệu nôn mửa nhiều, tiểu ít, xuất huyết khu vực niêm mạc như rỉ máu chân răng. Những dấu hiệu này cần phải điều trị theo dõi tại bệnh viện chứ không thể điều trị ở nhà được. Sốc trong sốt xuất huyến có nguy cơ dẫn đến tử vong. Nên khi có những nguy cơ sốt phải nhập viện ngay.

Lê Lưu Ly
(Phúc Thọ, Hà Nội)
Thưa bác sĩ, bệnh SXH khi mới phát hiện có thể chăm sóc tại nhà được không? Chế độ dinh dưỡng cho người bị sốt xuất huyết thế nào và có phải kiêng món ăn nào không? Thời điểm nào để biết được bệnh đang nặng lên?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Nếu SXH thể nhẹ mà không có dấu hiệu cảnh báo thì có thể chăm sóc tại nhà nhưng phải hết sức chú ý. Theo tôi được biết sốt kéo dài khoảng 2-7 ngày nhưng trong ngày thứ 3 đến ngày thứ 6 của bệnh thì phải theo dõi hết sức chú ý, nếu có dấu hiệu cảnh báo tình trạng sốc thì phải đưa đến bệnh viện ngay. SXH hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh, thuốc đặc hiệu, do đó chế độ dinh dưỡng chăm sóc đóng vai trò cực kỳ quan trọng bởi lẽ khi sức đề kháng kém thì bệnh sẽ nặng hơn, sợ nhất là gây sốc cho bệnh nhân.

Bệnh nhân điều trị tại nhà cần chú ý chế độ dinh dưỡng, quan trọng nhất là phải uống nhiều nước, uống nước rất quan trọng trong điều trị bệnh, có thể uống các loại nước như nước ép, nước rau quả chứ không nhất thiết là phải nước lọc.

Chế độ ăn, cần kiêng những loại thức ăn nhiều mỡ béo, thực phẩm xào rán, có gia vị chua cay gây khó tiêu; còn lại không kiêng tuyệt đối thứ gì cả, nên ăn cân đối đầy đủ dinh dưỡng, nhất là thực phẩm cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất, thức ăn chế biến dưới dạng lỏng, mềm, dễ tiêu….

Một độc giả
Thói quen sinh hoạt hằng ngày của người dân ảnh hưởng như thế nào đến sự lây truyền của bệnh?
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

 Sự sinh sôi của đàn muỗi liên quan đến vấn đề vệ sinh môi trường ngoại cảnh, nó chính là hậu quả trực tiếp hành vi của con người. Để tránh muỗi đốt, cần nằm màn.Việc nằm màn nhất là vào mùa nóng gây cảm giác khó chịu. Muỗi đốt gây bệnh sốt xuất huyết thường đốt chúng ta ban ngày vào ban ngày, lúc sáng sớm, hoặc chiều tối cũng có nhưng ít. Nhiều người nghĩ rằng ngủ trưa ngắn thì không cần nằm màn nhưng vẫn cần vì giảm yếu tố nguy cơ bị muỗi đốt.

Bên cạnh đó, các biện pháp vệ sinh không đặc hiệu giúp giảm yếu tố nguy cơ từ môi trường cũng rất quan trọng như vệ sinh tay chân. Rửa tay giúp phòng tránh các bệnh nhiễm khuẩn khác, làm sức đề kháng của cơ thể không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề khác. Ngoài ra, việc rửa tay còn giúp chúng ta có thói quen vệ sinh sạch sẽ.

