Dùng thuốc trị hen phế quản ở trẻ em thế nào cho đúng?

Trung thu, những cơn gió mùa đầu tiên bắt đầu tràn về cũng là mùa các bệnh ở đường hô hấp tăng, trong đó có hen phế quản ở trẻ em. Vậy cần dự phòng bệnh cũng như cần phải lưu ý khi điều trị bệnh như thế nào?

Trung thu, những cơn gió mùađầu tiên bắt đầu tràn về cũng là mùa các bệnh ở đường hô hấp tăng, trong đó cóhen phế quản ở trẻ em. Vậy cần dự phòng bệnh cũng như cần phải lưu ý khi điềutrị bệnh như thế nào?

Hen phế quản trẻ em thườngbắt đầu từ 2-10 tuổi. Khởi đầu là tình trạng viêm đường thở, ở người có cơ địanhạy cảm thì quá trình viêm gây co thắt cơ phế quản khó thở, thở rít, ho, đautức ngực từng đợt tái diễn và thường bị về đêm đến sáng sớm. Cơn hen đầu tiênthường xuất hiện sau một đợt nhiễm trùng nặng ở đường hô hấp hoặc do bụi, lôngsúc vật, khói bếp than, khói thuốc lá, phấn hoa, hoạt động gắng sức… Hen thườngkèm theo viêm họng, sốt.

Dấu hiệu nhận biết

Các triệu trứng như cơn khóthở, thở rít, thường gặp ở trẻ em khi bị viêm nhiễm đường hô hấp đặc biệt là bịnhiễm virut. Có tới 1/3 số bệnh nhi này có thể bị hen và thường bị chẩn đoán làviêm phế quản co thắt. Việc chẩn đoán nhầm dẫn tới điều trị không thích hợp thìbệnh nhân dễ chuyển thành thể hen nặng kéo dài hay tái phát gây dị dạng lồngngực, giảm phát triển cơ thể. Do đó, khi trẻ có các dấu hiệu sau thì cần nghĩđến hen phế quản: thở khò khè trước 3 tuổi và cha hoặc mẹ bị hen phế quản hoặcbị chàm; tăng bạch cầu ái toan trong máu, khò khè dù không bị cảm lạnh và viêmmũi dị ứng.


Lưu ý khi dùng thuốc

Điều trị hen ở trẻ em chúngta cần chú ý điều trị dự phòng là công việc quan trọng nhất, khi trẻ có cơn hencấp cần xử trí nhanh chóng và theo dõi chặt chẽ. Loại bỏ các dị nguyên gâybệnh: phấn hoa, bụi nhà, nấm mốc… giảm phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ khi đãphát hiện được, tránh cho các cháu tiếp xúc với bụi khói đặc biệt là khói thuốclá; nên tiêm phòng cúm hằng năm vào mùa thu cho bệnh nhân.

Điều trị dự phòng tốt nhấtbằng thuốc nhóm corticoid dạng hít, cho bệnh nhân hít qua buồng đệm với liềuban đầu dùng liều thấp. Tăng tới liều trung bình hoặc liều cao đến khi kiểmsoát được. Cứ mỗi 3 tháng bệnh nhân cần đi khám, nếu bệnh được kiểm soát tốtmới hạ liều thuốc. Khi điều trị 1 năm mà bệnh hen phế quản được kiểm soát hoàntoàn thì có thể ngừng điều trị dự phòng, tránh ngừng thuốc điều trị dự phòngđột ngột vì triệu chứng của bệnh có thể tái phát nặng.

Thuốc nhóm chủ vận tác dụngkéo dài chỉ nên dùng dưới dạng phối hợp với thuốc nhóm corticoid dạng hít nhưseretide, symbicort. Dùng dự phòng trong trường hợp hen phế quản trẻ em đã dùngliều trung bình corticoid dạng hít mà không kiểm soát được.

