Ghế các “sếp” châu Âu đang lung lay

Dường như châu Âu thở phào nhẹ nhõm sau khi Thủ tướng Italy Silvio Berlusconi bị Quốc hội bỏ phiếu bất tín nhiệm và sẽ phải rời khỏi chính trường. Trong 10 tháng qua, cơn hồng thủy khủng hoảng tài chính đã cuốn trôi 5 Thủ tướng châu Âu: ông Cowen ở Ailen, Socrates ở Bồ Đào Nha, Radico ở Slovakia, ông Papandreou ở Hy Lạp và giờ đây là ông Berlusconi ở Italy. Trong vài ngày nữa, khi Tây Ban Nha tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn, tên của Thủ tướng Zapatero chắc chắn được bổ sung vào danh sách này.

Ông Mario Monti sẽ được chỉ định làm Thủ tướng Italy.

Tất cả các Tổng thống và Thủ tướng ở châu Âu đều bị đe dọa. Tại Pháp, Tổng thống Nicolas Sarkozy đang phải đối mặt với tỷ lệ mất lòng dân ở mức kỷ lục trong đệ ngũ cộng hòa. Ngay Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng phải hứng chịu thất bại trong một số cuộc bầu cử cấp địa phương vừa qua. Thế nhưng, lịch sử sẽ ghi nhận cách thức đặc biệt mà ông Berlusconi ở Italy và ông Papandreou ở Hy Lạp bị đẩy ra khỏi chiếc ghế Thủ tướng. Hai nhân vật này ra đi không phải do các cuộc biểu tình phản đối của người dân. Chính các công ty thẩm định tài chính quốc tế và thị trường tài chính đã tỏ thái độ và dường như gào lên một câu ngắn gọn “Cuốn gói!” nhắm vào hai vị Thủ tướng này. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Cannes hồi đầu tháng 11, Tổng thống Pháp Sarkozy và Thủ tướng Đức Merkel dường như đã nổ phát súng kết liễu sự nghiệp Thủ tướng của hai ông Papandrerou và Berlusconi. Sự ra đi của Thủ tướng Papandreou và Berlusconi mang lại điềm may cho hai nước này: Cả Hy Lạp và Italy đều đang hướng tới thành lập một Chính phủ đoàn kết quốc gia để đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng. Đặc biệt là tại Italy, người dân đã loại bỏ được một nhân vật là đối tượng của những trò đàm tiếu làm tổn hại đến uy tín và hình ảnh của đất nước.

Nợ của Italy đã lên tới mức báo động đỏ trên thị trường tài chính quốc tế: Giới đầu tư chỉ chấp nhận mua công trái thời hạn 10 năm của nước này với lãi suất lên tới 7%. Việc Thủ tướng Berlusconi thông báo ra đi cũng không trấn an được thị trường bởi vì tình hình hậu Berlusconi không có gì chắc chắn cả. Để cứu khu vực đồng euro, Berlusconi phải ra đi. Và ra đi càng sớm càng tốt.

Điều đáng buồn là nếu như trước đây, ông Berlusconi đã mang lại sự ổn định chính trị cho Italy, thì giờ đây, ông lại trở thành biểu tượng của sự sa sút, cơ hội và tự kiêu tự đại. Trong quá khứ, Italy vốn là thành viên sáng lập Cộng đồng châu Âu và đã nhanh chóng cùng với Pháp và Đức cứu vớt dự án xây dựng châu Âu. Nền kinh tế Italy đứng hàng thứ ba ở châu Âu và thứ bảy trên thế giới. Khác với Hy Lạp, cho dù Italy mắc nợ cao nhưng lại có những thế mạnh về công nghiệp và đầu óc kinh doanh mà châu Âu không thể xem thường. Thế nhưng, nếu Italy muốn tìm lại được vị trí của mình thì không thể để một người như ông Berlusconi lãnh đạo. Thời điểm bây giờ đòi hỏi một sự nghiêm túc, chặt chẽ, một sự tôn trọng vai trò của Nhà nước ở mọi quốc gia, ở mọi cấp độ. Theo hướng này, sự ra đi của ông Berlusconi là cần thiết và nó mang giá trị biểu trưng. Bởi vì, cuộc khủng hoảng nợ hiện nay, trước tiên là một cuộc khủng hoảng niềm tin. Trên khía cạnh này, Thủ tướng Italy đã làm mất hết niềm tin. Việc ông thông báo sẽ từ chức cũng không đủ để trấn an thị trường. Cần phải đặt Italy dưới sự giám hộ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ủy ban châu Âu, cho dù biện pháp này cũng không làm dịu được cơn sóng gió.

Đương nhiên, sự ra đi của ông Berlusconi cũng không thể giải quyết hết mọi vấn đề. Tình hình chính trị Italy vẫn phức tạp. Thế nhưng, Italy có rất nhiều nhân tài. Số phận Italy giờ đây nằm trong tay Tổng thống Giorgio Napolitano. Trước khi tổ chức bầu cử lập pháp trước thời hạn, cần phải có những biện pháp khẩn cấp để tránh “thảm họa” lan ra toàn châu Âu.

HƯƠNG LINH