Một bạn đọc
Xin hỏi ThS. BS Nguyễn Đức Khoa: Mùa mưa lũ, do điều kiện vệ sinh kém, môi trường, nguồn nước bị ô nhiễm, bệnh SXH càng có cơ hội phát triển. Vậy biện pháp phòng dịch bằng phương pháp phun hóa chất tại các vùng có nguy cơ cao được tiến hành như thế nào? Bộ Y tế có gặp khó khăn gì không? Định kỳ phun có được thực hiện thường xuyên không?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Trung gian truyền bệnh là con muỗi vằn, tập tính của nó là đẻ tại các dụng cụ chứa nước sạch như chum vại, bình hoa, bể cảnh, hòn non bộ, bát để chân trạn để chống kiến, khay nước ở điều hòa, tủ lạnh, máng thức ăn gia súc chăn nuôi, mảnh lu, mảnh chai, lốp xe… nói chung là các vật đọng nước sạch là muỗi đẻ tại đó, xung quanh nhà chúng ta. Cho nên là việc diệt muỗi để cắt đường truyền bệnh từ người này qua người khác là điều cần thiết ví dụ như bật điện, dùng hương để xông, các dụng cụ chứa nước thì phải lật úp, đổ bỏ nước đi. Phun hóa chất thì theo hướng dẫn của Bộ Y tế là 2 trường hợp: Phun chủ động khi chỉ số tăng cao có nguy cơ bùng phát dịch thì sẽ phun diện rộng, thứ 2 là khi phát hiện ổ dịch thì phải phun bao vây ổ dịch.

Phun diệt muỗi sốt rét và sốt xuất huyết khác nhau. Phun hóa chất phải đi kèm diệt loăng quăng, bọ gậy bởi phun hóa chất chỉ có tác dụng tức thì (khoảng 3-5 ngày khi phun hóa chất trong không gian, diệt muỗi đã trưởng thành). Do đó người dân cần hợp tác trong việc tiêu diệt triệt để nguồn truyền bệnh.

MC
Xin được hỏi chế độ ăn uống cho trẻ đã khỏi bệnh SXH?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Trẻ đã khỏi sốt và chơi bình thường rồi thì nên tuân theo chế độ bình thường thôi. Tùy theo độ tuổi của bé, nếu bé còn bú mẹ thì mẹ phải tăng cường dưỡng chất, nếu bé ăn dặm thì ăn “trả bữa” bổ sung cho bé để tăng cân, bù lại mất dinh dưỡng trong thời gian bé bị ốm, tránh tình trạng nhẹ cân suy dinh dưỡng sau này. Thời gian mới ốm dậy, trẻ có thể ăn chưa ngon miệng, phụ huynh nên chia nhỏ bữa ăn ra, cho ăn các loại cháo soup bù năng lượng thiếu hụt, tăng số bữa lên…

Bạn đọc
Xin được hỏi ThS. BS Nguyễn Đức Khoa: tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, trước tình hình khó lường của bệnh dịch và bệnh nhân nhập viện đang có dấu gia tăng, Bộ Y tế đã có những chỉ đạo gì tới các bệnh viện để ngăn chặn dịch bệnh? Liệu số thuốc, hoá chất, trang thiết bị y tế có đảm bảo đủ cho đợt dịch SXH này không?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Bộ Y tế ngay từ đầu năm đã nhận định là năm 2015 có thể bùng phát dịch sốt xuất huyết trở lại nên đã có những hành động quyết liệt để phòng chống bệnh SXH, tổ chức các hoạt động truyền thông mạnh mẽ trên đài truyền hình, báo chí để người dân được biết. Bộ Y tế cũng đã tham mưu cho Thủ tướng chính phủ ra công điện về việc ra quân diệt loăng quăng bọ gậy phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết.

Lưu Ly
Bác sĩ có thể cho độc giả biết thêm về những dấu hiệu nhận biết rằng bệnh đang có diễn biến xấu.
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Bộ Y tế đã có hướng dẫn chi tiết về cách chẩn đoán, điều trị. Khi chưa có dấu hiệu nặng, dấu hiệu cảnh báo thì người bệnh có thể điều trị tại nhà. Những trường hợp như sống 1 mình, nhà xa, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai hoặc mắc nhiều bệnh, bệnh nhân cần nhập viện theo dõi. Khi điều trị bệnh sốt xuất huyết tại nhà cần theo dõi đặc biệt để ứng cứu, có những dấu hiệu cảnh báo như bệnh nhân khó thở, tụt huyết áp, sốc dễ dẫn đến suy cơ quan nội tạng rất nguy hiểm.