Có thể dùng các thuốc nhómkháng leucotriene ở bệnh nhi mắc hen phế quản nặng khó kiểm soát khi đã hítliều cao corticoid.  Điều trị cắt cơn hentốt nhất là dùng thuốc nhóm chủ vận b2 tác dụng nhanh (salbutamol,bricanyl  dạng hộp xịt có liều địnhchuẩn, xịt mỗi lần 2 nhát qua buồng đệm). Cha mẹ của bệnh nhi bị hen phế quảncần thường xuyên có thuốc đó dự trữ để dùng cắt cơn hen cho trẻ khi cần. Tuynhiên, nếu trẻ phải dùng thường xuyên các thuốc cắt cơn này thì phải chú ý tăngliều thuốc dự phòng. Chú ý khi thấy trẻ tím tái, thở rất nhanh > 70lần/phút, khóc yếu ớt hoặc nói nhát ngừng, xịt thuốc cắt cơn không đỡ thì nênđưa trẻ đến cấp cứu tại các cơ sở hồi sức gần nhất càng sớm càng tốt.

Do có nhiều tác dụng phụ nêncác thuốc nhóm corticoid cần rất hạn chế khi dùng đường toàn thân (uống hoặctiêm) chỉ dùng trong đợt kịch phát nặng. Thuốc cắt cơn nhóm xanthine không nêndùng cho trẻ em vì nhiều tác dụng phụ.

Các loại thuốc cụ thể

Thuốc cắt cơn hen: Là cácloại thuốc nhanh chóng cắt cơn hen do tác dụng làm giãn các cơ bao quanh đườngdẫn khí giúp mở đường dẫn khí đang bị hẹp. Các loại thuốc cắt cơn thường dùnghiện nay: ventolin (salbutamol), bricanyl (terbutaline) ... dùng dưới dạng xịtqua các bình xịt định liều hoặc dạng phun khí dung. Thuốc còn được sử dụng đểcấp cứu cơn hen suyễn.

Thuốc kiểm soát cơn hen: Lànhóm thuốc có tác dụng ngăn ngừa cơn hen bao gồm hai loại thuốc chính: thuốcchống viêm và thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài. Trong đó, thuốc chống viêmlà thuốc cơ bản do làm giảm tình trạng viêm giúp giảm chít hẹp đường dẫn khí dophù nề và giảm sự nhạy cảm đường dẫn khí với các chất kích thích. Thuốc hiệnnay thường được sử dụng là các loại corticoid hít dưới dạng đơn chất: pulmicort(budesonide), flixotide (fluticasone) hoặc phối hợp: symbicort(budesonide-formoterol); seretide (fluticasone-salmeterol)...

Lưu ý khi sử dụng

Thuốc cắt cơn dạng xịt và khídung: Tác dụng phụ rất ít gặp và không kéo dài như: tim đập nhanh, run tay, hạkali máu với tỉ lệ ít hơn nhiều so với dùng thuốc cùng loại bằng đường uống.

Thuốc kiểm soát cơn: Bệnh henlà một bệnh mạn tính, do đó cần được điều trị dài hạn bằng nhóm thuốc chốngviêm chủ yếu là corticoid nên có nhiều ý kiến trái chiều về vấn đề sử dụng nhómthuốc này. Việc quan tâm đến tác dụng phụ của thuốc làm cho nhiều bệnh nhân vàcả thầy thuốc không dám sử dụng thuốc để điều trị và làm mất đi cơ hội để kiểmsoát tốt bệnh hen suyễn. Tác dụng phụ của corticoid dạng hít có thể gặp là: nấmmiệng và hầu họng do Candida nhưng rất hiếm gặp; khàn tiếng; tác dụng toàn thânrất hiếm do liều thuốc hít hàng ngày thường nhỏ và hấp thu vào máu không đángkể, chỉ gặp khi phải sử dụng liều cao kéo dài; có thể gặp những vết bầm trên darất nhẹ, tự khỏi…

Trong mọi trường hợp cần cânnhắc giữa tác dụng phụ của thuốc và tác hại của bệnh để áp dụng điều trị đúngmức.

ThS. Vân Anh

Bình luận

    Click vào đây để gửi ngay bài viết về cho toà soạn.

    ĐỌC NHIỀU NHẤT