Chất lượng văn chương nhìn từ... người đọc

Thời điểm cuối năm, sự hào hứng, phấn khởi của độc giả Việt có cơ hội gia tăng khi nhiều tác giả nổi tiếng lần lượt cho ra mắt những “đứa con tinh thần” được dự đoán là sẽ làm nên chuyện.

Sự tái xuất kịp thời

Đúng thời điểm chúng ta hoang mang về việc làm thế nào để có những tác phẩm đáng nói trong năm 2012, thì vào thời điểm cuối năm, việc các tác giả có tên tuổi đồng loạt ra mắt tác phẩm là một tín hiệu đáng mừng. Đã có sự ổn định trong phong độ viết lách và thị phần độc giả, các tác phẩm được ra mắt được đảm bảo về lượng phát hành cũng như chất lượng bản thảo.

Sau một thời gian khá dài im hơi lặng tiếng, việc nhà văn Lê Minh Khuê trở lại với tác phẩm mới Nhiệt đới gió mùa được xem là một bất ngờ. Sau tác phẩm Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông, tương lai văn chương của Nguyễn Vĩnh Nguyên tưởng chừng đã “đi vào tận thế”, nhưng năm nay anh lại tái xuất đầy ngoạn mục, vẫn với phong cách viết cá tính và đầy suy tư. Những độc giả yêu mến những trang viết sắc sảo của nữ nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ cũng được hứa hẹn sẽ không gây thất vọng với tập truyện ngắn mới. Giống như một món quà dành cho năm mới của độc giả, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư cũng kịp ra tập truyện ngắn mới với nhiều truyện ngắn đặc sắc. Ở mảng văn học dịch, Nguyễn Bích Lan - dịch giả của Triệu phú khu ổ chuột - cũng cho ra mắt Cuộc sống không giới hạn dịch từ cuốn tự truyện của một chàng trai trẻ người Australia.

Tái xuất vào thời điểm này, các tác giả đã giúp cứu vãn tình trạng không mấy sáng sủa của văn học Việt năm qua, khi mà cả văn học trong nước và văn học dịch đều vướng phải những điều tiếng không hay. Cũng khác thông lệ mọi năm, thời điểm cuối năm nay được xem là điểm phát lộ những “trầm tích” quý của văn học. Ý thức tạo bước ngoặt chung cho văn chương năm nay được tập trung khẳng định đã tạo nên một khoảnh khắc “vàng” cho độc giả, tác giả.

Sự đảm bảo của chất lượng văn chương

Đồng nghĩa với tên tuổi đã gây dựng được của các tác giả là chất lượng được đảm bảo của tác phẩm. Nhiệt đới gió mùa của Lê Minh Khuê vẫn trung thành với phong cách của một cây bút chính thống sắc sảo. Khai thác một đề tài không mới là chiến tranh, thời bao cấp kéo dài đến hiện đại, lần này, nữ tác giả nổi tiếng còn lồng vào những chi tiết cuộc đời có thật của gia đình, bản thân. Sự kiên định trong khai thác đề tài và văn phong lão luyện của Lê Minh Khuê hấp dẫn cả những độc giả khó tính nhất.

Mặc dù khai thác đề tài đương đại, Tản văn về tivi, xe máy, nhạc chế, chày cối, karaoke, tăm xỉa răng và những thứ khác của Nguyễn Vĩnh Nguyên không dễ dãi và qua chuyện. Tư duy của một người đọc sách đích thực đã rèn giũa cho nhà văn trẻ nhưng có bút lực dồi dào này những cảm xúc và cách nhìn sáng tỏ nhất có thể. Không lẫn vào đám đông vẫn là điều độc giả nhìn thấy ở Nguyễn Vĩnh Nguyên. Và ở một khía cạnh nào đó, ở cuốn tản văn mới này nhà văn đã biết cách để độc giả hiểu mình hơn.

Những truyện ngắn đậm mùi đời sống và bi lịch éo le đã đưa tên tuổi Nguyễn Thị Thu Huệ đến gần hơn với độc giả. Tuy nhiên, trong lần “tái xuất” này, chị lại chọn một phong cách mới, lối viết giả tưởng đậm chất suy ngẫm. Sự tinh tế trong văn chương Nguyễn Thị Thu Huệ vẫn không có dấu hiệu giảm sút, trái lại càng được thăng hoa với nguồn cảm hứng dồi dào, tươi mới.

Tập hợp cả những truyện ngắn cũ và mới, tập Giao thừa của Nguyễn Ngọc Tư sẽ mở màn năm 2013 như dấu hiệu của sự trở lại của một hiện tượng từng làm mưa làm gió trên văn đàn suốt một thời gian dài.

Những tai tiếng của văn học dịch năm qua với nhiều chứng nan y văn hóa và ngôn ngữ đã không làm một dịch giả đặc biệt như Nguyễn Bích Lan chùn bước. Cuộc sống không giới hạn là cuốn sách nói về cuộc đời của chàng trai không chân tay nổi tiếng khắp thế giới Nick Vujicic, phát hành vào ngày 18/12. Sự đồng cảm về hoàn cảnh không may mắn đã “mở đường” để Nguyễn Bích Lan phỏng dịch một cách xuất sắc và cảm động cuốn tự truyện đáng nhớ này. Chính bởi thế, Cuộc sống không giới hạn được xem là cuốn sách gieo niềm tin và thông điệp cuộc sống cho tuổi trẻ trên khắp thế giới.

Niềm tin về thì tương lai của văn học Việt vẫn đầy ắp nhờ có sự tiếp sức kịp thời của những cây bút có nghề. Đây cũng là quá trình khởi động lại sự im ắng và dẫm chân bấy lâu của văn chương Việt. Rõ ràng, trước khi đổ lỗi cho những thảm họa văn chương, tất cả chúng ta đều phải nhìn lại xem những nhà văn thực sự đã có động thái gì để tạo nên sự cân bằng trong chất lượng tác phẩm. Nói cho cùng, có sự đồng tâm hiệp sức của nhiều nhà văn cũng như các tác phẩm có chỗ đứng, không có bất cứ điều gì có thể làm lung lay thành quả văn học mà chúng ta đã và đang có.

Quế Thanh