ThS. BS Nguyễn Đức Khoa: Theo thống kê của Bộ Y tế, hầu hết các trường hợp tử vong do sốt xuất huyết là do đến bệnh viện muộn. Quan điểm của Bộ Y tế là tất cả các trường hợp sốt hoặc nghi ngờ đều phải đến bệnh viện để được bác sĩ khám, chẩn đoán và đưa ra lời khuyên về việc điều trị tại nhà hay tại bệnh viện. Có những loại thuốc người dân tự ý dùng sẽ làm bệnh nặng thêm. Người dân có dấu hiệu sốt xuất huyết cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn và điều trị hợp lý.

MC
Với những người bị sốt xuất huyết dengue, đặc biệt với trẻ em có sức đề kháng kém thì cần có chế độ chăm sóc như thế nào ạ?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Nói về chế độ dinh dưỡng, dù cháu ở thể nặng hay nhẹ cũng cần chú ý như những gì tôi đã chia sẻ ở trên. Nhưng đặc biệt chú ý trẻ bị bệnh nặng cần theo dõi kịp thời các dấu hiệu cảnh báo để đưa trẻ đi BV điều trị kịp thời tránh trường hợp đáng tiếc xảy ra.

Chú ý là cha mẹ cần kiên trì nấu nướng các món ăn thay đổi khẩu vị, nên hỏi trẻ lớn để có món ăn hợp khẩu vị của trẻ. Các món ăn ưu tiên là giàu vitamin D, A, kẽm, sắt, khoáng chất… có thể nấu cháo cà rốt, thịt gà, uống nước quả cam, quýt, sinh tố… nhằm giúp trẻ tăng cường sức khỏe.

Bạn đọc
Thưa ThS.BS. Lê Thị Hải, với những thai phụ mắc sốt xuất huyết, hẳn là phải có một chế độ chăm sóc đặc biệt. Vậy chế độ dinh dưỡng cho những bệnh nhân này cần chú ý điều gì ạ?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Trong thời gian mang thai 3 tháng đầu, hầu hết chị em có tình trạng nghén, khó ăn. Nhiều mẹ mang thai 3 tháng đầu không những không tăng cân mà còn sụt cân đi.

Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu do ăn hay nôn nên chia nhỏ bữa ăn, ăn thức ăn lỏng cháo, soup, sữa sẽ giảm tình trạng nôn nghén; không nên ăn các thức ăn chế biến sẵn nhiều dầu mỡ, không ăn thức ăn chiên đi chiên lại nhiều lần… Tăng cường uống nước, nước hoa quả…

Trường hợp nghén nôn nhiều quá thì phải vào bệnh viện để truyền dịch.

Nguyễn Viết Kiên
(TP.HCM)
Tôi được biết bệnh sốt Dengue và sốt xuất huyết Dengue chưa có thuốc đặc trị cũng như chưa có vắc-xin phòng ngừa. Tuy nhiên, qua tìm hiểu, tôi cũng được biết vắc xin phòng chống bệnh SXH đang được nghiên cứu ở nước ta. Vậy ThS. BS có thể cho kết quả nghiên cứu loại vắc xin này thế nào ạ? Có phải vắc xin này sắp được thử nghiệm ở nước ta không ạ? Tôi xin cảm ơn.
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Hiện nay ở VN và cả thế giới đã có nhiều nghiên cứu để phát triển vắc-xin phòng bệnh SXH. Một trong những nghiên cứu khả quan nhất hiện này được triển khai từ năm 2011, đã được thử nghiệm trên 2.000 trẻ. Mỗi trẻ được tiêm 3 mũi và đánh giá hiệu quả sau 13 tháng đã giảm được 56% nguy cơ mắc bệnh và giảm được đến 80% các trường hợp bệnh nặng. Tại các quốc gia khác như ở Malaysia, Châu Phi thì đều cho kết quả tương tự. Vắc –xin này cũng hiệu quả cho người lớn. Ở nước ta đến năm 2017 sẽ kết thúc 5 năm theo dõi, sau đó sẽ có khuyến cáo với cộng đồng và cân nhắc việc đưa vào sản xuất. Nếu có bằng chứng khoa học là có thể phòng bệnh hiệu quả thì chính phủ sẽ cân nhắc đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng bởi sốt xuất huyết là bệnh lưu hành và đang là gánh nặng đối với cộng đồng.

