Đường dây tiếp nhận những thông tin bất cập trong ngành Y
duongdaynongyte@gmail.com
19009095

Cập nhật 07:08 ngày 11/01/2011

Mối nguy hiểm của nhiễm khuẩn bệnh viện

Ngày 11 tháng 1, 2011 | 07:08

Loại vi khuẩn này là một trong những vi khuẩn hay gặp nhất trong các bệnh nhiễm khuẩn bệnh viện nặng và nguy hiểm hơn chúng có khả năng kháng lại nhiều thuốc kháng sinh (gọi là đa đề kháng kháng sinh).

Gần đây, các chuyên gia về y tế đã cảnh báo các bệnh viện cần phải theo dõi chặt chẽ một loại vi khuẩn kháng thuốc, đó là vi khuẩn Acinebacter baumannii. Loại vi khuẩn này là một trong những vi khuẩn hay gặp nhất trong các bệnh nhiễm khuẩn bệnh viện nặng và nguy hiểm hơn chúng có khả năng kháng lại nhiều thuốc kháng sinh (gọi là đa đề kháng kháng sinh).

Tại Việt Nam vào những năm cuối của thế kỷ trước, một số tác giả đã nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy vi khuẩn Acinebacter baumannii đã bắt đầu kháng lại một số thuốc kháng sinh với tỷ lệ khá cao.

Mối nguy hiểm của vi khuẩn Acinebacter baumannii

Sau sự kiện vi khuẩn New Dehli metallo - beta-lactamase (NDM-1) xuất hiện ở một số nước như Anh, Hoa Kỳ, Australia, Hà Lan rồi lan sang Ấn Độ - đây là loại vi khuẩn kháng lại hầu hết các loại kháng sinh, kể cả kháng sinh thế hệ mới nhất và đặc biệt hơn là loại kháng sinh mạnh như Cacbapenem dùng để điều trị các bệnh nặng do vi khuẩn gram âm gây ra thì chúng cũng có khả năng đề kháng. Theo thông báo của Đại học Teikyo (Nhật Bản) thì trong vòng 10 tháng kể từ tháng 8/2009 - tháng 9/2010 đã có 46 người mắc bệnh do vi khuẩn Acinebacter baumannii, trong số đó đã có tới 27 bệnh nhân tử vong. Vi khuẩn Acinebacter baumannii là loại vi khuẩn gram âm, có thể sống ký sinh trên cơ thể của một số người khoẻ mạnh (họng, da, dịch tiết) nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi (sức đề kháng của cơ thể người bị suy giảm) thì chúng trở nên gây bệnh. Acinebacter baumannii lại có khả năng sống rất lâu ở môi trường bên ngoài và đặc biệt hơn là chúng có khả năng chống lại với các thuốc dùng để tẩy uế giống như một số vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicilin (MRSA) và C.dificin. Những tính chất này của vi khuẩn Acinebacter baumannii càng làm cho việc tẩy uế trong bệnh viện gặp khó khăn hơn và chính vì lẽ đó mà chúng có thể dễ lây lan trong bệnh viện hơn. Các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo rằng với tính chất dễ sống sót trong môi trường bệnh viện nên vi khuẩn này cũng rất có khả năng lây lan ra môi trường  ngoài bệnh viện. Việc vi khuẩn Acinebacter baumannii kháng lại nhiều loại kháng sinh cũng là một điều khá đặc biệt vì chúng có mang gien kháng thuốc kháng sinh, gien kháng thuốc của vi khuẩn này lại rất đa dạng. Loại gien kháng thuốc của chúng rất dễ phát tán và dễ trao đổi từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác nhờ một hệ thống đặc biệt (intergrons). Hệ thống này chứa các loại gien có cấu trúc mang tính chất sao chép và gắn (dán) các gien. Ngoài ra, người ta thấy tùy theo từng loại kháng sinh mà vi khuẩn Acinebacter baumannii có cơ  chế kháng lại kháng sinh khác nhau, ví dụ như men bêtalactamase của chúng có tác dụng kháng lại kháng sinh họ bêta lactam hoặc men làm thay đổi các aminoglycoside hoặc đột biến gien gyrA hoặc parC làm tăng hoạt động của hệ thống bơm ngược AdeABC và AbeM trong việc chúng kháng lại kháng sinh họ Fluoroquinolon… Người ta cũng đã nghiên cứu cho thấy các loại men của vi khuẩn này được sản xuất ra sẽ kết hợp với các gien kháng thuốc làm gia tăng sự kháng thuốc của chúng. Tuy vậy các nhà nghiên cứu cũng cho biết rằng vấn đề kháng thuốc kháng sinh của vi khuẩn Acinebacter baumannii cũng còn nhiều điều bí ẩn đang cần được khám phá trong tương lai và các tác giả cũng nhấn mạnh rằng chúng ta đủ khả năng để ngăn chặn việc mắc các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Acinebacter baumannii và đủ khả năng để ngăn chặn sự kháng thuốc của chúng. Việc làm cũng tương tự như đối với các vi khuẩn gây bệnh nhiễm trùng và đề kháng kháng sinh khác.

vi khuẩn Acinebacter baumannii

Một số biện pháp nhằm ngăn chặn nhiễm trùng bởi vi khuẩn Acinebacter và sự kháng thuốc của chúng

Điều quan trọng hàng đầu là cần tìm mọi cách tiêu diệt mầm bệnh vi sinh vật nói chung, trong đó có vi khuẩn Acinebacter baumannii như xây dựng cơ sở hạ tầng của bệnh viện cho tốt. Trong mỗi bệnh viện cần có khu cách ly bệnh nhiễm khuẩn. Hàng ngày cần vệ sinh khoa, phòng sạch sẽ, đặc biệt là những khoa có nguy cơ cao cho vi sinh vật phát triển như phòng mổ, phòng hậu phẫu càng cần được chú ý vệ sinh, tẩy uế thường xuyên. Cần xử lý chất thải y tế đúng quy định, đúng phương pháp để phòng tránh vi sinh vật lây lan ra môi trường xung quanh. Cần vô trùng tuyệt đối từ môi trường xung quanh cho đến dụng cụ y tế. Thực hiện rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi bắt tay vào công việc và sau khi kết thúc một loại công việc. Việc sử dụng kháng sinh đúng và hợp lý cũng đóng vai trò rất quan trọng trong  việc ngăn ngừa vi khuẩn kháng thuốc, ví dụ như chỉ dùng kháng sinh để điều trị bệnh do vi khuẩn, không dùng kháng sinh để điều trị bệnh do virut gây ra (trừ khi có bội nhiễm vi khuẩn). Cần sử dụng kháng sinh từ phổ hẹp đến kháng sinh phổ rộng, không dùng kháng sinh có phổ rộng ngay từ đầu. Cần dùng kháng sinh đủ liều lượng, đủ ngày, sẵn có, hợp với kinh tế của từng đối tượng người bệnh. Những cơ sở y tế có khoa xét nghiệm vi sinh thì nên phân lập, xác định đúng loại vi khuẩn gây bệnh, trên cơ sở đó cần tiến hành làm kháng sinh đồ để có điều kiện lựa chọn kháng sinh cho phù hợp.    
 PGS.TS.TTƯT. Bùi Khắc Hậu
Chia sẻ: Email Print 0Bình luận »

Gửi bình luận của bạn

Các thắc mắc của bạn đọc về sức khỏe sẽ được giải đáp tại chuyên mục Phòng mạch online, mời các bạn đón đọc.
Tổng biên tập: TTƯT.BS.Trần Sĩ Tuấn