Nấm miệng candida ở trẻ em

Nấm miệng Candida là nguyên nhân thường gặp của trẻ đến khám tại các phòng khám Nhi, cũng như là lý do các bà mẹ đưa bé đến mua thuốc tại các hiệu thuốc tây.

Nấm miệng Candida là nguyênnhân thường gặp của trẻ đến khám tại các phòng khám Nhi, cũng như là lý do cácbà mẹ đưa bé đến mua thuốc tại các hiệu thuốc tây. Bệnh có thể được phát hiệntình cờ qua thăm khám, hay do  nhữngtriệu chứng khó chịu của bé mà bà mẹ mang bé đến khám.

Mặc dù chẩn đoán và điều trịkhông khó, tuy nhiên vẫn còn những trường hợp bị bỏ sót có thể gây diễn tiếnbệnh nặng hơn, hay không phải là nấm miệng nhưng một số bà mẹ vẫn tự ý dùngthuốc rơ miệng kháng nấm không cần thiết trong thời gian dài. Bài này chia sẻkiến thức về nấm miệng candida ở trẻ em với các bà mẹ, bạn đọc  để giúp tránh bỏ sót bệnh nấm miệng candida,cũng như tránh lạm dụng thuốc rơ miệng trong các tình trạng không cần thiết.  

Nấm miệng candida ở trẻ em 1

Nấm candida có những đặc điểmgì?

- Bình thường nấm candida thườngtrú trên cơ thể và không xâm lấn gây bệnh.

- Có 40 - 60%  dân số là người lành mang Candida trên cơthể.

- Candida bình thường tồn tạiở da, hệ tiêu hóa, cơ quan sinh dục nữ... và có nhiều chủng khác nhau, trong đóchiếm tỉ lệ cao nhất là chủng candida albicans 70%.

- Trẻ  thường nhiễm candida trong lúc sinh khi mẹ bịnấm candida âm đạo lúc mang thai.

- Miệng trẻ sơ sinh có pHthấp thuận lợi cho nấm phát triển.

- Nấm candida có 0,5 - 20% sốnhũ nhi khỏe mạnh và 50% trẻ nhiễm HIV-AIDS.

Yếu tố thuận lợi nào cho nấmcandida ở miệng phát triển gây bệnh?

- Hệ miễn dịch của trẻ chưatrưởng thành.

- Vệ sinh răng miệng kém, đặcbiệt ở các bé đang điều trị chỉnh hình nha có mang các dụng cụ chỉnh nha gâykhó khăn cho vệ sinh răng miệng.

- Các bệnh gây suy giảm hệmiễn dịch:  HIV - AIDS, ung thư.

- Dùng thuốc corticoid -kháng sinh kéo dài - thuốc ức chế miễn dịch - hóa trị liệu ung thư.

- Suy dinh dưỡng.

- Chấn thương tại chỗ.  

- Đái tháo đường.

- Giảm chức năng tuyến nướcbọt.

Nấm candida ở miệng gây ranhững triệu chứng gì ở trẻ em?

- Không triệu chứng, có thểdo phát hiện tình cờ trong khi thăm khám một bệnh khác hay do tình cờ thấynhững mảng trắng trên niêm mạc má hay lưỡi. 

- Trẻ biếng ăn, hay có thểthay đổi vị giác ăn không cảm thấy ngon miệng.

- Đau rát họng, kích thích.

- Nôn ói.

- Nếu nặng: gây khó nuốt (nếunấm lan xuống thực quản) hay khàn giọng (nếu nấm lan xuống thanh quản).

Khám miệng bé bị nấm miệngcandida sẽ thấy những hình ảnh gì?

- Các mảng trắng như sữa, haykem, phủ trên nền hồng ban - dính chặt vào niêm mạc lưỡi, má... khó bóc tách vàkhi cố bóc tách có thể gây chảy máu.

Đa số biểu hiện dưới dạng giảmạc trắng, một số biểu hiện với dạng bạch sản, tăng sản lưỡi, hay dạng viêmlưỡi có dạng hình thoi ở giữa lưỡi. Với trẻ hay dùng thuốc corticoid hít, hayxông trong điều trị  dự phòng suyễn màkhông súc miệng sau xịt, cũng có thể bị nấm miệng candida dưới dạng hồng banthường thấy ở vùng vòm họng.           

Chẩn đoán dựa vào gì? Có cầnthiết phải làm xét nghiệm không?

- Chẩn đoán chủ yếu dựa khámlâm sàng.

- Xét nghiệm hiếm cần thiếtvà chỉ thực hiện trong trường hợp khó chẩn đoán, kém đáp ứng điều trị... sẽthấy các tế bào hạt men nẩy mầm, sợi tơ nấm giả khi nhuộm Gram, soi tưoi, haysinh thiết và có thể định danh chủng nấm candida khi quệt cấy bệnh phẩm.                                    

Các tình trạng hay bệnh lýnào có thể bị chẩn đoán nhầm là bị nấm miệng?

Lưỡi bản đồ: đây là tìnhtrạng mà bà mẹ hay thường bị nhầm lẫn với nấm miệng candida nhất, và hay tự ýmua thuốc kháng nấm rơ miệng cho trẻ. Tình trạng rơ miệng không đúng này khôngnhững không cần thiết, mà đôi khi làm tăng thêm tình trạng khó chịu, tổn thươnglưỡi và thậm chí biếng ăn của bé vì làm tổn thương các nụ vị giác trên lưỡi dorơ lưỡi không cần thiết và không đúng. Điều cần lưu ý là lưỡi bản đồ không phảilà tình trạng nhiễm nấm candida miệng, với mảng có bờ giới hạn rõ trên lưỡi, và đôi  khi gây loét lưỡi.

Dính sữa hay thức ăn: cácmảng trắng dễ dàng làm sạch khi rơ miệng bằng gạc  sạch. Dính sữa và thức ăn thường gặp tuổi ăndặm và đặc biệt ở trẻ bú sữa công thức.

Loét miệng dạng aptơ: có thểkèm theo sốt, đau họng và khó nuốt. Điều trị tình trạng này chủ yếu là nâng đỡ,giảm sốt, giảm đau và bổ sung vitamin.

Trẻ bị bệnh tay chân miệng:trẻ có lở, loét miệng và thường kèm hồng ban mụn nước ở lòng bàn chân, bàn tay,gối,  mông và có thể kèm sốt và/ hoặc cácbiến chứng nặng khác về thần kinh, tim, phổi... Trong điều trị giảm đau họngcủa bệnh tay chân miệng có thể dùng thuốc ngậm hỗn dịch kháng acid và đôi khisự dính các thuốc này trên miệng, lưỡi bé có thể bị chẩn đoán nhầm là bị nhiễmcandida ở miệng.

ThS.BS. NGUYỄN ĐÌNH HUẤN

Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Nấm miệng candida ở trẻ em

    Click vào đây để gửi ngay bài viết về cho toà soạn.

    ĐỌC NHIỀU NHẤT