Ngoài ra, còn một số nghiên cứu khác về vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết cũng đang được triển khai nghiên cứu.

Ngọc Hòa
(37 tuổi, Bắc Giang)
Chào các Bác sĩ. Trong thời gian này em biết đang có dịch sốt và trẻ em là đối tượng dễ mắc nhất. Xin hỏi bác sĩ, con em bị sốt đã 3 ngày, có ho và sổ mũi, đã uống thuốc theo đơn bác sĩ được 2 ngày. Đến hôm nay bé đã hết sốt và chơi bình thường nhưng em vẫn còn rất lo, làm sao để biết rằng bé bớt bệnh hay có bị sốt xuất huyết không?
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Thông tin của chị cung cấp cho thấy cháu đã đỡ rất nhiều rồi. Cháu đã hết sốt chơi bình thường thì là bệnh đã đỡ. Sốt xuất huyết ở trẻ em thì không có triệu chứng sổ mũi, sổ mũi do vi khuẩn hoặc virus, có thể mắc bệnh viêm đường hô hấp trên. Tôi nghĩ trong trường hợp này không phải bệnh sốt xuất huyết. Nếu chị vẫn chưa yên tâm có thể thăm khám lại bác sĩ.

Lê Lan
Con gái tôi 6 tuổi, bị nổi mẩn đỏ trên người tay và chân mới 3 ngày nay. Đã đi khám và kết quả là bị sốt dengue. Cũng sốt nhưng chỉ vào ngày đầu khi xuất hiện bệnh thôi. Còn 2 ngày sau thì bình thường. Em muốn hỏi là sốt dengue và sốt xuất huyết dengue thường có triệu chứng như thế nào? Để em biết cách chăm sóc tại nhà hay em cần đưa bé bệnh viện để được theo dõi ạ. Có phải ai đã từng bị sốt xuất huyết dengue rồi thì sẽ không mắc lại nữa đúng không ạ? Tôi xin cảm ơn.
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Sốt xuất huyết (SXH) dengue là thuật ngữ Tây Ban Nha để chỉ mức độ nặng nhẹ của bệnh. Sốt dengue khi bị nhẹ, và sốt xuất huyết dengue có biểu hiện thoát huyết tương là bệnh nặng. Từ năm 2009 trở lại đây Tổ chức Y tế thế giới thống nhất gọi là sốt xuất huyết dengue, có thể thông thường, thể nặng và thể có dấu hiệu cảnh báo. Cháu nhà chị có biểu hiện phát ban ở tay chân là có thể bị sốt xuất huyết dengue, bác sĩ khi khám về chẩn đoán sốt xuất huyết dengue chắc cũng đã tư vấn cho chị và cháu về cách điều trị và theo dõi rồi. Quan trọng nhất khi điều trị, chị cần bồi phụ nước và điện giải cho cháu.

Cháu nhà chị có những biểu hiện không điển hình nhưng đã được chẩn đoán sốt xuất huyết dengue rồi thì vẫn cần phải khám lại và theo dõi hằng ngày. Khi không có dấu hiệu cảnh báo, bệnh nhân có thể điều trị tại nhà. Xét nghiệm tiểu cầu mà xuống nhanh quá là cần phải nhập viện, hay chỉ số cô đọng máu mà tăng nhanh thì cũng cần nhập viện thì tình trạng máu bị cô đặc thì dễ dẫn đến tình trạng sốc. Sốt xuất huyết dengue chính là dịch sốt xuất huyết đang bùng phát hiện nay. Như bệnh ebola cũng là bệnh sốt xuất huyết nhưng ở thể khác, nên người ta thường bỏ từ sốt xuất huyết đi để tránh bị nhầm lẫn.

