Đường dây tiếp nhận những thông tin bất cập trong ngành Y
  • 19009095
  • duongdaynongyte@gmail.com
Tổng biên tập: Thầy thuốc ưu tú BS.Trần Sĩ Tuấn

24/05/2009 06:10

Đàn ông đi biển có đôi

Với nghề biển, "bạn" là danh xưng được dùng để chỉ những người làm công trên tàu. Nguyên tắc của nghề đi biển là bao giờ cũng phải có "bạn", nên dân gian xưa đã có câu: Đàn ông đi biển có đôi… Trước đây, những người bạn có thể gắn bó cả cuộc đời đi biển của mình với một chủ tàu. Nhưng nay, những tình thân như thế ngày càng ít đi. Con cá, con mực lên bờ đã phải chia năm xẻ bảy, phần lo trả nợ ngân hàng, phần lo tiền dầu, tiền đá, rồi lương thực cho những ngày lênh đênh trên biển… nên không còn là bao, chưa kể những hiểm nguy, bất trắc nơi đầu sóng ngọn gió. Thế nên, nhiều trai bạn "nhảy" từ tàu này sang tàu khác, tùy theo thu nhập của tàu có tăng hay không. Chủ tàu, vì thế, có khi kiếm đỏ con mắt cũng không đủ trai bạn cho một chuyến ra khơi.

 Chú Đàm Ơn cùng các trai bạn chuẩn bị cho một chuyến ra khơi mới.

Hồn treo cột buồm…

Anh Hoàng Văn Hải (xã Bình Hải, huyện Thăng Bình, Quảng Nam) đến giờ vẫn không quên được ký ức kinh hoàng khi sống sót trở về từ tâm bão ChanChu 3 năm trước đây. "Đặt chân xuống đất mà chân tui cứ líu quýu, chỉ chực khuỵu xuống. Không tin được là mình đã nguyên vẹn trở về". Ở nhà hơn một năm, làm đủ thứ nghề, nghĩ rằng hẳn đã đoạn tuyệt với biển, nhưng rồi "không bước xuống biển thì biết lấy gì sống" - anh Hải kể với giọng trầm buồn - "đâu bỏ cuộc được". Hơn 10 năm đi biển, anh Hải có 7 năm theo tàu cá, 5 năm theo tàu mực. Đằng đẵng nhiều tháng ròng của những năm làm nghề câu mực, anh Hải "quay vòng" theo một lịch trình bất di bất dịch: 5 giờ chiều đặt chân xuống chiếc thuyền thúng với lưỡi câu, bình điện, đèn chụp, ngồi câu một mình giữa biển đêm đen kịt; 5 giờ sáng hết giờ câu, bước chân lên tàu là bắt đầu xẻ mực đến quá trưa, chiều nghỉ ngơi vài tiếng để lại bắt đầu một ngày câu khác. Mỗi chuyến biển như thế kéo dài 2 - 3 tháng, thu nhập khoảng 5 triệu đồng cho một chuyến ra khơi, nhưng sức khỏe không chịu được nên anh chuyển sang tàu cá.

Bắt đầu bước xuống tàu làm trai bạn từ năm 13 tuổi, anh Nguyễn Văn Phương (phường Thanh Lộc Đán, quận Thanh Khê, Đà Nẵng) đã có thâm niên 26 năm đi biển. Bắt đầu vào nghề làm những công việc như nấu ăn, rồi học vá lưới, kéo lưới rành rẽ rồi mới đến học nghề máy, học cách phát hiện luồng cá... giờ anh Phương đã là thuyền trưởng, được chủ tàu giao phó điều khiển con tàu, tự tìm bạn nghề, hạch toán chi phí cho mỗi chuyến biển. Thu nhập của anh cũng không cao hơn anh em bạn tàu là bao, trung bình mỗi tháng chỉ được khoảng 1,5 triệu đồng. Anh kể, nhà có 5 anh em trai, cha mẹ sinh ra làm nghề biển nên các con cứ vậy nối gót. Anh có 10 năm đi theo tàu câu mực nhưng sức khỏe không kham được nên chuyển sang làm tàu cá, thu nhập vì thế cũng ít hơn. Đi tàu lưới vây, dù đã cách bờ vài trăm hải lý nhưng nghe dự báo có áp thấp nhiệt đới hay bão là cả tàu phải chạy vào bờ. Chi phí chuyến biển đó anh em trên tàu chịu chung. "Làm nghề cá hay mực đều khổ như nhau, người dân biển có câu "biển giả" nghĩa là nghề bọt nước, nhưng muốn có đồng tiền thì phải bươn chải” - anh Phương cho biết. Anh Phương, anh Hải và hàng trăm người đi biển khác, chủ cũng như bạn, đã từng đi qua cơn bão kinh hoàng ChanChu và nhiều cơn bão khác cho rằng "sống lát mô là quý lát nớ". Người chủ tàu của anh Phương, tàu ĐNa 90052 cũng đã vĩnh viễn mất người em trai trong trận bão biển đó.

 Ngư dân Quảng Ngãi tập trung ở đường Trần Hưng Đạo chuẩn bị đi biển.

