Nhằm mục đích giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên và xây dựng những phiên tòa mẫu làm bài giảng thực tế cho các tòa án địa phương và các trường tư pháp, Trung tâm Thanh thiếu niên (VTV6) Đài THVN đã xây dựng chương trình Tòa tuyên án với sự phối hợp của Học viện Tư pháp, TAND Tối cao. Chương trình đầu tiên vừa phát sóng vào tối thứ 7 ngày 1/3/2008 vừa qua đã thu hút sự chú ý của đông đảo người xem.
PV báo Sức khỏe & Đời sống đã có cuộc trò chuyện với đạo diễn (ĐD) Nguyễn Hữu Ước - người được giao trách nhiệm xây dựng chương trình.
 |
|
Một cảnh trong chương trình Tòa tuyên án. Ảnh: PV |
PV: Tòa tuyên án là một chương trình rất thú vị và bổ ích. Anh có thể cho biết ý tưởng xây dựng chương trình bắt nguồn từ đâu? Vì sao anh lại được giao phụ trách chương trình này?
ĐD: Mấy năm trước đây anh Trần Đăng Tuấn, Phó Tổng giám đốc Đài có xem một chương trình Tòa án Liên bang của Nga xử lại những phiên tòa có thật, anh thích quá đề nghị Đài THVN thực hiện một chương trình tương tự, nhưng ba bốn năm nay vẫn chưa làm được. Năm nay VTV6 mới nhận làm, giao cho anh Đỗ Ngọc Sơn chuẩn bị. Đúng dịp ấy thì tôi tốt nghiệp Khoa Đạo diễn điện ảnh về VTV6 thực tập. Thế là tôi được giao cùng anh Sơn xây dựng chương trình, đi tìm hiểu các phiên tòa, làm format, viết kịch bản và tổ chức quay 7 chương trình đầu tiên. Đài đã quyết định kế hoạch dài hơi thực hiện chương trình này trong 3 năm.
PV: Quá trình xây dựng kịch bản chương trình đã phối hợp với các cơ quan tư pháp và hành pháp thế nào, có gặp khó khăn gì không khi khai thác hồ sơ các vụ án đã xử?
ĐD: Nhìn chung lúc đầu gặp rất nhiều khó khăn. Chúng tôi gặp cả Viện Kiểm sát và Tòa án tìm chất liệu từ các vụ án, nhưng họ không cung cấp cho chúng tôi hồ sơ, mà chỉ cho bản tóm tắt diễn biến phiên tòa. Chúng tôi phải đi gặp các văn phòng luật sư, Học viện Tư pháp để khai thác kho hồ sơ của họ, xin các tư liệu thật, sau đó viết thành kịch bản của các chương trình, sắp xếp lại, hư cấu thêm cho hấp dẫn rồi cho các cố vấn xem lại góp ý. Chương trình được sự cố vấn trực tiếp của 5 giáo sư thuộc Học viện Tư pháp.
PV: Việc thực hiện kịch bản có gì khó khăn không? Các anh chỉ sử dụng diễn viên hay mời cả quần chúng tham gia diễn xuất?
ĐD: Chúng tôi sử dụng khoảng 30% sinh viên nghệ thuật, 70% người ngoài. Qua thực tế quay 7 chương trình chúng tôi thấy quần chúng ngoài đời tham gia diễn xuất sinh động chân thực hơn, không bị quen mặt và bị các bệnh nghề nghiệp như sinh viên nghệ thuật. Có lần một sinh viên Khoa chèo đóng vai nhân chứng đã nói năng huơ tay theo kiểu sân khấu chèo làm cả trường quay cười ồ. Những vai diễn cần khóc lóc, đột quỵ hay phản ứng tâm lý dữ dội trước tòa chúng tôi mới mời sinh viên Trường đại học Sân khấu và Điện ảnh thể hiện. Những người vào vai thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư chính là những người đang thực hiện các công tác đó ngoài xã hội. Vì thế khi quay nhiều người ứng tác theo phản ứng nghề nghiệp làm cho phiên tòa trở nên sinh động, chân thực. Ngay từ khi quay một số tình huống đã gây bất ngờ và xúc động cho chính những người có mặt trong trường quay. Như khi quay một chương trình tái hiện vụ án một phụ nữ bị lừa tình đã tạt axít vào mặt người tình, nhiều khán giả trường quay đã ứa nước mắt khi nghe cô gái bị cáo vừa khóc vừa kể lại sự tình. Để cho chương trình thêm hấp dẫn và chân thực, chúng tôi còn cho quay một số phóng sự tái hiện vụ án để minh họa cho các lời khai hay lời làm chứng của phiên tòa.
PV: Thế còn địa điểm quay, các anh xây dựng mới hay thuê ở đâu? Có gặp khó khăn gì về thủ tục thuê mướn phòng xử án không?
ĐD: Thuê phòng xử án cũng là một vấn đề nan giải. Tôi đã đi khắp Hà Nội để tìm địa điểm nhưng các tòa đều bận suốt cả tuần. May khi tìm đến Tòa tối cao thì có một phòng xử án ở 262 Đội Cấn rất xịn do Đan Mạch đầu tư 2 triệu USD để làm tòa mẫu cho toàn Việt Nam. Vì Tòa tối cao đi xử lưu động vào 10 ngày cuối tháng nên cho chúng tôi thuê phòng này để quay phim. Chúng tôi đã quay 7 chương trình chỉ trong vòng 7 ngày. Sau khi xem chương trình đầu, ông Trần Đăng Tuấn mừng quá vội cho họp báo ngay. Sau đó VTV3 và VTV6 “tranh nhau” phát sóng, Đài phải thu xếp để cả hai kênh cùng phát.
PV: Mỗi chương trình truyền hình nhắm tới một đối tượng nhất định. Vậy Tòa tuyên án nhắm tới đối tượng nào?
ĐD: Đối tượng chính là thanh thiếu niên, sau đó lan tỏa ra các đối tượng khác trong xã hội. Vì chương trình còn có mục đích xây dựng những phiên tòa mẫu để làm phương tiện giảng dạy trong các trường của ngành tòa án và các tòa địa phương nên làm rất cẩn thận. Bài học đưa ra rất dễ hiểu và chân thực. Thông điệp giáo dục nhằm nhắc nhở, cảnh báo khán giả điều gì. Chẳng hạn qua chương trình đầu tiên vừa phát sóng tối thứ 7 vừa qua, bài học chỉ đơn giản là đừng nghĩ rằng ăn cắp và ăn cướp là như nhau. Cướp của thì dù chỉ một xu cũng phải đi tù, còn ăn cắp thì phải 500.000 trở lên mới bị khép vào khung hình phạt. Nhiều người xem sững sờ không ngờ lại có một bài học giản dị và cần thiết như vậy.
PV: Xin cảm ơn anh!