Bị sốt xuất huyết rồi thì thường bị không bị mắc lại sốt xuất huyết type đó nữa tuy nhiên sốt xuất huyết có những 4 type, khi đã mắc một type, lần 2 sẽ không mắc lại nữa. Vì vậy nếu bị lần 2 thì triệu chứng sẽ rất nặng. Tuy nhiên chưa ghi nhận trường hợp nào bị sốt xuất huyết đến 4 type cả.

MC
Do tính chất phức tạp và sự gia tăng của các dịch bệnh, các bệnh viện hằng ngày phải tiếp nhận rất đông bệnh nhân đến khám và nhập viện, đặc biệt các bệnh viện lớn còn xảy ra hiện tượng quá tải. Bệnh nhân nhập viện không chỉ có bệnh SXH mà còn các bệnh truyền nhiễm khác như Tay-chân-miệng, viêm đường hô hấp cấp. Xin được hỏi ThS. BS Nguyễn Đức Khoa, để tránh lây nhiễm chéo trong bệnh viện thì Bộ Y tế đã có những chỉ đạo gì trong đợt dịch năm nay?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Bộ Y tế đã có hướng dẫn chẩn đoán điều trị cho các tuyến BV, hướng dẫn chăm sóc điều trị người bệnh, theo dõi các trường hợp nặng. Để tránh tình trạng quá tải ở các bệnh viện thì người dân nên đến các cơ sở khám chữa bệnh ban đầu tuyến huyện, tỉnh để được chẩn đoán điều trị bệnh sốt xuất huyết, khi có diễn biến nặng thì mới lên đến tuyến trên. Hạn chế việc khám chữa bệnh vượt tuyến để tránh quá tải. Ngoài ra, ngành y tế cũng đang củng cố lại các cơ sở y tế tư nhân để cùng với cơ sở y tế công lập cùng phòng chống dịch bệnh này, tránh việc chuyển tuyến các bệnh nhân nặng lên điều trị ở tuyến trên khi đã ở tình trạng quá muộn.

MC
Thưa các vị chuyên gia, trong thời điểm chuyển mùa này, thời tiết diễn biến phức tạp, rất dễ bùng phát và lây lan các dịch bệnh. Đặc biệt, đây cũng là thời điểm mùa khai trường, ngoài SXH, một số dịch bệnh có nguy cơ lây nhiễm trong học sinh, sinh viên như: tay chân miệng, bệnh cúm, Ebola, thậm chí là MERS-CoV, vậy để phòng bệnh trong trường học, ngành y tế đã có những chỉ đạo gì tới các nhà trường?
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Bộ GD ĐT và Bộ Y tế đã phối hợp để tổ chức buổi họp báo để cung cấp thông tin cho báo chí về 2 bệnh dễ lay lan và mắc trong trường học là bệnh SXH và tay chân miệng. Chủ động biện pháp dự phòng cá nhân trong nhà trường để mỗi em học sinh trở thành một tuyên truyền viên trong gia đình về phòng chống dịch bệnh.

MC
Để phòng bệnh SXH, đặc biệt với trẻ nhỏ, BS Lê Thị Hải có lời khuyên gì cho người dân, đặc biệt trong môi trường trường học, các khu công nghiệp trong vấn đề dinh dưỡng không ạ?
TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải :

Như chúng ta đã biết, chế độ dinh dưỡng rất quan trọng trong phòng chống bệnh tật. Không chỉ với bệnh SXH mà với các loại bệnh khác, khi cơ thể có sức khỏe tốt thì phòng chống bệnh tật sẽ tốt hơn. Do đó chế độ dinh dưỡng rất quan trọng. Lời khuyên của tôi là chế độ dinh dưỡng cho các thành viên trong gia đình cần cân đối và đầy đủ, hợp lý, nhưng đầy đủ không có nghĩa là ăn nhiều gây nguy cơ béo phì. Ăn đủ chất đạm, béo, tăng cường ăn rau xanh, hoa quả, bữa ăn hàng ngày cần giàu dinh dưỡng, chế biến hợp lý, tạo thói quen uống nhiều nước chống táo bón, bù nước cho cơ thể rất quan trọng…

Để phòng bệnh cần hiểu về thông tin bệnh tật, đơn giản như phòng SXH cần tạo thói quen sống gọn gàng, ngăn nắp, ngủ cần buông màn… Tạo môi trường sống trong lành sạch sẽ tránh bệnh tật ngay từ môi trường sống xung quanh mình. Một khi có ý thức tốt về sức khỏe như vậy sẽ ít mắc bệnh hơn.

