Tháng 1/2009, báo Sức khỏe và Đời sống đã có bài "Mai này đảo Nhím có còn trâu?", nói về khu vực chăn nuôi trâu "đắc địa" nhất miền Nam cùng cuộc sống yên bình của hòn đảo nằm trong lòng hồ Dầu Tiếng, thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh. Còn đến thời điểm hiện tại, những đàn trâu đang được người dân bán dần để chuẩn bị đối phó với cuộc sống không đất sản xuất tại nơi ở mới, sau khi mỗi hộ chỉ nhận được mức hỗ trợ một phần cho phần đất mà họ sinh sống ổn định trên đảo này từ những năm 1980 đến nay.

Những người dân đảo Nhím đang lo lắng về cuộc sống khó khăn nếu không có đất sản xuất.

Những năm 1980, thực hiện chủ trương kinh tế mới của Đảng và Nhà nước khuyến khích người dân khai hoang, phục hóa, tăng gia sản xuất nâng cao đời sống. Nhiều người dân có hoàn cảnh gia đình khó khăn đã tìm đến khai hoang một phần diện tích đất ven suối Nhím, huyện Dương Minh Châu để canh tác hoa màu, phục vụ cuộc sống. Sau năm 1985, khi hồ Dầu Tiếng hình thành, các hộ dân này đã di dời lên vùng đất cao không bị ngập nước để tiếp tục canh tác hoa màu và dựng nhà ở ổn định, hình thành nên ấp suối Nhím rộng 340ha, thuộc địa bàn xã Suối Đá, huyện Dương Minh Châu. Phần đất bán ngập ven đảo, nhiều hộ dân sau khi nộp thuế nông nghiệp vào năm 1993 đã được UBND xã Suối Đá cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tên gọi là "Quyền sử dụng quỹ đất tận dụng".

Theo khiếu nại gửi các cơ quan chức năng của các hộ dân đảo Nhím cho rằng: Dự án nào cũng cần đảm bảo đời sống người dân bị thu hồi đất theo hướng nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ. Nhưng thực tế là nông dân mà không có đất sản xuất thì lấy gì chúng tôi đảm bảo cuộc sống, đảm bảo học hành cho con em của mình.

Để đảm bảo môi trường nước lòng hồ Dầu Tiếng, năm 2002, UBND tỉnh Tây Ninh đã phê duyệt Dự án di dời các hộ dân sống trên các đảo trong lòng hồ. Tuy nhiên, những bất cập trong chính sách đền bù, tái định cư của dự án này dẫn đến hàng chục hộ dân hiện đang sinh sống trên đảo không đồng ý giao đất. Sau nhiều lần gửi đơn khiếu nại, tháng 12/2006, Đoàn công tác của Thanh tra Chính phủ đã có buổi tiếp xúc và lắng nghe những phản ánh của các hộ dân về những bất cập trong quá trình thực hiện Dự án di dời các hộ dân sống trên đảo Nhím tại xã Suối Đá. Cũng tại buổi tiếp xúc này, ông Nguyễn Văn Châu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh đã hứa sẽ xem xét lại hoàn cảnh của từng hộ dân đảo Nhím để hỗ trợ, giúp bà con ổn định đời sống nơi ở mới. Cụ thể, các cơ quan chức năng tỉnh sẽ tiếp tục xây dựng hoàn chỉnh hạ tầng khu tái định cư Đồng Kèn có đường giao thông, điện, nước, trạm xá, trường học hoàn chỉnh; đồng thời tổ chức điều tra đời sống từng hộ, tìm quỹ đất sản xuất cấp cho người dân và lập Dự án hỗ trợ vốn sản xuất, đào tạo nghề... nhằm tạo điều kiện tối đa để ổn định cuộc sống lâu dài cho các hộ dân thuộc diện di dời tại đảo Nhím.

Ngôi trường được xây dựng dành cho con em các hộ dân trên đảo nay vẫn bỏ hoang.

Tuy nhiên, đến thời điểm này, điều duy nhất mà những hộ dân này nhận được là quyết định bác đơn khiếu nại của UBND huyện Dương Minh Châu với lý do khiếu nại không có cơ sở giải quyết, dù rằng yêu cầu của những người nông dân này chỉ đơn giản là họ cần có đất để sản xuất, để bảo đảm cuộc sống hàng ngày.        

Bài và ảnh: Ngọc Giang