Điểm nóng Iran chưa hạ nhiệt

Ngay trong những ngày đầu tiên của năm 2010, Iran đã trở thành - hay đúng hơn - tiếp tục là điểm nóng trên bàn cờ chính trị thế giới. Thời hạn 31/12/2009 mà Mỹ và các nước đồng minh Tây Âu đặt ra buộc Iran phải đình chỉ các hoạt động liên quan đến hạt nhân đã qua đi mà vẫn chưa có câu trả lời chính thức đến từ Tehran.

Qua những phát biểu khác nhau, chính phủ Tehran một mặt nói không nhượng bộ bất kỳ áp lực đến từ đâu, mặt khác cho biết sớm nhất phải đến cuối tháng 1 mới công bố quyết định của họ. Tin mới nhất cho biết Washington đang thảo luận với các nước thành viên Thường trực Hội đồng bảo an về các biện pháp cấm vận cứng rắn hơn sẽ áp dụng với Iran. Đây không phải lần đầu tiên ý định cấm vận hay quyết định cấm vận Iran được Mỹ và các nước đồng minh nói đến.Từ năm 2006 đến nay Hội đồng bảo an Liên hợp quốc đã 3 lần thông qua nghị quyết buộc Iran đình chỉ chương trình hạt nhân hay phải cho đoàn thanh tra quốc tế vào thanh sát, và cả 3 lần chính phủ Iran đều từ chối thi hành những đòi hỏi của thế giới. Mỗi lần như thế biện pháp cấm vận kinh tế lại được đưa ra và cũng chỉ Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ thi hành. Các nhà ngoại giao làm việc bên cạnh Liên hiệp quốc ở New York cho biết mọi ý kiến tăng mức cấm vận kinh tế Iran ngày càng trở nên khó khăn hơn. Trước hết, trong những tháng vừa qua cả hai chính phủ Nga và Trung Quốc nhiều lần lên tiếng nói cấm vận không phải là giải pháp hay, thúc đẩy các nước liên quan tiếp tục tìm cách hòa giải bằng đường ngoại giao. Theo quan điểm của Bắc Kinh và Maxcơva, Iran chưa thể chế tạo được bom hạt nhân và cả  hai cũng không nghĩ Iran là quốc gia sẽ có loại vũ khí gây hiểm họa cho nền an ninh toàn cầu, do đó mọi áp lực từ bên ngoài chỉ đẩy nhà cầm quyền Tehran đến chỗ căng thẳng, thúc họ phải tìm cách chế tạo bom nhanh hơn và sẽ tạo nên nhiều căng thẳng bất lợi khác cho sự ổn định toàn cầu. Các nhà phân tích cũng đồng ý với nhau ở điểm mọi biện pháp, mọi quyết định đối với Iran chỉ có kết quả với điều kiện phải được sự đồng ý của Nga và Trung Quốc.

"Tôi đã nói rất rõ là Mỹ sẵn sàng cùng với các nước thành viên thường trực của Hội đồng bảo an và Đức, thảo luận với Iran. Tôi xin được nhắc lại đề nghị này với chính phủ Iran. Tôi cũng muốn khẳng định lập trường và nỗ lực của Mỹ nhằm vào mục đích mọi quốc gia đều tôn trọng bản hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và tất cả các nước đều có quyền sử dụng điện nguyên tử trong mục tiêu phục vụ hòa bình”.   Tổng Thống Mỹ Barack Obama

Một lý do khác cũng đang được nói đến ở Washington là các biện pháp cấm vận trước đây đều không đem lại hiệu quả như mong chờ, và đã đến lúc phải “đánh thẳng” vào nền kinh tế của Iran. Nhưng ngay trong chính quyền Mỹ cũng có những nhà hoạch định chính sách lên tiếng cảnh báo Nhà Trắng phải thật thận trọng nếu chủ yếu của vòng cấm vận kế tiếp sẽ nhắm vào kỹ nghệ dầu khí để làm kiệt quệ nền kinh tế Iran, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân Iran. Vì những lý do vừa nêu, giới thạo tin tại Washington cho hay có lẽ ý kiến đang được bàn thảo giữa Mỹ và các đồng minh Tây Âu xoay quanh những biện pháp sẽ được áp dụng với thành phần lãnh đạo Iran và những viên chức cao cấp đang điều khiển lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Ngay trong những bản tin được phổ biến tuần này, giới truyền thông Mỹ cũng nói rằng từ cấm vận mang ý nghĩa nghĩa to tát, nhưng biện pháp có thể làm thì chẳng nhiều.

Theo hãng thông tấn Reuters, dường như điều mà Mỹ và Tây Âu có thể làm là kêu gọi các nước không cấp visa cho lãnh đạo Iran, đi kèm với việc phong tỏa tài sản mà các lãnh đạo Iran để ở ngân hàng nước ngoài. Bản tin của Reuters cũng viết rằng các biện pháp cấm vận trước đây và sau này chỉ chứng tỏ cho thế giới thấy Mỹ và các cường quốc đồng minh châu Âu cương quyết duy trì thái độ cứng rắn với Iran để buộc chính phủ Teheran phải bỏ hẳn ý định theo đuổi chế tạo hạt nhân, nhưng ảnh hưởng của các biện pháp chế tài được thông báo thì vẫn không ngăn chặn được các hoạt động của Iran về hạt nhân.

            Phương HÀ (tổng hợp)