Bạn đọc giấu tên
Xin bác sĩ cho tôi hỏi: Hiện vợ tôi đang mang thai 3 tháng, vợ tôi bị sốt xuất huyết, đi khám bác sĩ bảo bị tràn dịch màng phổi mức độ nhẹ và cho vợ tôi uống thuốc, xin hỏi bệnh sốt xuất huyết có ảnh hưởng gì đến bé không? Vợ tôi phải điều trị như thế nào? Xin cảm ơn bác sĩ!
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Trong bệnh sốt xuất huyết dengen, tràn dịch màng phổi là một biểu hiện của tình trạng thoát huyết tương. Do tính chất gây bệnh của con virus, những thành phần huyết tương thoát ra lòng mạch máu tích dịch trong khoang màng phổi. Sau khi bệnh hồi phục thì dịch trong màng phổi có thể hấp thu và có thể không để lại di chứng gì. Chị đang mang thai thì bị sốt xuất huyết, các nghiên cứu gần đây cho thấy cũng chưa có bằng chứng nào về sự ảnh hưởng của sốt xuất huyết đến thai nhi. Có điều chắc chắn là nếu sốt sẽ ảnh hưởng xấu đến thai, nếu nhiệt độ cơ thể người mẹ trên 38,5 độ trở lên, nếu nhiệt độ này càng kéo dài sẽ ảnh hưởng đến em bé. Có nhiều phương án để khống chế kiểm soát thân nhiệt như chườm đá, dùng thuốc hạ sốt cho phụ nữ mang thai, nởi lỏng quần áo…

Lê Mỹ Uyên
(Quảng Bình)
Thưa bác sĩ tôi thấy càng ngày bệnh sốt xuất huyết càng ngày càng diễn biến khó lường, đặc biệt vào mùa mưa này, vi khuẩn, vi-rút càng biến đổi phức tạp. Như vậy, người lớn có thể làm gì để bảo vệ trẻ nhỏ khỏi nguy cơ nhiễm bệnh? Bản thân tôi là một người mẹ nên tôi rất lo lắng. Tôi xin cảm ơn.
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

 Là bậc cha mẹ thì điều tốt nhất để làm cho trẻ là tạo thói quen tốt cho trẻ, cha mẹ nên làm gương cho trẻ. Đơn giản là rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh. Trẻ em sẽ học theo những thói quen, hành vi tốt của người lớn. Bên cạnh đó, cần tạo môi trường vệ sinh trong gia đình phải thật ngăn nắp, sạch sẽ để tránh bị muỗi đốt, lây nhiễm nguồn bệnh.

MC
Mùa nào cũng có những nỗi lo riêng, trong thời tiết khá là khắc nghiệt như nước ta thì việc phòng bệnh cần phải được mỗi người chủ động để tránh những tổn thất không đáng có. Trước khi kết thúc chương trình, các chuyên gia có lời khuyên gì cho những khán giả của chương trình không ạ? Không chỉ trong việc phòng bệnh SXH trong mùa mưa này mà còn các bệnh truyền nhiễm khác.
ThS. BS Nguyễn Đức Khoa :

Bệnh truyền nhiễm xâm nhập vào cơ thể qua rất nhiều con đường (hô hấp, tiêu hóa ăn uống, tiếp xúc, qua đường máu, qua côn trùng truyền…). Vì vậy để phòng các bệnh truyền nhiễm nói chung, chúng ta cần ngăn chặn các tác nhân  gây bệnh. Việc đầu tiên là ăn, ở vệ sinh, ăn uống hợp lý để nâng cao sức khỏe, và tránh tiếp xúc với các nguồn bệnh truyền nhiễm, ngăn chặn sự phát triển của các côn trùng truyền bệnh. Đối với bệnh sốt xuất huyết, người dân cần nhớ rằng không có lăng quăng, bọ gậy thì không có sốt xuất huyết. Hằng tuần nên kiểm tra dụng cụ chứa nước, thực hiện theo khuyến cáo của Bộ Y tế là diệt trừ lăng quăng bọ gậy, diệt trừ muỗi. Khi có biểu hiện bệnh thì cần đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, tư vấn, chăm sóc, theo dõi và điều trị kịp thời, tránh tình trạng đến muộn do chủ quan.

