Mất ngủ - Làm sao khắc phục?

SKĐS - Mất ngủ là một trong những tình trạng phổ biến khi về già, là một phần của sự lão hóa.

Tuy nhiên, bệnh mất ngủ ở người già có thể còn do nhiều nguyên nhân khác gây ra mà chúng ta cần xem xét và tiếp cận đầy đủ các trường hợp để có thể điều trị bệnh hiệu quả nhất.

Vì sao NCT bị mất ngủ?

Có nhiều nguyên nhân gây ra vấn đề khó ngủ, mất ngủ ở người cao tuổi (NCT), trong đó phải nói tới sự thay đổi về thể chất, tinh thần cũng như bệnh tật.

Nguyên nhân do sự thay đổi sinh lý: Ở NCT, do quá trình lão hóa tự nhiên đã làm giảm hiệu quả hoạt động hệ thống kiểm soát nhịp sinh học của cơ thể bao gồm nhịp thức ngủ và làm giảm đi sự thích nghi của người già với những thay đổi tác động vào cơ thể con người. Bên cạnh đó, sự bài tiết hormon melatonin bị giảm đi rõ rệt làm tăng nhiệt độ cơ thể, làm giảm đi chất lượng cũng như số lượng của giấc ngủ.

Nguyên nhân do bệnh lý: Đối với người già có thể mắc nhiều bệnh kèm theo như suy tim thoái hóa khớp, tiểu đêm, parkinson, bệnh lý tâm thần...và phải sử dụng nhiều loại thuốc điều trị các bệnh lý này. Người già cũng là đối tượng có nhiều yếu tố tâm lý gây ra các bệnh trầm cảm lo âu, vì vậy tỉ lệ gặp mất ngủ càng cao.

Mất ngủ Mất ngủ gây giảm chất lượng sống ở NCT.

Ảnh hưởng của thuốc dùng điều trị bệnh: Người già dùng nhiều loại thuốc để điều trị bệnh. Thường gặp các loại thuốc ảnh hưởng đến giấc ngủ là theophyline và caffein làm tăng sự thức tỉnh trong đêm và giảm tổng thời gian ngủ. Những người hút thuốc lá bị mất ngủ nhiều hơn những người không hút thuốc. Một số thói quen không tốt như uống rượu, hay ngủ ngày hoặc hay nằm trên giường đọc sách hoặc xem tivi  cũng làm giảm chất lượng giấc ngủ về đêm.

Biểu hiện của mất ngủ

Biểu hiện của mất ngủ ở người già thường là cảm giác mệt mỏi, khó khăn trong việc tập trung vào công việc, giảm trí nhớ, không có cảm giác thoải mái, không thể ngủ được, phải mất nhiều thời gian mới có thể đi vào giấc ngủ, thường xuyên thức dậy vào buổi đêm, không thể ngủ trở lại sau khi thức giấc, buồn ngủ vào ban ngày nhưng không ngủ được, đau đầu vào buổi sáng. Mất ngủ kéo dài sẽ làm cơ thể và tinh thần luôn mệt mỏi, lo lắng, tâm lý không ổn định và không kiềm chế được cảm xúc. Những ảnh hưởng to lớn của mất ngủ đến sức khỏe có thể là những bệnh lý nghiêm trọng hơn đe dọa tính mạng con người...

Điều trị mất ngủ như thế nào?

Cần điều trị bệnh mất ngủ ở người già càng sớm càng tốt để giúp người bệnh có giấc ngủ ngon và phòng tránh được những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Trước tiên cần lựa chọn các biện pháp điều trị không dùng thuốc để điều chỉnh lại giấc ngủ, giúp người bệnh trở lại giấc ngủ một cách tự nhiên nhất. NCT nên học cách thư giãn để có cảm giác thư thái cả về thể chất lẫn tinh thần. Tạo một môi trường yên tĩnh khi đi ngủ, bao gồm các điều kiện tối ưu về ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ... Tránh uống cà phê, rượu hoặc hút thuốc lá; trước khi đi ngủ không nên tập thể thao, ăn hoặc uống quá nhiều trong vòng 3 giờ, tránh căng thẳng hoặc xúc cảm, nên mặc quần áo rộng rãi, thoải mái. Nên tắm nước ấm trước khi đi ngủ để làm tăng nhiệt độ cơ thể, giúp giấc ngủ bắt đầu dễ dàng hơn. Ngoài ra, cần phải đi ngủ và thức dậy đều đặn, kể cả thứ bảy chủ nhật; tránh ngủ ngày quá nhiều; chỉ nằm trên giường khi ngủ, tránh nằm trên giường đọc sách, xem tivi… Mặc quần áo phải thoải mái, rộng rãi khi đi ngủ.

Khi nào thì sử dụng thuốc? Chỉ sử dụng những thuốc cho bệnh của mình theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý mua thuốc về dùng. Hãy trao đổi với bác sĩ khi gặp tác dụng gây mất ngủ của thuốc. Nên sử dụng các loại thảo dược tự nhiên có tác dụng dưỡng tâm an thần được ông cha ta sử dụng lâu đời dùng để chữa mất ngủ rất hiệu quả như: Tâm sen, vông nem, trà hoa tam thất…

Với người già thì không nên tự ý sử dụng các thuốc an thần gây ngủ như seduxen hoặc các thuốc tương tự vì cơ thể người già yếu, nhiều bệnh mạn tính kết hợpnên dễ gặp các tác dụng phụ của thuốc sẽ nguy hiểm như suy hô hấp, trầm cảm…có thể ảnh hưởng tính mạng.

Tùy theo nguyên nhân mất ngủ, các bác sĩ có thể kê thuốc điều trị căn nguyên, sẽ giúp cải thiện tình trạng mất ngủ như điều trị các bệnh là nguyên nhân gây mất ngủ. Nếu mất ngủ kéo dài không rõ nguyên nhân cần kết hợp điều chỉnh chế độ sinh hoạt, tâm lý liệu pháp hoặc các biện pháp phục hồi chức năng khác. Hạn chế dùng nhóm thuốc benzodiazepine (seduxen, valium) vì có tác dụng phụ là gây buồn ngủ ban ngày, người cao tuổi dùng nó dễ bị ngã.

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ngọc

loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Mất ngủ - Làm sao khắc phục?

Gửi bài viết cho tòa soạn qua email: bandientuskds@gmail.com

ĐỌC NHIỀU NHẤT