Hạnh nhân trị hen phế quản

SKĐS - Hạnh nhân là nhân hạt quả đã chín già của cây mơ [Prunus armeniaca L., họ Hoa hồng (Rosaceae)]. Hạnh nhân có hai loại: khổ hạnh nhân (nhân hạt mơ đắng) hay được dùng và cam hạnh nhân (nhân hạt mơ ngọt).

Hạnh nhân là nhân hạt quả đã chín già của cây mơ [Prunus armeniaca L., họ Hoa hồng (Rosaceae)]. Hạnh nhân có hai loại: khổ hạnh nhân (nhân hạt mơ đắng) hay được dùng và cam hạnh nhân (nhân hạt mơ ngọt). Hạnh nhân vị đắng, tính ôn, có ít độc; vào kinh phế và đại trường. Có tác dụng trừ đàm chỉ khái bình suyễn, nhuận tràng thông tiện. Dùng cho các trường hợp viêm khí phế quản, hen suyễn, ho, viêm họng, táo bón.  Liều dùng 4-10g bằng cách nấu, ướp, chưng hầm.

Bài thuốc có hạnh nhân

Tuyên phế, bình suyễn: Chữa viêm phế quản, hen phế quản.

Bài 1: khổ hạnh nhân, tô diệp, cát cánh, chỉ xác, quất bì, gừng sống,  pháp bán hạ, đại táo mỗi vị 8g; phục linh, tiền hồ mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa ho, hen suyễn, cảm mạo do lạnh (phong hàn).

Bài 2: cam hạnh nhân 200g, nước ép gừng tươi 80g, tử uyển 63g, ngũ vị tử 63g, vỏ rễ dâu 70g, bối mẫu 70g, mộc thông 70g. Sắc lấy nước và cô đặc, thêm mật ong cô thành cao. Mỗi lần uống 1 thìa, ngày 2 lần. Chữa ho lâu ngày, có tiếng rít.

Nhuận tràng, thông đại tiện: hạnh nhân, bá tử nhân, hỏa ma nhân mỗi vị 12g. Sắc uống. Chữa táo bón ở người già và phụ nữ sau đẻ.

Món ăn thuốc có hạnh nhân

Hạnh nhân ướp đường phèn: hạnh nhân, đường phèn liều lượng bằng nhau. Hạnh nhân ngâm vào nước sôi, bóc bỏ vỏ màng; nghiền trộn với đường. Sáng và chiều mỗi lần ăn 9g. Dùng cho người viêm khí phế quản mạn tính, ho khan dài ngày đờm dính.

Hạnh lê ẩm: hạnh nhân 10g, lê to 1 quả. Lê gọt vỏ thái lát. Hai thứ nấu chín. Thêm chút đường phèn khuấy cho tan đều. Dùng cho người viêm khí phế quản cấp tính dạng viêm khô, sốt, ho khan ít đờm.

Cháo hạnh nhân: hạnh nhân 10g, gạo tẻ 60-100g. Hạnh nhân bóc vỏ ngoài, đập vụn nấu với gạo thành cháo. Dùng cho người hen suyễn cấp phù nề, tiểu dắt, tiểu buốt.

Hạnh nhân trư phế thang: phổi lợn 200g, hạnh nhân 10g, mật ong 100ml, gừng tươi 10g. Phổi lợn thái lát; nấu với gừng và hạnh nhân, ăn trong ngày. Dùng cho người bị ho gà, ho khan từng cơn dài ngày.

Cháo hạnh nhân tử tô: hạnh nhân 10g, tô tử 15g, lai phục tử 15g, gạo tẻ 100g. 3 dược liệu nấu lấy nước bỏ bã, nấu với gạo thành cháo. Ngày làm 1 lần, chia 2 lần ăn (sáng, chiều). Dùng cho bệnh nhân bị hen phế quản (suyễn) thở có tiếng ngáy rít trong họng, đầy tức vùng ngực, ho đờm trắng loãng, sợ lạnh, sốt nóng, đau mỏi toàn thân.

Gà hầm hạnh nhân: gà mái ta 1 con (khoảng 1.000g), hạnh nhân 45g. Gà làm sạch, chặt bỏ đầu, cổ, ruột; hạnh nhân đảo trong nước sôi vài phút, bóc bỏ vỏ ngoài. Gà và hạnh nhân đặt trong bát tô to; thêm dấm, muối, gừng, hành và chút nước. Đun cách thủy 2 giờ. Dùng cho người viêm khí phế quản mạn, lao phổi, táo bón.

Kiêng kỵ: Người bị tiêu chảy cấm uống. Không dùng quá liều (người lớn: 12g, trẻ em: 4g).

Khổ hạnh nhân có chứa amygdalin, dưới tác dụng của men và dịch vị sẽ cho acid xyanhydric (HCN) và aldehyt benzoic (có tác dụng long đờm). Chất HCN có tác dụng với trung khu thần kinh, lúc đầu gây hưng phấn, sau ức chế có thể dẫn đến co quắp, sau đó hôn mê, nên không được uống quá liều lượng. Dùng sống rất dễ bị ngộ độc; nếu bị ngộ độc, có thể lấy 100-125g vỏ cây mơ, sắc uống để giải độc.

BS. Tiểu Lan

loading...
Bình luận
Bình luận của bạn về bài viết Hạnh nhân trị hen phế quản

Click vào đây để gửi ngay bài viết về cho toà soạn.