ThS.BS. Lê Thị Hải: người dân cần phải hiểu biết và cập nhật ngay các kiến thức về bệnh để chủ động phòng bệnh.

ThS.BS nội trú Nguyễn Quốc Thái: Người dân hãy đặt niềm tin vào hệ thống y tế để được thăm khám cũng như xử trí chuyên môn khi cần, nhấn mạnh thêm là khi có niềm tin thì mới có thông tin đầy đủ và chúng ta mới hướng đến việc phòng bệnh.

MC
Trong quá trình điều trị sốt xuất huyết chúng ta cần phải chú ý những điều gì?
ThS. BS Nguyễn Quốc Thái :

Bệnh nhân sốt thường dùng các biện pháp hạ nhiệt vật lý như chườm, lau người, dùng thuốc hạ sốt. Bên cạnh dùng thuốc hạ sốt cần bồi phụ nước và điện giải, nhất là trong những ngày đầu bị sốt. Tâm lý người dân thường muốn nhanh chóng thoát ra khỏi căn bệnh, thường tự ý truyền dịch. Điều này rất nguy hiểm, không truyền dịch khi không có chỉ định. Bệnh nhân cần tuân theo chỉ dẫn của thầy thuốc. Khi truyền dịch có thể làm bệnh nhân bị quá tải dịch truyền vào gây phù phổi, sẽ dẫn đến. Truyền dịch không đúng chỉ định có thể gây sốc, sốc do truyền dịch chứ không phải sốc do sốt xuất huyết. Bên cạnh đó làm người dân chủ quan, không đến bệnh viện khi có dấu hiệu nặng.

Có một số người thầy thuốc thường chỉ định thuốc kháng sinh trong điều trị sốt xuất huyết. Điều này là không cần thiết, nhưng việc điều trị này không thể làm bệnh nặng lên. Một số biện pháp điều trị dân gian như giã lá nhọ nồi để hạ sốt, giải nhiệt cũng cần lưu lý. Tôi khuyên người dân nên thận trọng. Nếu bệnh nhân uống lá nhọ nồi, bị nôn ra, sẽ làm người bệnh không phát hiện ra xuất huyết tiêu hoá. Khi bị xuất huyết tiêu hoá người bệnh cũng nôn ra dịch màu đen.

KHÁCH MỜI THAM DỰ
  • TTƯT.ThS.BS. Lê Thị Hải
    Nguyên GĐ TT Khám tư vấn Dinh dưỡng, Viện Dinh Dưỡng QG
  • ThS. BS Nguyễn Quốc Thái
    BS Phòng cấp cứu Khoa Truyền nhiễm - bv Bạch Mai
  • ThS. BS Nguyễn Đức Khoa
    Phó trưởng phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết "Ứng phó kịp thời với sốt xuất huyết"
  • Mc (Ngotriphuong94@gmail.com)

    Thưa bác sĩ, ngày đầu tiên cháu bị sốt cao, kẻm với đau cột sống lưng, hơi đau đầu và bị lạnh trong người nhưng lại toát mồ hôi rất nhiều, sang ngày thứ 2 cháu hết sốt và chị bị đau chân khó đi lại, tối ngày thứ 2 tự nhiên cháu bị ngứa toàn thân, rồi có kèm chảy máu cam, sáng ngày thứ 3 thì cháu bị đau bụng, kèm hơi đau đầu, xin hỏi bác sĩ liệu cháu có phải bị sốt xuất huyết k ah?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com