Trong cuộc đời này có gì yêu thương hơn mẹ. Khi được ở gần mẹ, tiếng gọi "Mẹ ơi!" thì thấy bình thường thôi. Nhưng khi xa mẹ, nhất là khi mẹ đã qua đời, lúc ấy gọi hai tiếng "Mẹ ơi!" thấy rung rinh cả người.

Khi con thi đậu, thành đạt, người vui nhất là mẹ. Khi con hư đốn, thì người đau nhất cũng là mẹ. Mục đích suốt đời của mẹ là vì chồng vì con. Cái hay của câu tục ngữ: "Con hư tại mẹ" là người mẹ nuông chiều con hết mức, nhiều lúc quá đáng nữa. Lòng mẹ là như thế.

Yêu con như thế, thương con như thế, mà phải ghìm lòng mình lại để tiễn đưa con vào chiến trường. Những người lính vào trận như chúng tôi, hầu như không một ai nghĩ rằng mình sẽ sống qua chiến tranh. Vậy là những người mẹ tiễn con, trong lòng mẹ cũng không hy vọng một ngày nào đó con mình sẽ trở về. Hình ảnh người mẹ tay vẫy chào con mà hai dòng nước mắt chảy đầm đìa. Rồi sau đó trở về, biết bao đêm mẹ nhớ con không ngủ. Và cũng biết bao đêm nằm mơ con trở về. Bừng tỉnh dậy, biết mình nằm mơ, nước mắt lại chảy đầm đìa.

Tôi nhớ hôm ấy đi đường chiến khu với Dương Công Lầu, anh vào chiến trường trước tôi ba năm, thấy bạn bè chào tôi tíu tít, Lầu bảo: "Mày sướng thật, mới vào, bạn bè đông đúc quá, tiểu đoàn tao giờ chỉ còn sống được 6 đứa. Nghĩ mà thương chúng nó quá, càng thương những người mẹ ở nhà thăm thẳm chờ con". Tôi có tham dự trận đánh ở Dưỡng Mông. Trận ấy, chỉ trong một ngày tiểu đoàn 810 hy sinh 141 người. Chúng tôi phải rút. Liệt sĩ nhờ dân chôn. Họ trở thành những liệt sĩ vô danh trong nghĩa trang. Tiểu đội của Nguyễn Văn Bạn về vùng sâu mua gạo, sáng hôm sau lên đến bìa rừng, anh em xúm xít chuyền tay nhau điếu thuốc, bị ngay một quả pháo bất ngờ từ Phú Bài bắn lên, chết ngay tại chỗ bốn chiến sĩ...

Kể mãi không hết những mất mát. Chúng tôi bảo nhau điều đau nhất phải kể tới, là các bà mẹ. Qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, không biết mấy chục vạn bà mẹ có con ra đi, không trở về.

Nếu qua chiến tranh được bầu những anh hùng, thì theo tôi những bà mẹ Việt Nam rất xứng đáng là những anh hùng.

Trong bài Bầm ơi của Tố Hữu có một câu thơ rất cảm động:

"Mẹ yêu con yêu luôn đồng chí

Mẹ quý con mẹ quý anh em

Thương con một khúc ruột mềm

Có con có mẹ còn thêm đồng bào".

Cái tình của người mẹ thật bao la. Không kể những người mẹ có con đi lính, thương bộ đội đã đành, đến cả những bà mẹ không có con nhập ngũ, cũng đều rất yêu quý bộ đội.

Chúng tôi là lính quân giải phóng nên rất rõ điều này. Đêm đêm về vùng tạm chiếm len lỏi đi hoạt động, ai cho ăn? Dạ thưa đó là các bà mẹ. Những gia đình có quan hệ với cách mạng bị kìm kẹp rất chặt. Thì chính các bà mẹ trong ấp chiến lược lo cho chúng tôi. Thường thường chừng 8 giờ tối, chúng tôi vào ấp, các bà mẹ đã nấu sẵn cơm, chúng tôi vào là mẹ dọn mâm luôn, tới 3 giờ sáng lại cho chúng tôi ăn tiếp.

Nếu bám trụ, ai lo hầm bí mật để chúng tôi có chỗ ở, rồi canh gác bên trên, đến bữa đưa cơm tới hầm, ai vậy? Dạ thưa, đó cũng là các bà mẹ.

Người chiều chiều đi trinh sát để tối đến thắp đèn cho chúng tôi vào ấp cũng là các bà mẹ. Trong thời chiến tranh ấy, không có các bà mẹ, thật không biết chúng tôi sẽ sống ra sao? Tất cả các mẹ đều là mẹ nuôi của chúng tôi.

Những bà mẹ có hai ba con trai, cho một hai đứa đi lính là chuyện không có gì lạ. Có những bà mẹ chỉ có một người con trai duy nhất, vậy mà cũng đồng ý cho con lên đường. Chúng ta uống nước nhớ nguồn là phải lắm. Chỉ có những kẻ vô lương tâm mới lãng quên điều đó.

Nhiều bà mẹ, đứa con này hy sinh, lại cho đứa khác đi để trả thù cho anh nó. Chuyện ấy không thiếu trên đất nước Việt Nam này. Cho nên tiêu chuẩn là bà mẹ Việt Nam anh hùng, một là mẹ có một con duy nhất là liệt sĩ, hai là mẹ có 4 con trở lên là liệt sĩ.

Các bà mẹ Việt Nam qua 2 cuộc chiến tranh, dẫu cách này hay cách khác, các mẹ đều xứng đáng là những người anh hùng. Các mẹ xứng đáng được dựng một pho tượng tiêu biểu để con cháu sau này tự hào về các mẹ và noi theo các mẹ.

Các bạn hãy gọi lên: "Mẹ ơi!" xem lòng mình có đúng là đang rung động đó không?         

Nguyễn Quang Hà