Từ "bạn" đến... chủ

Lẫn trong nhiều tàu mang số hiệu của Quảng Ngãi đang chuẩn bị cho một chuyến ra khơi mới, đang neo tàu tại Đà Nẵng là hai chiếc tàu ĐNa 66574 và ĐNa 7059 của gia đình chú Đàm Ơn (phường An Hải Tây, quận Sơn Trà, Đà Nẵng). Thường thì tàu của Quảng Ngãi thường tìm nhau để  neo đậu cùng một bến. Hỏi ra mới biết chú cũng gốc gác trong đó, ra đây lập nghiệp đã lâu. Lên tàu từ khi 14 tuổi, là tàu của gia đình nhưng chú Ơn vẫn phải chấp nhận làm tài công, học nghề dần dần mà theo chú là "cứ lên tàu là học". Năm nay gần 60 tuổi, ông chủ tàu này vẫn không hề khác anh em bạn thuyền, cũng phải xắn tay áo lên làm đủ việc. Được cái khi chia phần thì chủ tàu có khá hơn chút đỉnh, với tỉ lệ 40-60 với tàu đi giã cào (loại này đầu tư nhiều lưới), đi lưới cản hay làm mực thì tỉ lệ chia là 30 - 70. Anh Trần Cúc hơn 20 năm theo tàu cùng chú Ơn đã góp được một số vốn kha khá cùng tàu, nên thu nhập cũng đỡ. Nhiều chủ tàu khác cho biết hầu hết tàu cá của người Quảng Ngãi đã cổ phần, anh em cùng góp vốn nên thu nhập mỗi chuyến biển cũng khá hơn các tàu khác.

Hôm chúng tôi gặp, anh Phương và 13 anh em thuyền viên gồm 7 người ở Đà Nẵng, 6 người ở Quảng Nam vừa cập cảng cá Thọ Quang, chờ sáng hôm sau cân cá cho một công ty thủy sản. Hiện giá cá khá thấp, cá ngừ có giá 11-12.000 đồng/kg, thấp hơn năm ngoái 7 - 8 giá, nên thu nhập của anh em cũng không nhiều nhặn gì cho một chuyến biển kéo dài gần trọn tháng. Thường tỉ lệ chia ở đây là 45 - 55 hoặc 40 - 60 (trai bạn 40, chủ tàu 60 phần, tùy theo chuyến biển). Anh Hải và những thuyền viên ở Quảng Nam phải chờ cân cá xong, chủ tàu chia tiền mới có để về quê ít ngày, chờ chuyến biển mới. Hiện làm nghề biển thu nhập không cao, lại có quá nhiều rủi ro trong điều kiện làm việc ngặt nghèo nên hầu như trai bạn người Đà Nẵng không nhiều, chủ yếu là những chú, những anh có thâm niên đi biển hàng chục năm. Vì thế trên các tàu cá hiện nay đa phần trai bạn quê ở Quảng Nam, Quảng Ngãi. Thường tháng 6 là mùa tìm việc của những thanh niên ở các làng biển khác đổ về các bến cảng ở Đà Nẵng. Nhưng 3 năm trước, sau cơn bão ChanChu, nhiều chủ tàu tìm đỏ mắt vẫn không có đủ trai bạn cho những chuyến tàu. Quân số của mỗi tàu trước đó thường có 17-20 người, nay chỉ còn 9-12 người/tàu.

Hôm đi lấy tài liệu cho bài viết này, chúng tôi gặp hơn 100 thuyền viên quê từ Đức Phổ (Quảng Ngãi) ra Đà Nẵng cho một chuyến ra khơi mới. Trong số hơn 100 trai bạn xuống tàu đi ngày hôm đó, phân nửa là những thanh niên mới lớn, 16-17 tuổi, mặt còn non nớt, nghỉ học nửa chừng rồi theo anh, theo cha, thậm chí theo bạn bè đi biển. Khi được hỏi, các em đều bảo sinh ra ở biển, rời sách vở ra thì đi biển là lựa chọn đầu tiên. Em Trần Văn Quốc, 17 tuổi, có thâm niên đi biển hơn 1 năm, dù đi tàu của gia đình nhưng Quốc vẫn phải giữ chân làm bếp. Quốc nói: "Ngoài thời gian nấu ăn thì kéo lưới, chừng nào làm được như các anh thì sẽ được làm thợ chính". Quốc cho rằng việc gì cũng có cái khó của nó, không còn cách nào khác là phải quan sát rồi tự mình rút lấy kinh nghiệm, vì "em cũng không được ba ưu tiên gì đâu, vẫn đối xử giống như các thợ bạn khác nên mình buộc phải cố gắng". Trong tương lai, Quốc sẽ là người tiếp quản chiếc tàu này của gia đình, và chàng thanh niên mới lớn, mặt như còn búng ra sữa này có một suy nghĩ rất già dặn: "Nếu làm chủ tàu thì phải suy nghĩ nhiều hơn, tìm chỗ nào có cá để đánh bắt, vì việc làm của nhiều người khác nữa...". Như vậy thì giữa chủ tàu và trai bạn, đâu có khác nhau nhiều, khi họ cùng ăn, cùng làm việc, cùng đối mặt với bao hiểm nguy trước sóng to gió lớn, cùng có một mục đích chinh phục biển khơi...

Phóng sự của Hà An

VOTE:

Bình luận của bạn

Sức khỏe & Đời sống online rất mong nhận được bình luận của các bạn xung quanh vấn đề này. Xin hãy GỬI BÌNH LUẬN ý kiến của mình phía dưới bài viết, điền thông tin theo cách hệ thống hướng dẫn rồi nhấn GỬI BÌNH LUẬN. Mọi ý kiến của các bạn đều được Sức khỏe & Đời sống online đón đợi và quan tâm. Cám ơn các bạn!